Hiroshi Yamauchi Ông trùm kinh doanh trò chơi điện tử

Nói đến các loại trò chÆ¡i trẻ em của thời đại tin học và Internet, chẳng có mấy ai không biết đến thÆ°Æ¡ng hiệu Nintendo lừng danh của Nhật Bản.

Những trò chÆ¡i game phong phú và hấp dẫn của Nintendo Ä‘ã chinh phục hàng chục triệu trẻ em Nhật Bản và hàng trăm triệu trẻ em trên thế giá»›i. Và người Ä‘ã có công xây dá»±ng Nintendo thành tập Ä‘oàn lá»›n nhất thế giá»›i trong lÄ©nh vá»±c này là Chủ tịch Hiroshi Yamauchi. Ông cÅ©ng là má»™t trong những người giàu nhất Nhật Bản vá»›i tổng tài sản được Ä‘ánh giá là gần 2 tỉ USD.
Tập Ä‘oàn Nintendo bắt đầu từ lÄ©nh vá»±c sản xuất đồ chÆ¡i. Đến thời kỳ Ä‘iện tá»­ và tin học, tập Ä‘oàn cÅ©ng vẫn tập trung vào lÄ©nh vá»±c kinh doanh truyền thống này. Thế nhÆ°ng những sản phẩm mà Nintendo ngày nay cung cấp phần lá»›n đều là các trò chÆ¡i thÆ° giãn và những trò chÆ¡i trí tuệ gắn liền vá»›i công nghệ tin học. Những cái tên Pokémon, Game Boy Ä‘ã trở thành những khái niệm không thiếu được trong suy nghÄ© của trẻ em, dù ở nÆ°á»›c nào trên thế giá»›i. Không có má»™t doanh nghiệp nào trong lÄ©nh vá»±c này lại chiếm thị phần thế giá»›i nhÆ° Nintendo. Chỉ riêng bán những chÆ°Æ¡ng trình trò chÆ¡i Ä‘iện tá»­, những công cụ thiết bị kèm theo này mà Nintendo Ä‘ã thu về doanh số gần 10 tỉ USD.

Các đối thủ cạnh tranh rất khâm phục người chèo lái vÄ© đại Hiroshi Yamauchi của tập Ä‘oàn trong suốt 5 thập ká»·. Mặt khác cÅ©ng Ä‘ã có nhiều ý kiến lo ngại bởi nguy cÆ¡ phát triển mạnh dá»… thành Ä‘á»™c quyền của Nintendo là khá lá»›n, đặc biệt từ khi tập Ä‘oàn này tập trung đầu tÆ° vào phát triển các công nghệ hiện đại. Giờ Ä‘ây các tập Ä‘oàn công nghệ tin học lá»›n trên thế giá»›i Ä‘ã rất để ý đến Nintendo. Không chấp nhận xu thế để Nintendo ngạo nghá»… “má»™t mình má»™t chợ”, các đại gia khổng lồ nhÆ° Microsoft, Sony, Apple Ä‘ã nhảy vào cuá»™c nhằm được chia phần chiếc bánh của thị trường trò chÆ¡i rất béo bở hiện nay.

Bắt đầu từ

sản xuất quân bài

Hiroshi Yamauchi chính là ông chủ đời thứ 3 của tập Ä‘oàn Nintendo của Nhật Bản chuyên sản xuất kinh doanh đồ chÆ¡i. Từ cuối thế ká»· thứ 19, năm 1889, Công ty Nintendo Ä‘ã được ông ná»™i của Hiroshi Yamauchi là Fusajiro Yamauchi thành lập. Khi Ä‘ó công ty chỉ chuyên sản xuất các quân bài Hanafuda dùng trong trò chÆ¡i giải trí rất phổ biến của người Nhật Bản. Sau Ä‘ó, khi kiểu chÆ¡i bài tây vá»›i các quân túlÆ¡khÆ¡ phổ biến ở Nhật thì từ năm 1907, Nintendo cÅ©ng sản xuất các loại bài tây này.

Hiroshi Yamauchi sinh năm 1929 tại Kyoto trong má»™t gia Ä‘ình có truyền thống kinh doanh, được ông ná»™i Fusajiro Yamauchi trá»±c tiếp nuôi dưỡng và Ä‘ào tạo để trở thành người tiếp quản doanh nghiệp của dòng họ. TrÆ°á»›c chiến tranh thế giá»›i thứ hai, Công ty Nintendo Ä‘ã trở thành nhà sản xuất các quân bài tây cÅ©ng nhÆ° bài truyền thống lá»›n nhất của Nhật Bản. Năm 1950, khi Ä‘ang học năm thứ 2 trường đại học luật ở Waseda, Hiroshi Yamauchi Ä‘ã buá»™c phải bỏ dở để về tiếp quản công ty do ông ná»™i qua đời.

Khi Ä‘ó Hiroshi Yamauchi còn rất trẻ, má»›i 21 tuổi. Lúc này Công ty Nintendo Ä‘ang trong thời kỳ rất khó khăn. Vá»›i nhiệt huyết của tuổi trẻ, Hiroshi Yamauchi hăm hở bắt tay vào quản lý vá»›i quyết tâm dá»±ng lại cÆ¡ đồ của dòng họ. Ông Ä‘ã có những ý tưởng cải cách rất mạnh mẽ: sắp xếp lại nhà máy, xưởng in, loại bỏ những người không còn khả năng sáng tạo. Tuy vậy, thành công Ä‘ã không dá»… dàng đến vá»›i Hiroshi Yamauchi nhÆ° ông mong đợi. Mặc dù tiếng tăm của công ty và của ông ná»™i Fusajiro Yamauchi vẫn còn rất lá»›n nhÆ°ng Hiroshi Yamauchi không thể sống vá»›i hào quang của truyền thống. Những năm kinh tế khó khăn sau chiến tranh thế giá»›i thứ hai Ä‘ã khiến thị trường các trò chÆ¡i vá»›i những quân bài truyền thống bị sụt giảm thảm hại. Hiroshi Yamauchi buá»™c phải nghÄ© tá»›i những định hÆ°á»›ng má»›i, không chỉ vì sá»± tồn tại của công ty mà còn vì ngay cuá»™c sống của gia Ä‘ình mình.

Hiroshi Yamauchi Ä‘ã thá»­ nghiệm rất nhiều sản phẩm trò chÆ¡i, dụng cụ thể thao khác nhau nhÆ°ng may mắn không đến vá»›i ông. Trong lúc khó khăn khôn cùng, Hiroshi Yamauchi phải kinh doanh cả gạo và những mặt hàng thá»±c phẩm khác để có được nguồn thu cho công ty. Tài sản của gia Ä‘ình để lại, Hiroshi Yamauchi đầu tÆ° vào má»™t số khách sạn, công ty taxi. Đó là những năm 50, 60 của thế ká»· 20.

Dựng lại cơ đồ

Nintendo

Hiroshi Yamauchi vẫn luyến tiếc và nặng nợ vá»›i truyền thống của má»™t gia Ä‘ình Ä‘ã từng sản xuất quân bài lá»›n nhất của nÆ°á»›c Nhật. Hiroshi Yamauchi xót xa khi thấy cả má»™t hệ thống đại lí, bán hàng rá»™ng khắp của Công ty Nintendo trÆ°á»›c kia bị bỏ phí. Đó là má»™t tài sản vô giá mà má»™t công ty không dá»… gì xây dá»±ng được trong má»™t thời gian ngắn.

Đầu những năm 70, Hiroshi Yamauchi quyết tâm quay trở lại lÄ©nh vá»±c kinh doanh đồ chÆ¡i. Cổ phần của ông trong các lÄ©nh vá»±c khác được bán Ä‘i để đầu tÆ°. Hiroshi Yamauchi Ä‘ã cùng vá»›i những kỹ sÆ° tài năng của mình thiết kế những trò chÆ¡i hấp dẫn. Năm 1970, Nintendo cho xuất hiện lần đầu tiên trên thị trường loại đồ chÆ¡i có cánh tay tá»± Ä‘á»™ng mang tên Utrahand được coi là rất hấp dẫn lúc Ä‘ó.

Utrahand bán chạy nhÆ° tôm tÆ°Æ¡i và trong dịp Noel năm tiếp Ä‘ó, Nintendo Ä‘ã bán được hÆ¡n hai triệu sản phẩm này. CÅ©ng kể từ thành công bất ngờ Ä‘ó, Hiroshi Yamauchi Ä‘ã càng vững tin về định hÆ°á»›ng quay lại thị trường sản phẩm đồ chÆ¡i còn rất nhiều tiềm năng chÆ°a khai thác hết. Phải đầu tÆ° nghiên cứu để có những sản phẩm đồ chÆ¡i Ä‘á»™c Ä‘áo, hấp dẫn, Ä‘ó là công thức kinh doanh của Hiroshi Yamauchi khi xây dá»±ng lại cÆ¡ đồ Nintendo.

Năm 1977, ông mua lại bản quyền trò chÆ¡i tennis của má»™t hãng sản xuất Mỹ. Từ ý tưởng của kỹ sÆ° Yokoi Gumpei, má»™t người cá»™ng sá»± đắc lá»±c của ông, Hiroshi Yamauchi hợp tác vá»›i hãng Mitsubishi để có được các sản phẩm đồ chÆ¡i Ä‘iện tá»­. Nhiều sản phẩm trò chÆ¡i liên quan đến Ä‘iện tá»­, được sá»­ dụng trong các câu lạc bá»™, Ä‘iểm vui chÆ¡i công cá»™ng nhÆ° hệ thống chiếu hình qua video, hệ thống tính Ä‘iểm Ä‘iện tá»­. Và rồi, năm 1980, sản phẩm Game Boy lừng danh của Nintendo Ä‘ã ra đời. CÅ©ng giống nhÆ° phần lá»›n các sản phẩm khác của Nhật, người Nhật không phải là người phát minh đầu tiên nhÆ°ng lại là người tiếp tục sáng tạo và hoàn thiện mẫu mã các sản phẩm nhÆ° Atari hay Commodore Ä‘ã không thể cạnh tranh được vá»›i những GameBoy bỏ túi tiện lợi và giá cả rất hợp lí của Nintendo.

Năm 1983, sau hàng tháng trời nghiên cứu không nghỉ, Hiroshi Yamauchi Ä‘ã gây bất ngờ thị trường đồ chÆ¡i vá»›i những chiếc máy tính trò chÆ¡i mang tên Famicom, viết tắt của Family Computer. Sản phẩm Famicom của Nintendo thật sá»± là má»™t thứ đồ chÆ¡i khi vỏ hoàn toàn bằng nhá»±a, hai màu trắng-đỏ. Và đặc biệt giá bán chÆ°a bằng ná»­a sản phẩm cùng loại của các đối thủ cạnh tranh. Má»™t chiến dịch Marketing và quảng bá rầm rá»™ cÅ©ng được ông chủ Hiroshi Yamauchi thá»±c hiện.

Các nhà máy của Nintendo vận hành hết tốc lá»±c cÅ©ng không kịp để bán. Má»™t ká»· lục chÆ°a từng có trong lịch sá»­: chỉ trong vòng 2 tháng, Nintendo Ä‘ã bán được hÆ¡n 500.000 chiếc máy tính trò chÆ¡i Famicom. Thời kỳ hoàng kim của Nintendo thật sá»± bắt đầu từ Ä‘ây. Hiroshi Yamauchi thu lợi rất lá»›n. Thậm chí có lần cả má»™t serie hàng chục ngàn máy bị hỏng vì lá»—i dữ liệu, ông chủ Hiroshi Yamauchi sau khi “thắng đậm” Ä‘ã không ngần ngại thu hồi tất cả các máy Ä‘ã bán, chấp nhận lá»— hàng chục triệu USD để giữ chữ tín.

Là người có tầm nhìn rất xa. Ngay khi thế hệ Famicom đầu tiên còn bán rất chạy thì Hiroshi Yamauchi Ä‘ã tính đến phát triển nhiều thế hệ tiếp theo. Dù chỉ là máy tính trò chÆ¡i nhÆ°ng Famicom cÅ©ng ngày càng hiện đại hÆ¡n, nhiều thiết bị có thể ghép nối hoạt Ä‘á»™ng vá»›i máy tính Famicom. Đặc biệt Hiroshi Yamauchi Ä‘ã thành công khi Famicom Ä‘ã được nâng cấp vá»›i ổ Ä‘Ä©a mềm kèm theo. Nhờ Ä‘ó, má»™t máy tính Famicom có thể thay đổi các trò chÆ¡i theo ý muốn.

Tham vọng thống trị

thị trường trò chÆ¡i thế giá»›i

Không chỉ năng Ä‘á»™ng vá»›i những sản phẩm trò chÆ¡i má»›i mà Hiroshi Yamauchi còn được khâm phục và kinh ngạc bởi những chiêu Marketing Ä‘á»™c Ä‘áo. Các Ä‘Ä©a mềm lÆ°u trữ chÆ°Æ¡ng trình trò chÆ¡i của Nintendo đều là Ä‘Ä©a có thể ghi lại được. Tại các trung tâm thÆ°Æ¡ng mại và cá»­a hàng đại lý của Nintendo, Hiroshi Yamauchi đều có đặt các máy có thể sao chép chÆ°Æ¡ng trình trò chÆ¡i vá»›i má»™t mức phí rất thấp. Số máy Famicom bán được tăng rất nhanh. Năm 1988, trung bình hÆ¡n má»™t phần ba số gia Ä‘ình Nhật Bản có má»™t Famicom. Sang đến thế ká»· 21, có thể nói không có gia Ä‘ình Nhật lại không có Famicom, lúc này không chỉ là trò chÆ¡i cho thanh thiếu niên mà là cả công cụ giải trí của người lá»›n. Hàng trăm triệu bá»™ máy tính trò chÆ¡i Famicom, gần 150 triệu đồ chÆ¡i Ä‘iện tá»­ Game Boy Ä‘ã được tiêu thụ trên thế giá»›i.

Sá»± sáng tạo của Hiroshi Yamauchi và Nintendo không chỉ dừng ở những sản phẩm phần cứng mà còn là những chÆ°Æ¡ng trình phần mềm hấp dẫn. Các nhà thiết kế tài năng của Hiroshi Yamauchi Ä‘ã có những sáng tạo và trí tưởng tượng tuyệt vời khi nghÄ© ra những nhân vật má»›i cho các chÆ°Æ¡ng trình trò chÆ¡i. Super Mario là nhân vật Æ°á»›c lệ từ má»™t câu chuyện cổ tích nhÆ° thế nhÆ°ng Ä‘ã gây má»™t ấn tượng mãnh mẽ, đặc biệt là đối vá»›i thiếu nhi. Điều ngạc nhiên là các sản phẩm, nhân vật trong chÆ°Æ¡ng chình trò chÆ¡i của Nintendo có tính quốc tế rất cao. Dù là người dân tá»™c nào, có văn hoá và ngôn ngữ ra sao nhÆ°ng mọi trẻ em trên toàn thế giá»›i đều hâm má»™ những nhân vật nhÆ° Super Mario má»™t cách cuồng nhiệt. Không ít thông tin Ä‘ã cảnh báo về việc trẻ em nghiện các trò chÆ¡i của Nintendo và coi Ä‘ây nhÆ° má»™t “nạn dịch” cần chú ý.

Và ngay từ những năm 80, “nạn dịch” Nintendo Ä‘ã đổ bá»™ vào nÆ°á»›c Mỹ và châu Âu. Thị trường Mỹ là má»™t trọng Ä‘iểm phát triển ngoài nÆ°á»›c đầu tiên của nhà chiến lược tài ba Hiroshi Yamauchi. Để chiếm lÄ©nh thị trường trò chÆ¡i lá»›n nhất thế giá»›i này, ông Ä‘ã giao cho con rể Minoro Arkawa làm Tổng giám đốc. Nintendo Ä‘ã khôn khéo sá»­ dụng ngay chính mạng lÆ°á»›i tiêu thụ của đối thủ cạnh tranh Atari vá»›i chÆ°Æ¡ng trình trò chÆ¡i Donkey Kong nổi tiếng để thâm nhập thị trường Mỹ. Hiroshi Yamauchi đặc biệt chú trọng tá»›i các vấn đề bản quyền và pháp lí. Theo Ä‘ó các đối tác muốn ký hợp đồng vá»›i Nintendo phải tuân thủ các Ä‘iều kiện rất nghiêm ngặt. Hiroshi Yamauchi kiểm soát chặt chẽ cả số lượng cÅ©ng nhÆ° giá cả của các trò chÆ¡i mà đối tác muốn tung ra khi hợp tác vá»›i Nintendo. Bản thân Hiroshi Yamauchi trá»±c tiếp qui định những hình phạt nặng nề đối vá»›i các chi nhánh hay đại lí không tuân thủ các Ä‘iều kiện Ä‘ã thoả thuận.

Các sản phẩm của Nintendo giành được thị trường không chỉ bởi lợi thế giá cả và nhờ những chiến lược và thủ thuật marketing của Hiroshi Yamauchi. Má»™t trong những nguyên nhân thành công nữa của Hiroshi Yamauchi là ông Ä‘ã luôn chủ Ä‘á»™ng định hÆ°á»›ng cho khách hàng, tạo ra nhu cầu và Ä‘am mê cho khách hàng nhờ những sản phẩm Ä‘á»™c Ä‘áo vá»›i nhiều tiện ích, thoải mái cho người sá»­ dụng.

Chính nhờ kiên định vá»›i những chính sách nhÆ° vậy mà Hiroshi Yamauchi không chỉ chiếm lÄ©nh được thị trường trò chÆ¡i Ä‘iện tá»­ mà còn kiểm soát được thị trường. Và Ä‘ây chính là Ä‘iều mà các đại gia lá»›n nhất trên thế giá»›i đều mong muốn và đặt ra trong định hÆ°á»›ng phát triển của mình. Khi Hiroshi Yamauchi thành công vá»›i trò chÆ¡i má»›i nhất GameCube thì ngay lập tức ông chủ Bill Gates của tập Ä‘oàn Microsoft Ä‘ã lập tức ve vãn Hiroshi Yamauchi để mua lại. Tuy nhiên, Hiroshi Yamauchi Ä‘ã chẳng dại gì mà gật đầu khi biết rằng sản phẩm má»›i của mình Ä‘ã bán được hàng triệu bản ngay trong năm đầu tiên xuất hiện trên thị trường.

Từ năm 2002, Hiroshi Yamauchi Ä‘ã thôi trá»±c tiếp làm Chủ tịch Ä‘iều hành sau hÆ¡n 50 năm chèo lái xây dá»±ng Nintendo thành má»™t tập Ä‘oàn lá»›n nhất thế giá»›i về trò chÆ¡i Ä‘iện tá»­. Tuy nhiên, mọi định hÆ°á»›ng phát triển của Nintendo vẫn được ông theo sát và chỉ đạo vá»›i vai trò là Chủ tịch há»™i đồng quản trị.