Những CEO đắt giá ở VN

Công ty cổ phần CÆ¡ Ä‘iện lạnh (REE) vừa làm má»™t cuá»™c cách mạng về lÆ°Æ¡ng cho Tổng giám đốc (CEO) Nguyá»…n Thị Mai Thanh, nâng từ mức má»—i tháng 48 triệu đồng năm ngoái lên 100 triệu đồng trong năm nay.

Tất cả cổ Ä‘ông tham dá»± đại há»™i đồng cổ Ä‘ông của REE cuối tháng ba Ä‘ã biểu quyết về mức lÆ°Æ¡ng của bà Mai Thanh, và gọi Ä‘ó là cuá»™c cách mạng, vì khoản lÆ°Æ¡ng của bà Thanh trong ba năm qua gần nhÆ° không thay đổi. Theo hợp đồng lao Ä‘á»™ng được ký kết từ ngày 1/1/2004, lÆ°Æ¡ng của bà Mai Thanh là 48 triệu đồng/tháng. Má»™t cán bá»™ của REE nhận xét: “LÆ°Æ¡ng của chị Mai Thanh tăng cao nhÆ° vậy cÅ©ng là Ä‘iều dá»… hiểu vì con số này phải tÆ°Æ¡ng ứng vá»›i tỉ lệ tăng trưởng hằng năm của REE”.

Má»™t chuyên gia về nhân sá»± cho biết mức lÆ°Æ¡ng của giá»›i CEO trên sàn chứng khoán không nằm ngoài mặt bằng chung vá»›i thị trường nhân sá»± cấp cao vốn Ä‘ang khát nhân tài. Tuy nhiên, mức lÆ°Æ¡ng chỉ là “phần nổi” trong khoản thu nhập của các CEO, vì Ä‘á»™ng lá»±c chính để giữ họ gắn bó vá»›i các doanh nghiệp niêm yết chính là số cổ phần sở hữu riêng của họ (và các thành viên khác trong gia Ä‘ình) liên tục được nhân lên sau má»—i đợt các doanh nghiệp phát hành cổ phiếu thưởng và phát hành má»›i để tăng vốn.

Ngoài ra, chính những khoản thưởng cao được tính trên phần trăm lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp cÅ©ng là chiêu giữ người của các doanh nghiệp niêm yết ở thời Ä‘iểm hiện tại.

CEO bất đắc dĩ

Bà Thanh là má»™t trong những CEO trên sàn niêm yết thuá»™c nhóm các cán bá»™ nhà nÆ°á»›c thoát thai trở thành doanh nhân. Nằm trong số này còn có bà Mai Kiều Liên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vinamilk; ông Lê Quang Doanh, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nhá»±a Bình Minh; bà Phạm Thị Việt Nga, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Dược Hậu Giang…

Điểm chung của những “thuyền trưởng” này là sau cổ phần hóa được tín nhiệm giao làm đại diện chủ sở hữu vốn nhà nÆ°á»›c tại doanh nghiệp. Sá»± thích ứng nhanh vá»›i môi trường làm việc má»›i của họ cÅ©ng được giá»›i đầu tÆ° Ä‘ánh giá cao.

Tổng giám đốc má»™t công ty quản lý quỹ kể: “Tôi thích cách làm việc hết mình của chị Mai Thanh. Có lần quỹ của tôi sắp phát hành thêm chứng chỉ quỹ, hÆ¡n 10 giờ Ä‘êm rồi mà chị còn gọi Ä‘iện hỏi về phÆ°Æ¡ng thức phát hành sắp tá»›i để REE có thể tham gia. Tôi biết chị Thanh Ä‘âu “thiếu thốn” gì mà phải nhọc công nhÆ° vậy, nhÆ°ng doanh nhân là vậy, đầu óc không lúc nào rời khỏi những toan tính cho lợi ích của công ty”.

Tuy nhiên, nhiều cổ Ä‘ông cÅ©ng Ä‘ã bắt đầu đặt câu hỏi rằng chế Ä‘á»™ “trị vì” của các CEO xuất thân từ cán bá»™ nhà nÆ°á»›c này quá lâu, liệu có phải là Ä‘iều “may mắn” cho doanh nghiệp? Vì theo các chuyên gia về nhân sá»±, má»™t người ngồi quá lâu ở má»™t vị trí sẽ cảm thấy thỏa mãn, ý tưởng má»›i không còn nhiều và sức ỳ xuất hiện.

Vừa qua, giá»›i đầu tÆ° cÅ©ng Ä‘ã ghi nhận bà Mai Thanh Ä‘ang có những bÆ°á»›c chuẩn bị cho sá»± rút lui của mình bằng việc bỏ những lá phiếu quan trọng để con trai bà đặt chân vào há»™i đồng quản trị của REE trong kỳ đại há»™i cổ Ä‘ông vừa qua.

CEO ‘2 trong 1′

Giá»›i đầu tÆ° trên sàn chứng khoán ngưỡng má»™ nhất là nhóm CEO “hai trong má»™t” – những ông chủ – doanh nhân Ä‘ích thá»±c, những người được xem là “giàu” nhất trên sàn chứng khoán Việt Nam tính trên khối lượng và giá trị cổ phiếu sở hữu.

Có thể kể đến những tên tuổi nhÆ° Trần Kim Thành và Trần Lệ Nguyên của hệ thống Kinh Đô, TrÆ°Æ¡ng Gia Bình (FPT), Đặng Thành Tâm (ITACO), Lê Văn Quang (thủy sản Minh Phú), Nguyá»…n Duy HÆ°ng (SSI)… LÆ°Æ¡ng không còn là yếu tố quan trọng đối vá»›i những CEO này vì họ chính là những cổ Ä‘ông lá»›n nhất của công ty, làm việc cho công ty cÅ©ng là làm việc cho chính mình.

Phần Ä‘ông trong số này Ä‘i lên từ công ty gia Ä‘ình, khi quyết định thu hút vốn bên ngoài họ phải học cách chia sẻ quyền lá»±c và tiếp thu các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp hiện đại để tồn tại trong má»™t doanh nghiệp vá»›i qui mô phát triển ngày càng lá»›n. Nhiều lá»›p học về CEO cÅ©ng Ä‘ã ghi dấu chân ông Trần Kim Thành nhÆ° má»™t trong những thành viên tích cá»±c nhất. Ông Thành cÅ©ng từng phát biểu: “Tôi tin vào khả năng tá»± học không mệt mỏi của mình”.

Ông Đặng Thành Tâm, người vừa từ nhiệm chức CEO của Itaco để nhận nhiệm vụ má»›i tại Khu công nghệ cao TP HCM do UBND thành phố giao, cÅ©ng là má»™t Ä‘iển hình về việc “học không ngừng” trong giá»›i CEO. NhÆ°ng ít ai biết má»™t trong những khả năng lá»›n nhất của ông Tâm là… viết dá»± án. Những dá»± án hàng nghìn trang giấy luôn có sức hấp dẫn lá»›n đối vá»›i ông, kể từ ngày đầu ông chấp những dòng đầu tiên cho dá»± án thành lập Khu công nghiệp Tân Tạo.

Ông Tâm cÅ©ng là người sá»­ dụng tiếng Anh lÆ°u loát, có thể tiếp xúc thảo luận vá»›i các đối tác nÆ°á»›c ngoài mà không cần đến phiên dịch. Ông cÅ©ng là má»™t luật gia “ẩn danh” vì nắm rành rẽ cả pháp luật về kinh tế của Việt Nam lẫn quốc tế. Trong những lần Ä‘i công tác nÆ°á»›c ngoài, ông Tâm vừa là má»™t CEO vừa là má»™t phiên dịch, vừa là má»™t luật sÆ°, do vậy ông có thể ra quyết định rất nhanh mà không cần phải mất nhiều thời gian tìm lời tÆ° vấn từ bên ngoài.

Những người chuyên nghiệp

Mặc dù không “bạc Ä‘ãi” lá»›p CEO cÅ©, giá»›i đầu tÆ° trên thị trường chứng khoán vẫn Ä‘ang trông chờ má»™t lá»›p doanh nhân má»›i, trẻ, những người sẽ thổi nhiều luồng gió lạ và mạnh mẽ vào các doanh nghiệp niêm yết thời há»™i nhập nhờ khả năng bắt kịp vá»›i nhịp Ä‘á»™ phát triển của thế giá»›i. Đó là những CEO chuyên nghiệp, được Ä‘ào tạo bài bản, từng được tôi luyện trong môi trường làm việc yêu cầu cao của các tổ chức nÆ°á»›c ngoài.

Bà Phan Bích Vân, CEO của Sacombank, là má»™t ví dụ trong số này. Bà Vân từng làm việc cho Công ty Tài chính Quốc tế – IFC (thuá»™c Ngân hàng Thế giá»›i), học MBA tại Mỹ theo học bổng Fulbright trÆ°á»›c khi về vá»›i Sacombank. Trong vai trò đại diện cho Sacombank trong những cuá»™c há»™i thảo quốc tế ở nÆ°á»›c ngoài (má»›i nhất là há»™i nghị thường niên lần 11 về đầu tÆ° chứng khoán khu vá»±c châu Á – Thái Bình DÆ°Æ¡ng ở New York), bà Vân Ä‘ã chinh phục cá»­ tọa bằng sá»± duyên dáng và tá»± tin, tạo nên cái nhìn thiện cảm của giá»›i đầu tÆ° quốc tế về hình ảnh những CEO trẻ, tài năng và chuyên nghiệp của Việt Nam.

Theo Ä‘ánh giá của giá»›i đầu tÆ°, trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, hai CEO được xem là “Ä‘áº¯t giá” nhất dá»±a trên thu nhập hằng năm và khả năng thành công trong các thÆ°Æ¡ng vụ đầu tÆ° là ông Don Lam, Tổng giám đốc VinaCapital, và ông Dominic Scriven, Giám đốc Dragon Capital.

Ông Don Lam tốt nghiệp Trường đại học Toronto (Canada) hai chuyên ngành thÆ°Æ¡ng mại và chính trị năm 1990. Ông từng là phó tổng giám đốc của PricewaterhouseCoopers Việt Nam phụ trách tÆ° vấn tài chính doanh nghiệp và tÆ° vấn quản lý. TrÆ°á»›c Ä‘ó, ông là giám đốc phụ trách khối doanh nghiệp tại Ngân hàng Deustche Việt Nam.

Ông Dominic Scriven tốt nghiệp loại Æ°u về luật và xã há»™i học tại Trường Exeter (Anh). Ông Dominic Ä‘ã có hÆ¡n 15 năm kinh nghiệm trong lÄ©nh vá»±c đầu tÆ°, trong Ä‘ó 13 năm tại châu Á, đặc biệt là tại Hong Kong và Việt Nam. Ông Ä‘ã từng làm việc cho M&G Investment Management, Công ty Sun Hung Kai & Co và Ngân hàng đầu tÆ° Citicorp.