Chiếc ghế của Ben Bernanke đang bị hun nóng

Chủ tịch FED Ban Bernanke. Ảnh: MSNBC.

Nhà kinh tế học Ben Bernanke, vá»›i vẻ mặt luôn Ä‘iềm tÄ©nh và phong thái bác học, Ä‘ang ở vị trí nhiều áp lá»±c nhất kinh tế Mỹ, trong bối cảnh khủng hoảng nhà đất và tín dụng Ä‘ang Ä‘e dọa kéo nền kinh tế này Ä‘i giật lùi và ảnh hưởng đến toàn bá»™ thế giá»›i.
 

Trở thành chủ tịch Cục Dá»± trữ liên bang Mỹ (FED) từ tháng 10/2005, chỉ sau gần má»™t năm, ông Bernanke và các cá»™ng sá»± tại FED Ä‘ã phải đối mặt vá»›i cuá»™c khủng hoảng nhà đất tệ hại nhất trong lịch sá»­. Các nhà băng thả cho vay mua nhà thế chấp tràn lan, vá»›i cả những người không đủ khả năng trả nợ, dẫn đến tình trạng bong bóng nhà đất vỡ, kéo hàng loạt ngân hàng lâm nạn. Cuá»™c khủng hoảng tín dụng cÅ©ng bắt nguồn từ Ä‘ây và lan rá»™ng sang các nÆ°á»›c khác.  

Ở cÆ°Æ¡ng vị người chèo lái thị trường ngân hàng Mỹ, có ảnh hưởng đến toàn bá»™ nền tài chính thế giá»›i, ông Bernanke có nhiệm vụ kéo nền kinh tế lá»›n nhất thế giá»›i ra khỏi nguy cÆ¡ suy thoái. Vị giáo sÆ° 55 tuổi từng làm việc tại Đại học Princeton được ví nhÆ° Ä‘ang Ä‘i thăng bằng trên dây. Nếu kinh tế Mỹ thoát khỏi nguy cÆ¡ suy thoái, ông sẽ được tung hô nhÆ° má»™t vị cứu tinh. NhÆ°ng nếu Mỹ bị kéo vào suy thoái, ông sẽ khó tránh được tiếng xấu.

Hiện Bernanke và các cá»™ng sá»± tại FED sá»­ dụng 2 biện pháp chính để há»— trợ tăng trưởng kinh tế, là cắt giảm lãi suất và bÆ¡m các khoản vay lãi suất thấp cho khối ngân hàng từ quỹ liên bang.

Má»™t số nhà quan sát ví tình cảnh liên tục hạ lãi suất Ä‘ôla làm cho ông Bernanke giống nhÆ° má»™t bác sÄ© tại phòng cấp cứu, Ä‘ang phải cố gắng cứu chữa má»™t thị trường chứng khoán ốm yếu, đồng thời Ä‘ang tạo Ä‘iều kiện cho các nhà đầu cÆ¡ hốt bạc sau má»—i đợt cắt giảm. Họ cÅ©ng cho rằng, Ngân hàng trung Æ°Æ¡ng Mỹ chỉ nhìn đến những lợi ích trÆ°á»›c mắt trên thị trường tài chính mà bỏ qua những yếu tố lâu dài. "FED Ä‘ã mất hết tỉnh táo. Hình nhÆ° họ Ä‘ang sợ thị trường chứng khoán", má»™t lãnh đạo tại Công ty quản lý Scalene bình luận.  

Trong quý III năm 2007, kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng 4,9%, song sang đến quý IV, đầu tàu kinh tế thế giá»›i chậm hẳn lại và kết thúc 3 tháng cuối cùng của năm vá»›i tốc Ä‘á»™ tăng trưởng 1,2%.

Má»™t số nhà bình luận cÅ©ng chỉ trích ông Bernanke, vì cho rằng thị trường phố Wall cần lùi đến những mức Ä‘iểm sát vá»›i giá trị của các cổ phiếu và các ngân hàng cÅ©ng cần chịu hậu quả do họ Ä‘ã đầu tÆ° cho vay thế chấp nhà đất tràn lan. Theo họ, nếu không có FED nâng đỡ, có thể các ngân hàng Ä‘ã sá»›m nhìn thấy những nguy cÆ¡ và Ä‘iều chỉnh kịp thời.

Chủ tịch FED Ben Bernanke nhìn từ phía sau trong má»™t phiên Ä‘iều trần tại Thượng viện Mỹ. Ảnh: AFP

Chỉ số Dow Jones sụt giảm 2.000 Ä‘iểm chỉ trong vòng gần 4 tháng trở lại Ä‘ây càng đặt ông Bernanke vào "tầm ngắm" của công luận. Cùng lúc ông chủ của FED phải đối mặt vá»›i áp lá»±c từ phía giá»›i đầu tÆ° luôn mong giảm lãi suất càng nhiều càng tốt, cÅ©ng nhÆ° từ những chuyên gia muốn giữ ở mức vừa phải để tránh lạm phát, bởi ná»›i lỏng tín dụng sẽ dẫn đến lạm phát leo thang.

ChÆ°a hết, ông Bernanke cÅ©ng chịu áp lá»±c trÆ°á»›c những thành tá»±u của người tiền nhiệm tại FED là "ông lão" Alan Greenspan, người Ä‘ã chèo lái kinh tế Mỹ tiến băng băng trong suốt hai nhiệm kỳ làm chủ tịch FED. Ngay cả khi Greenspan Ä‘ã nghỉ hÆ°u, những Ä‘ánh giá và tuyên bố của ông lão gày gò này vẫn có ảnh hưởng rất lá»›n đối vá»›i thị trường.

Nhiều người cho rằng, ông Bernanke hầu nhÆ° không có được những tuyên bố mạnh mẽ về các chính sách tiền tệ, khi mà lần họp nào trÆ°á»›c Quốc há»™i Mỹ và báo giá»›i, ông cÅ©ng chỉ nhắc Ä‘i nhắc lại những thông Ä‘iệp không có gì má»›i mẻ: "FED Ä‘ang theo dõi chặt chẽ những diá»…n biến trên thị trường và sẽ có những biện pháp kịp thời".

Tuy nhiên, những quyết sách của ông Bernanke và FED Ä‘ã kéo kinh tế Mỹ ra khỏi nhiều phen khốn khó. Quyết định Ä‘á»™t ngá»™t cắt 0,75% lãi suất chỉ sau má»™t cuá»™c họp trá»±c tuyến khẩn cấp của ông Bernanke hồi cuối tháng 1 Ä‘ã lập tức kéo phố Wall Ä‘i lên, sau khi Dow Jones để mất tá»›i gần 500 Ä‘iểm trong má»™t ngày. Gần Ä‘ây, việc FED đạt được thỏa thuận cùng các ngân hàng trung Æ°Æ¡ng lá»›n bÆ¡m 200 tá»· USD cho hệ thống ngân hàng cÅ©ng giúp phố Wall có được ngày tăng Ä‘iểm cao nhất trong vòng 5 năm trở lại Ä‘ây.

Xuất thân từ má»™t gia Ä‘ình Do Thái nhập cÆ°, ông Bernanke vốn là giáo sÆ° kinh tế tại Đại học Princeton và nghiên cứu chuyên sâu về cuá»™c Đại khủng hoảng kinh tế những năm 1920-1930. Vị giáo sÆ° này cÅ©ng giữ quan Ä‘iểm FED Ä‘á»™c lập vá»›i chính phủ. Khi được yêu cầu bình luận về chính sách thuế của Tổng thống Bush, ông Ä‘ã thẳng thừng tuyên bố, việc này không liên quan gì đến mình.  

Ông Bernanke cÅ©ng có lần phân trần, nhiệm vụ của FED hiện rất phức tạp, vì các chính sách của cÆ¡ quan này luôn có má»™t Ä‘á»™ trá»… nhất định đối vá»›i thị trường. "Các quyết sách của FED đều được tính đến các tác Ä‘á»™ng trong trung hạn, đồng thời cÅ©ng cần tính đến những rủi ro nhất định bởi không phải dá»± báo nào cÅ©ng luôn chính xác", ông Bernanke nói.

Chuyên gia Robert Brusca tại Viện nghiên cứu kinh tế của Tổ chức Nông LÆ°Æ¡ng thế giá»›i (FAO) nhận xét, FED Ä‘ang Ä‘i Ä‘úng hÆ°á»›ng để thúc đẩy nền kinh tế Mỹ phát triển. Tuy nhiên, chuyên gia này cÅ©ng cho rằng, FED sẽ phải dừng những đợt cắt giảm quá mạnh tay và cân nhắc đến những tác Ä‘á»™ng ngược của các chính sách thả lỏng kinh tế. Bởi nếu các ngân hàng Mỹ cho vay vá»›i lãi suất thấp kéo dài, giá tiêu dùng sẽ lên cao mãi.

Ngọc Châu tổng hợp- Theo VnExpress