Những thương vụ mua bán của Warren Buffett

Cuốn "Phong cách đầu tÆ° Warren Buffett" của Tác giả Robert Hagstrom.

"Tất cả những gì chúng ta muốn là đầu tÆ° vào những công ty chúng ta hiểu biết, do những người chúng ta yêu quý Ä‘iều hành, và chào giá hấp dẫn", Warren Buffett – ông chủ Tập Ä‘oàn Berkshire Hathaway nói về các thÆ°Æ¡ng vụ mua bán doanh nghiệp của mình.

Buffett cho rằng không có sá»± khác biệt cÆ¡ bản nào giữa việc khi nào ông xem xét mua lại toàn bá»™ công ty, hay khi nào thì ông Ä‘ánh giá để mua chứng khoán. Bởi cả hai công việc này đều biến ông thành chủ sở hữu của má»™t công ty.

Theo phÆ°Æ¡ng pháp đầu tÆ° của Buffett mua cổ phiếu có nghÄ©a là mua má»™t doanh nghiệp và Ä‘òi hỏi má»™t phÆ°Æ¡ng pháp tÆ°Æ¡ng tá»±. Thá»±c tế, Buffett luôn Æ°u tiên sở hữu trá»±c tiếp má»™t công ty và coi vấn đề then chốt nhất trong má»™t công ty là phân bổ nguồn vốn.

Trong bất cứ trường hợp nào, Buffett cÅ©ng thá»±c hiện má»™t chiến lược giống nhau. Ông tìm kiếm những công ty mà ông biết rõ, có lịch sá»­ lợi nhuận ổn định, triển vọng phát triển dài hạn, có khả năng thu được lợi nhuận tốt từ vốn thông qua phát hành cổ phiếu vá»›i mức nợ thấp…

Tập Ä‘oàn Berkshire Hathaway ngày nay được hiểu chính xác nhất là má»™t công ty cổ phần. Cùng vá»›i các công ty bảo hiểm, tập Ä‘oàn này còn là chủ sở hữu của má»™t tờ báo, má»™t công ty sản xuất kẹo, má»™t chuá»—i cá»­a hàng kem, humburger… Buffett đăng quảng cáo cần mua má»™t trong những công ty trên trong chính những báo cáo thường niên của Berkshire Hathaway. Tiêu chuẩn mà ông đề ra là má»™t doanh nghiệp Ä‘Æ¡n giản, dá»… hiểu vá»›i mức doanh lợi ổn định, lợi nhuận trên vốn tốt, nợ ít, và ban quản lý tốt.

Ông quan tâm tá»›i những công ty nằm trong mức từ 5 tá»· tá»›i 20 tá»· Ä‘ôla, những công ty càng lá»›n càng tốt. Ông không quan tâm tá»›i sá»± thay đổi, người tiếp quản thù địch, hay những tình huống không rõ ràng, giá đặt mua không được xác định. Ông hứa sẽ bảo mật hoàn toàn và phúc Ä‘áp nhanh chóng.

Trong các báo cáo thường niên của Berkshire Hathaway và trong bài bình luận gá»­i các cổ Ä‘ông, ông thường mô tả chiến lược mua lại theo cách riêng của mình: “Việc này Ä‘òi hỏi kỹ thuật cao. Charlie (má»™t cá»™ng sá»± của Buffett) và tôi chỉ ngồi lại vá»›i nhau và đợi chờ Ä‘iện thoại reo. Đôi khi Ä‘ó là má»™t cú Ä‘iện thoại gọi nhầm số”.

Chiến lược này Ä‘ã phát huy hiệu quả. Thông qua thông báo công khai này, và cÅ©ng thông qua những lời gợi ý từ phía các nhà quản lý ở các công ty hiện tại của Berkshire, Buffett mua lại má»™t loạt các công ty thành công khiến mọi người phải kinh ngạc. Chẳng hạn, vụ mua lại See’s Candy Shops năm 1972. Giá mua cuối cùng, 30 triệu Ä‘ôla, cao gấp ba lần giá trị sổ sách. Chỉ riêng trong năm 2003, lợi nhuận thu được trÆ°á»›c thuế của See Ä‘ã đạt con số 59 triệu Ä‘ôla.

Má»™t công ty nổi tiếng khác đối vá»›i những người luôn theo sát Berkshire Ä‘ó là Nebraska Furniture Mart. Hệ thống bán lẻ khổng lồ này bắt đầu hoạt Ä‘á»™ng tại Omaha, quê hÆ°Æ¡ng của Buffett, từ năm 1938 khi má»™t người Nga nhập cÆ°, bà Rose Blumkin bán đồ đạc trong tầng hầm của bà để mở má»™t hàng nhỏ. Năm 1983, khi bà Blumkin được nhiều người biết đến, Buffett Ä‘ã trả 55 triệu Ä‘ôla để mua 80% cá»­a hàng của bà.

Ngày nay, Nebraska Furniture Mart, bao gồm các Ä‘Æ¡n vị bán lẻ chiếm hÆ¡n 100.000 m² trên má»™t khoảnh đất rá»™ng, bán nhiều đồ ná»™i thất hÆ¡n bất kỳ cá»­a hàng nào khác trên đất nÆ°á»›c. Buffett Ä‘iều hành cá»­a hàng thứ hai Ä‘ó là Mart 2, mở cá»­a năm 2002 tại thành phố Kansas.

Trong thÆ° gá»­i cổ Ä‘ông năm 2003, Buffett Ä‘ã liên hệ thành công của hệ thống rá»™ng hÆ¡n 40.000 m2 này vá»›i bà Blumkin huyền thoại, người vẫn làm việc cho tá»›i khi qua đời ở tuổi 104. Buffett viết: “Má»™t kinh nghiệm bà truyền lại cho chúng ta Ä‘ó là nếu bạn bán vá»›i giá thấp, khách hàng sẽ tìm bạn bằng mọi cách”.

Tháng 1/1986, Buffett trả 315 triệu Ä‘ôla tiền mặt để mua Scott & Fetzer, má»™t tập Ä‘oàn gồm 21 công ty nhỏ, bao gồm cả nhà sản xuất máy hút bụi Kirby và bách khoa toàn thÆ° World Book. Cho tá»›i thời Ä‘iểm Ä‘ó, Ä‘ây là má»™t trong những vụ mua bán lá»›n nhất của Berkshire, vượt qua sá»± mong đợi lạc quan của Buffett. Đó là mô hình của má»™t tổ chức có lợi nhuận trên vốn lá»›n nhờ phát hành cổ phiếu và có số nợ không Ä‘áng kể. Thá»±c tế, ông tính toán rằng, khoản lợi nhuận trên vốn của Scott Fetzer dá»±a vào phát hành cổ phiếu sẽ dá»… dàng đặt nó vào top 1% trong bảng xếp hạng Fortune 500.

Rất nhiều công ty của Scott Fetzer Ä‘Æ°a ra má»™t danh mục những sản phẩm công nghiệp chuyên môn hóa (má»™t số người cho rằng thật nhàm chán), nhÆ°ng chúng thá»±c sá»± mang lại tiền cho Berkshire Hathaway. Do Buffett mua nó, Scott Fetzer Ä‘ã phân phối trên 100% phần tiền lãi của nó cho Berkshire, trong khi đồng thời tiếp tục tăng lợi nhuận.

Gần Ä‘ây, người ta thường hỏi Buffett là ông sẽ mua những loại hình công ty nào trong tÆ°Æ¡ng lai. Ông nói: "TrÆ°á»›c hết, tôi sẽ tránh những công ty sản xuất hàng tiêu dùng và những nhà quản lý mà tôi không mấy tin tưởng". Buffett đặt ra ba tiêu chuẩn là loại công ty mà ông hiểu, hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh tốt, và phải do những nhà quản lý Ä‘áng tin cậy Ä‘iều hành. Đó cÅ©ng là những tiêu chuẩn ông tìm kiếm khi mua cổ phiếu và cùng vá»›i lý do tÆ°Æ¡ng tá»±.

Cuối năm 2003, danh mục đầu tÆ° cổ phiếu thường của Berkshire Hathaway đạt tổng giá trị thị trường là hÆ¡n 35 tá»· Ä‘ôla, tăng gần 27 tá»· so vá»›i giá mua ban đầu. Trong danh mục đầu tÆ° Ä‘ó, Berkshire Hathaway sở hữu 200 triệu cổ phiếu của Coca-Cola, 96 triệu cổ phiếu của Công ty Gillette và hÆ¡n 56 triệu cổ phiếu của Wells Fargo & Company. Đồ uống có ga, dao cạo râu, những ngân hàng lân cận đều là những sản phẩm và dịch vụ rất quen thuá»™c vá»›i người tiêu dùng. Không có gì là bí mật, không có gì là công nghệ cao, không có gì khó hiểu cả. Đó là má»™t trong những niềm tin kiên định nhất của Buffett: "Sẽ vô ích khi bạn đầu tÆ° vào má»™t công ty, hay má»™t ngành mà bạn không hiểu, bởi vì bạn sẽ không thể biết nó Ä‘áng giá bao nhiêu, hay theo dõi xem nó Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng thế nào".

Coca-Cola là nhà sản xuất, tiếp thị, và phân phối đồ uống có ga và nÆ°á»›c ngọt lá»›n nhất thế giá»›i. Sản phẩm đồ uống có ga của công ty, lần đầu tiên được bán ở Mỹ vào năm 1886, giờ Ä‘ây Ä‘ã có mặt tại hÆ¡n 195 quốc gia trên thế giá»›i.

Buffett có lon Coca-Cola lần đầu tiên khi ông lên năm tuổi. Ngay sau Ä‘ó, ông bắt đầu mua sáu lon Coke vá»›i số tiền 25 xu tại cá»­a hàng tạp phẩm của ông ná»™i và bán lại chúng cho những người hàng xóm vá»›i giá năm xu má»™t lon. Buffett thừa nhận, trong 15 năm tiếp theo, ông quan sát mức tăng trưởng phi thường của Coca-Cola, nhÆ°ng ông Ä‘ã mua nhà máy dệt, cá»­a hàng bán lẻ, và những nhà sản xuất thiết bị nông trại và cối xay gió. Thậm chí trong năm 1986, khi ông công bố chính thức rằng Cherry Coke (Coke hÆ°Æ¡ng anh Ä‘ào) sẽ trở thành công ty đồ uống có ga chính thức trong các đại há»™i thường niên của Berkshire Hathaway, Buffett vẫn không mua má»™t cổ phiếu nào của Coca-Cola. Cho tá»›i tận hai năm sau, mùa hè năm 1988, Buffett má»›i mua những cổ phiếu đầu tiên của hãng đồ uống này.

Sức mạnh của Coca-Cola không chỉ là những sản phẩm mang nhãn hiệu của nó, mà còn là hệ thống phân phối vô địch trên toàn thế giá»›i. Ngày nay, doanh thu bán sản phẩm Coca-Cola trên toàn cầu chiếm 69% tổng doanh thu của công ty và 80% lợi nhuận của nó. Cùng vá»›i Amatil Coca-Cola, công ty còn thu lợi nhuận trên vốn tại những nhà máy Ä‘óng chai ở Mexico, Nam Mỹ, Đông Nam Á, Đài Loan, Hong Kong, và Trung Quốc. Trong năm 2003, công ty Ä‘ã bán hÆ¡n 19 tá»· thùng sản phẩm đồ uống.

Buffett nói: "Công ty tốt nhất để sở hữu là công ty qua thời gian có thể tận dụng lượng vốn lá»›n vá»›i tá»· lệ lợi tức rất cao. Mô tả này hoàn toàn phù hợp vá»›i Coca-Cola".

Tháng 10 năm 1990, Berkshire Hathaway công bố mua 5 triệu cổ phiếu của Wells Fargo & Company vá»›i giá trung bình là 57,88 Ä‘ôla má»™t cổ phiếu, tổng trị giá vụ đầu tÆ° là 289 triệu Ä‘ôla. Vá»›i vụ mua bán này, Berkshire trở thành cổ Ä‘ông lá»›n nhất của ngân hàng, sở hữu 10% số cổ phiếu nợ.

Đó là má»™t bÆ°á»›c Ä‘i gây nhiều tranh cãi. Đầu năm Ä‘ó, giá cổ phiếu bán ở mức cao là 86 Ä‘ôla, sau Ä‘ó rá»›t giá khủng khiếp khi các nhà đầu tÆ° đồng loạt bỏ qua các ngân hàng California. Vào thời Ä‘iểm Ä‘ó, West Coast Ä‘ang vật lá»™n vá»›i cuá»™c suy thoái nặng nề và má»™t số người Ä‘ã đầu cÆ¡ vào các ngân hàng Ä‘ó, danh mục đầu tÆ° nợ của họ chứa đầy những tài sản cầm cố thÆ°Æ¡ng mại và nhà ở, đều Ä‘ang có vấn đề. Wells Fargo, vá»›i hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh bất Ä‘á»™ng sản có lãi nhất của bất kỳ ngân hàng California nào, Ä‘ã được coi là đặc biệt nguy hiểm.

Trong những tháng sau khi Berkshire thông báo, cuá»™c chiến đấu dành Well Fargo cÅ©ng tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° má»™t cuá»™c chiến nặng ký. Buffett, ở má»™t bên, là con bò Ä‘á»±c, cược 289 triệu Ä‘ôla rằng Wells Fargo sẽ tăng giá trị. Ở phe bên kia, má»™t số nhà đầu tÆ° thiển cận là những con gấu, cược rằng Wells Fargo sẽ giảm 49% trong năm Ä‘ó, và sẽ còn sa sút hÆ¡n nữa. Phần còn lại của giá»›i đầu tÆ° quyết định cÅ©ng ngồi lại và quan sát.

Hai lần trong năm 1992, Berkshire mua nhiều cổ phiếu hÆ¡n, góp phần Ä‘Æ°a tổng giá trị lên tá»›i 63 triệu Ä‘ôla vào cuối năm. Giá dần vượt qua 100 Ä‘ôla trên má»™t cổ phiếu nhÆ°ng các nhà đầu tÆ° thiển cận vẫn cá rằng cổ phiếu sẽ giảm má»™t ná»­a giả trị. Buffett tiếp tục mua thêm, và cuối năm 2003, Berkshire sở hữu hÆ¡n 56 triệu cổ phiếu, vá»›i giá thị trường là 4,6 tá»· Ä‘ôla và tổng chi phí mua tích lÅ©y là 2,8 tá»· Ä‘ôla. Trong năm 2003, Moody’s Ä‘ã dành cho Wells Fargo mức xếp hạng AAA (Mức xếp hạng tốt nhất, rủi ro thấp nhất), ngân hàng duy nhất trên nÆ°á»›c Mỹ có sá»± khác biệt Ä‘ó.

(Trích lược từ cuốn "Phong cách đầu tÆ° Warren Buffett")