13-10: Tôn vinh ai? Vì cái gì?

TT – Má»™t bà tạp hóa hay chị tiểu thÆ°Æ¡ng có phải là doanh nhân? Má»™t ông giám đốc làm thuê có phải là doanh nhân? Má»™t người làm “sếp” ở công ty nhà nÆ°á»›c có phải là doanh nhân? Nên “tôn vinh” ông chủ tịch HĐQT quanh năm Ä‘i nghỉ mát và hầu nhÆ° không biết gì đến chiến lược công ty, hay phải trao hoa cho vị trợ lý Ä‘ang ngày đêm lèo lái công ty và vật lá»™n vá»›i đủ mọi khắc nghiệt của thÆ°Æ¡ng trường?…

Nhất thiết phải xem xét khái niệm “doanh nhân” trong mối tÆ°Æ¡ng quan chặt chẽ vá»›i khái niệm “doanh nghiệp”. Điều đáng mừng là khái niệm “doanh nghiệp” Ä‘ang được hiểu theo cùng má»™t góc nhìn trên khắp thế giá»›i, đó là má»™t tổ chức làm kinh doanh (business of business is business). Mà kinh doanh thì được hiểu là kiếm tiền bằng cách phụng sá»± xã há»™i. Bất cứ doanh nghiệp nào cÅ©ng cần có người lãnh đạo – người có đủ tÆ° duy và tầm nhìn, trí tuệ và tÆ° tưởng, bản lÄ©nh và sức khỏe… để có thể dẫn dắt cả tập thể thá»±c hiện thành công sứ mệnh mà doanh nghiệp đã tá»± đặt lên vai mình. Và người lãnh đạo đó chính là doanh nhân.

Một doanh nhân đúng nghĩa phải là người cùng doanh nghiệp mình đáp ứng được cả một chuỗi trông cậy của cộng đồng. Bắt đầu từ việc thấu hiểu được xã hội để từ đó, nhìn nhận được những vấn đề cần phải giải quyết. Trách nhiệm kế tiếp là phải sáng tạo ra những giải pháp để giải quyết những vấn đề này. Rồi biến các giải pháp ấy thành sản phẩm, thành dịch vụ để đưa vào cuộc sống nhằm thúc đẩy xã hội đi lên một cách tốt đẹp hơn. Lúc đó, sản phẩm và dịch vụ của doanh nhân và doanh nghiệp ấy sẽ trở thành phương tiện để giải quyết những vấn đề của xã hội.

Bất cứ má»™t xã há»™i nào cÅ©ng chứa trong lòng rất nhiều vấn đề cần được giải quyết. Điều quan trọng và cÅ©ng là yếu tố xác lập vị thế của má»™t doanh nhân là khả năng nhìn nhận vấn đề và cách thức giải quyết vấn đề ấy. Chẳng hạn, trÆ°á»›c vấn nạn kẹt xe Ä‘ang làm Ä‘iêu đứng cuá»™c sống của người dân các thành phố lá»›n, doanh nhân này có thể triển khai hệ thống mini-bus để giảm thiểu lượng xe máy, ôtô Ä‘ang chèn cứng đường phố. Doanh nhân kia có thể xúc tiến đề án xây dá»±ng hệ thống tàu Ä‘iện ngầm, tàu Ä‘iện treo. Doanh nhân nọ có thể cung cấp cho xã há»™i những chiếc xe đạp Ä‘iện vừa tiết kiệm, vừa gọn nhẹ có thể len lỏi giữa những đường phố nhỏ hẹp, lại bảo vệ môi trường. Doanh nhân khác lại mở rá»™ng đô thị…

Khi giải quyết vấn đề của xã hội một cách hiệu quả nhất, cũng chính là lúc công việc kinh doanh thành công nhất. Và như thế, doanh nhân được xã hội nể trọng, lợi nhuận thu được cũng tương xứng với những gì mà họ đã bỏ ra.

Hiểu nhÆ° thế để thấy rằng không phải cứ bỏ tiền ra mở công ty là mặc nhiên trở thành doanh nhân. Hiểu nhÆ° thế để thấy rằng “chiếc áo không làm nên thầy tu”. Việc làm thuê hay làm chủ; làm doanh nghiệp to hay làm doanh nghiệp nhỏ; làm chức lá»›n hay giữ chức khiêm tốn; làm nhà nÆ°á»›c, tÆ° nhân hay nÆ°á»›c ngoài… thì vẫn có thể là những doanh nhân thá»±c thụ và xứng đáng được mọi người tôn vinh.

Nói đến việc tôn vinh doanh nhân, người ta hay liên tưởng đến má»™t huyền thoại doanh nhân thế giá»›i, Henry Ford – người đàn ông đã “đặt cả thế giá»›i lên bốn bánh xe”. ThÆ°á»›c Ä‘o sá»± kính trọng, sá»± tôn vinh đối vá»›i doanh nhân của cả thế giá»›i đã gặp nhau ở má»™t Ä‘iểm: Ä‘iều quan trọng không phải là số tiền mà Henry Ford kiếm được lá»›n chừng nào, công ty của Henry Ford to ra sao, mà quan trọng là ông và công ty của ông đã mang lại cho xã há»™i cái gì, cái đó có góp phần làm thay đổi xã há»™i và làm cho cuá»™c sống của con người tốt lên hay không.

Cuối đời mình, Henry Ford rút ra bài học dành cho những người kế nhiệm: “Má»™t cuá»™c kinh doanh không mang lại gì cho xã há»™i mà chỉ kiếm được tiền là má»™t cuá»™c kinh doanh tồi tệ”. Điều đó thật sá»± đáng để chúng ta suy ngẫm. Xã há»™i, và sau này là lịch sá»­, sẽ rất công bằng. Má»™t doanh nhân chỉ thật sá»± được tôn vinh khi vá»›i tài năng giải quyết vấn đề của mình, người ấy Ä‘ang cùng doanh nghiệp làm cho xã há»™i này tốt đẹp hÆ¡n lên má»—i ngày.

GIẢN TƯ TRUNG