Sam Walton – ông vua bán lẻ ở Mỹ

Tá»· phú Sam Walton. Ảnh: businessweek.

Năm 2001, Kmart vá»›i hệ thống hàng chục nghìn cá»­a hàng bán lẻ Ä‘ã tuyên bố phá sản, chỉ còn lại má»™t mình "người khổng lồ" Wal-Mart trụ lại. Sở dÄ© Wal-Mart có được sá»± phát triển nhÆ° ngày hôm nay là nhờ tập Ä‘oàn này được chèo chống bởi má»™t nhà kinh doanh tài ba – Sam Walton.

Năm 1962, Sam Walton chỉ là má»™t công nhân làm thuê cho má»™t tiệm giặt là tại thị trấn Bentonville bang Arkansas nÆ°á»›c Mỹ. Hằng ngày, người thanh niên 28 tuổi này có nhiệm vụ cùng 3 nhân viên khác Ä‘em những món đồ Ä‘ã được là ủi sạch sẽ trao tận tay cho khách hàng.

Khi Ä‘ó thống trị hệ thống cá»­a hàng bán lẻ tại Arkansas và các bang lân cận là hai tập Ä‘oàn bán lẻ khổng lồ Kmart và Sears. Sau nhiều lần Ä‘i giao hàng, trá»±c tiếp "va chạm" vá»›i đủ các loại khách hàng, Sam Walton Ä‘ã phát hiện Kmart và Sears không hề xuất hiện ở các thị trấn nhỏ bé hẻo lánh nhÆ° thị trấn Benton quê mình.

Vá»›i phản xạ kinh doanh nhạy bén, Sam Walton lập tức dốc toàn bá»™ số tiền 150 Ä‘ôla thuê 8 công nhân và thành lập má»™t cá»­a hàng bán lẻ lấy tên là Wal-Mart ngay tại thị trấn Bentonville quê ông.

Thời gian đầu tiên do vốn liếng ít ỏi, kinh nghiệm thiếu, cá»­a hàng của Sam chủ yếu kinh doanh buôn sỉ bán lẻ theo phÆ°Æ¡ng châm lấy công làm lãi, buôn bán những nhu yếu phẩm cần thiết nhất. Sam Walton Ä‘ã thu hút số lượng lá»›n khách hàng trong thị trấn bằng tác phong phục vụ nhiệt tình chu Ä‘áo, chất lượng hàng bảo đảm, giá cả phải chăng. Cho tá»›i năm 1965, Wal-Mart Ä‘ã trở thành má»™t trong những cá»­a hàng bán lẻ thu hút nhiều khách hàng tại thị trấn Benton.

Mặc dù có bÆ°á»›c khởi đầu khá thuận lợi nhÆ°ng là con người xuất thân từ nông thôn, Walton rất tiết kiệm trong chi phí. Thậm chí khi trở thành má»™t trong số những người giầu nhất nÆ°á»›c Mỹ, Sam vẫn là má»™t con người bình dị và khiêm tốn.

DÆ°á»›i tài lãnh đạo của Sam Walton, Wal-Mart Ä‘ã phát triển rất nhanh chóng và trở thành đối thủ cạnh tranh ngang ngá»­a vá»›i đối thủ Kmart vào đầu thập niên 1970. Hiện nay, hệ thống cá»­a hàng siêu thị bán lẻ thuá»™c quyền sở hữu của tập Ä‘oàn Wal-Mart Ä‘ã lên tá»›i hàng chục nghìn chiếc nằm rải rác khắp Bắc Mỹ, châu Âu và tích cá»±c vÆ°Æ¡n sang châu Á. Quy mô khổng lồ hiện nay của Wal-Mart Ä‘ã được giá»›i kinh doanh Mỹ thừa nhận. Theo thống kê của Hiệp há»™i thÆ°Æ¡ng mại Mỹ, doanh số bán hàng của Wal-Mart đạt 216 tá»· Ä‘ôla má»™t năm, vượt qua doanh số bán hàng của hãng Ä‘iện tá»­ gia dụng nổi tiếng GE và chỉ chịu đứng sau tập Ä‘oàn kinh doanh xăng dầu khổng lồ lá»›n thứ 2 thế giá»›i là Exxon-Mobil.

Theo bảng xếp hạng tạp chí danh tiếng Fortune vừa công bố, tập Ä‘oàn bán lẻ Wal-Mart lần thứ tÆ° liên tiếp đứng đầu danh sách 500 công ty lá»›n nhất thế giá»›i. Wal-Mart ở vị trị số má»™t vá»›i doanh số vượt trá»™i 288 tá»· Ä‘ôla, trong Ä‘ó lợi nhuận đạt 10,2 tá»· Ä‘ôla. Suốt từ năm 2002 đến nay, Wal-Mart luôn đứng đầu danh sách Fortune 500 và được xem là “công ty được ngưỡng má»™ nhất tại Mỹ”.

Trong danh sách 25 nhà kinh doanh có khả năng làm thay đổi thế giá»›i do hãng CNN và tạp chí Fortune bình chọn và công bố hồi đầu tháng 4 năm 2005, người sáng lập Wal-Mart Sam Walton được xếp thứ 2, chỉ sau Bill Gates, tá»· phú giàu nhất thế giá»›i và là chủ tập Ä‘oàn Microsoft.

Wal-Mart có doanh thu lá»›n nhất trong số các công ty bán lẻ trên thế giá»›i, vượt xa công ty đứng thứ nhì là Carrefour. Doanh thu của công ty bán lẻ Pháp này chỉ gần bằng má»™t ná»­a của Wal-Mart. Hệ thống Wal-Mart gồm hÆ¡n 4.688 cá»­a hàng khắp thế giá»›i, vá»›i hÆ¡n hai phần ba ở tại nÆ°á»›c Mỹ.

Ra đời năm 1962 thì đến năm 1979, Wal-Mart lần đầu đạt doanh thu má»™t tá»· Ä‘ô la má»™t năm. Đến năm 1993, doanh thu Ä‘ã đạt được con số má»™t tá»· Ä‘ôla má»—i tuần. Năm 2001, doanh thu má»—i ngày của Wal-Mart Ä‘ã gần bằng con số ấy. So vá»›i thời Ä‘iểm 1992, Wal-Mart nay lá»›n hÆ¡n gấp năm lần trÆ°á»›c Ä‘ây, tuyển dụng má»™t lượng lao Ä‘á»™ng gấp ba lần hãng General Motors. Chỉ riêng má»™t mặt hàng nhÆ° bá»™t giặt, má»—i năm Wal-Mart bán được má»™t lượng trị giá 1,4 tá»· Ä‘ôla.

Nếu xem Wal-Mart nhÆ° má»™t quốc gia thì Ä‘ây là đối tác thÆ°Æ¡ng mại lá»›n thứ 8 của Trung Quốc, vượt qua cả Nga và Anh và là thị trường xuất khẩu lá»›n thứ 6 của Trung Quốc (sau Đức). Vá»›i giá cả hết sức chặt chẽ và yêu cầu cao đối vá»›i nhà phân phối, Wal-Mart Ä‘ã làm thay đổi phÆ°Æ¡ng thức làm ăn kinh doanh của Trung Quốc.

Nhiều chuyên gia kinh tế dá»± báo rằng vá»›i tốc Ä‘á»™ tăng trưởng nhÆ° hiện nay, trong má»™t thập ká»· nữa, doanh số hằng năm của Wal-Mart có thể vượt 1.000 tá»· Ä‘ôla. Những số liệu này chỉ má»™t quốc gia mạnh má»›i có thể có được. Năm 1997, Wal-Mart trở thành tập Ä‘oàn thuê nhiều lao Ä‘á»™ng nhất ở Mỹ vá»›i gần 570.000 người. CÅ©ng trong năm này, doanh số hàng năm của hãng vượt 100 tá»· Ä‘ôla. Năm 1999, Wal-Mart trở thành tập Ä‘oàn lá»›n nhất thế giá»›i về nhân sá»± vá»›i 1.140.000 người.

Nếu nhÆ° giai Ä‘oạn giữa thế ká»· 20 được xem là ká»· nguyên của hãng sản xuất xe hÆ¡i General Motors và giai Ä‘oạn cuối thế ká»· 20 là của hãng phần mềm Microsoft thì đầu thế ká»· 21 này rõ ràng Ä‘ã là của Wal-Mart. Tập Ä‘oàn này hiện có 4.688 siêu thị trên toàn thế giá»›i, trong Ä‘ó 80% là ở Mỹ. Bình quân má»—i ngày có khoảng 20 triệu người đến các siêu thị của Wal-Mart. Tại Mỹ, hÆ¡n 80% há»™ gia Ä‘ình má»—i năm mua ít nhất vài sản phẩm từ các cá»­a hàng của hãng.

Khi đứng ra thành lập công ty kinh doanh siêu thị bán hàng giảm giá tối Ä‘a Wal-Mart vào năm 1962 tại Bentonville, bang Arkansas, chắc hẳn Sam Walton không ngờ có ngày công ty của ông lại đứng trên cả những đại gia trong các ngành công nghiệp dầu khí (Exxon-Mobil), xe hÆ¡i (General Motors, Ford Motors), máy bay (Boeing… và trở thành công ty số má»™t của nền công nghiệp Mỹ và thế giá»›i.

Wal-Mart là công ty dịch vụ đầu tiên leo đến vị trí hạng nhất trên danh sách của Fortune (bắt đầu công bố từ năm 1955). Ngoài ra, Wal-Mart cÅ©ng hiện diện trong danh sách Fortune 100 công ty được giá»›i lao Ä‘á»™ng Mỹ Æ°a thích xin vào làm việc nhất.

Má»™t trong những tính cách đặc biệt của ông là luôn khuyến khích tinh thần của nhân viên. NhÆ° năm 1975, nhân má»™t chuyến công tác tá»›i Hàn Quốc, S.Walton Ä‘ã cao hứng sáng tác bài hát riêng cho Wal-Mart có tên là “Wal-Mart Cheer” để cổ Ä‘á»™ng tinh thần làm việc của nhân viên cÅ©ng nhÆ° nâng cao tính Ä‘oàn kết trong ná»™i bá»™. Bài ca vẫn được lÆ°u truyền rá»™ng rãi trong Wal-Mart cho tá»›i ngày nay. Tính đến năm 2005, Wal-Mart có tất cả 1.300.000 công nhân viên trên toàn thế giá»›i, trở thành tập Ä‘oàn tÆ° nhân Ä‘ông nhân viên nhất thế giá»›i.

Công thức làm ăn của ông Ä‘ã được truyền tụng từ đời này sang đời khác là cắt giảm chi phí + giảm giá + dịch vụ tối Æ°u + khai thác hiệu quả công nghệ thông tin + đảm bảo cuá»™c sống nhân viên.

Toàn bá»™ bí kíp kinh doanh của gã tá»· phú bán lẻ Sam Walton được gói gọn trong cuốn "Cuá»™c đời kinh doanh tại Mỹ", do Công ty Alpha Books phát hành. Vá»›i Sam Walton “Bí quyết thành công của má»™t người bán lẻ hàng hóa là phải mang lại cho khách hàng những Ä‘iều mà họ muốn. NhÆ°ng nhÆ° vậy chÆ°a đủ, để trở thành xuất sắc, khách hàng phải được hưởng nhiều hÆ¡n cái họ chờ đợi. Hãy luôn đặt mình vào vị trí của khách hàng để xem họ muốn gì: Hàng hóa chất lượng tốt và phong phú? Giá thành thấp nhất? Độ tin cậy tối Ä‘a? Dịch vụ tận tình? Giờ giấc thuận tiện? NÆ¡i Ä‘á»— xe miá»…n phí? Tất nhiên, khi họ thấy yên tâm, họ sẽ tiếp tục tá»›i cá»­a hàng. Còn ngược lại, cÅ©ng sẽ dá»… hiểu nếu chúng ta không bao giờ gặp lại những khách hàng không được thỏa mãn nhu cầu”.

DÆ°á»›i bảng hiệu Wal-Mart, có hai dòng chữ sau này trở thành phÆ°Æ¡ng cách làm việc nổi tiếng: “Chúng tôi bán vá»›i giá thấp hÆ¡n” và “Äáº£m bảo thỏa mãn khách hàng”. Trong cuá»™c đời kinh doanh sóng gió của mình, Sam vẫn giữ vững phÆ°Æ¡ng châm ấy.

(Theo "Cuá»™c đời kinh doanh tại Mỹ" do Alpha Books phát hành)