Khi bắt đầu xây dá»±ng hình ảnh Montgonmery Burns, có lẽ các nhà làm phim hoạt hình Mỹ không ngá» rằng nhân váºt hư cấu này lại trở thành biểu tượng cá»§a má»™t doanh nhân thành đạt trong môi trưá»ng làm ăn đầy cạm bẫy và lừa lá»c.
Tỉ phú Bill Gates và nhân váºt hư cấu Montgomery Burns. Ảnh: NightSwimming.
Trong hÆ¡n 80 năm lặn lá»™i trên thương trưá»ng, Montgomery Burns Ä‘ã làm đủ ngành nghá», từ kinh doanh sòng bạc, quản lý nhà tù tá»›i bàn Ä‘èn thuốc phiện kiểu Trung Hoa.
Nhưng trên hết, các bá»™ phim hoạt hình thưá»ng miêu tả Burns thành công nhất trong vai trò là Chá»§ tịch và giám đốc Ä‘iá»u hành Nhà máy Ä‘iện hạt nhân Springfield. Trong vai trò này, ngưá»i Ä‘àn ông 104 tuổi Ä‘ã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiá»u thế hệ doanh nhân vá»›i khả năng tạo ra lợi nhuáºn không má»™t ai bì kịp.
“Gia Ä‘ình. Tôn giáo. Bạn bè. Bạn phải giết chết ba thứ này nếu muốn thành công trong kinh doanh. Khi cÆ¡ há»™i đến, bạn sẽ chẳng bao giá» muốn mất thá»i gian thăm vợ tại bệnh viện phụ sản hoặc ngồi trong nhà thá» cả". Trong cuốn tá»± truyện cá»§a mình, Burns kể vá» tuổi thÆ¡ và những bước đầu tiên biến ông ta thành má»™t con ngưá»i có cá tính tàn nhẫn như váºy.
Lúc còn là má»™t cáºu bé, Burns Ä‘ã quyết định rá»i xa gia Ä‘ình yêu dấu nhưng nghèo khổ cá»§a mình để làm con nuôi cá»§a má»™t tỉ phú Ä‘ang sở hữu nhà máy nguyên tá». Trong gia Ä‘ình má»›i và trong môi trưá»ng má»›i, Burns nhanh chóng tiếp thu mánh khóe kinh doanh trong ngành hạt nhân, ngoài ra ông ta còn dành thá»i gian để Ä‘ào tạo các công nhân vốn là dân nháºp cư. Những ngưá»i này vá» sau sẽ trở thành chá»— dá»±a, những cá»— máy kiếm tiá»n Ä‘áng tin cáºy cho ông ta. Ở trưá»ng đại há»c, Burns tham gia vào má»™t há»™i kín và ngay sau khi tốt nghiệp, ông ta Ä‘ã tá»± tạo láºp doanh nghiệp cá»§a mình.
Khi lao vào thương trưá»ng, Burns bắt đầu xác láºp má»™t chính sách kinh doanh mà sau này Ä‘ã được nhiá»u thế hệ doanh nhân áp dụng. Äó không hẳn là má»™t chính sách hoàn toàn tích cá»±c, nhưng trong má»™t thế giá»›i kinh doanh đầy rẫy cạm bẫy cá»§a sá»± lừa lá»c, chá»§ trương cá»§a Burns Ä‘ã phát huy tác dụng.
Äầu tiên, Burns áp dụng chính sách tiết kiệm bằng má»i giá để mang lại lợi nhuáºn tối Ä‘a cho Nhà máy Springfield. Ông cắt giảm các chi phí vá» khám sức khá»e cho nhân viên, các khoản tiá»n thưởng rưá»m rà và tháºm chí má»™t vài món gia vị trong bữa ăn trưa cá»§a công nhân tại nhà máy. Äồng thá»i, ông cắt chi phí cất trữ và váºn chuyển chất thải hạt nhân bằng cách chôn chúng ngay tại công viên hoặc đổ xuống sông. Tại nhà máy, ông không sá» dụng các bình chữa cháy tháºt mà chỉ vẽ chúng lên tưá»ng để nhắc nhở má»i ngưá»i có ý thức phòng cháy. HÆ¡i tức cưá»i, nhưng quả thá»±c phương pháp này Ä‘ã phát huy hiệu quả không ngá». Trên thá»±c tế, hình ảnh khôi hài và đầy thá»§ Ä‘oạn cá»§a Burns Ä‘ã được má»™t vài ngưá»i áp dụng để thăng tiến.
Không chỉ nhá» chính sách thắt lưng buá»™c bụng và những kiểu cắt giảm chi phí lạ lùng, Burns còn thành công nhá» việc áp dụng công nghệ tiên tiến. Ông sá» dụng các thiết bị kỹ thuáºt để che ánh mặt trá»i tại khu vá»±c xung quanh nhà máy cá»§a mình, buá»™c ngưá»i tiêu dùng phải thắp Ä‘èn Ä‘iện suốt ngày. Äiá»u Ä‘ó Ä‘ã làm tăng nhu cầu sá» dụng Ä‘iện và như má»™t hệ quả tất yếu, Nhà máy Ä‘iện nguyên tá» Springfield cá»§a ông ta được hưởng má»™t món lợi khổng lồ. Tất nhiên, cái công nghệ mà Burns áp dụng ở Ä‘ây chỉ là chuyện viá»…n tưởng, nhưng những ý tưởng cá»§a nó vẫn được nhiá»u nhà doanh nghiệp xưa nay áp dụng. Trên thương trưá»ng, ngưá»i ta vẫn thấy nhiá»u đại công ty luôn tìm cách tạo ra hiện tượng khan hiếm giả, những cÆ¡n khát giả để tìm cách trục lợi.
Kiểu làm ăn mà Burns áp dụng chắc chắn tạo ra rất nhiá»u phản ứng và chỉ trích. Ông ta biết được Ä‘iá»u này ngay từ đầu và Ä‘ã có những biện pháp đối phó hữu hiệu. Văn phòng cá»§a Burns được xây dá»±ng tương tá»± như má»™t cái lô cốt vá»›i những bức tưá»ng chắc chắn có thể ngăn cản ngưá»i biểu tình. Những biện pháp đối phó cao nhất như sa thải, trừng phạt kinh tế cÅ©ng được ông thưá»ng xuyên áp dụng. Vá»›i má»™t chính sách lạnh lùng và cá»±c Ä‘oan, Montgomery Burns Ä‘ã đạt đến đỉnh cao trong thương trưá»ng vá»›i má»™t gia tài trị giá 8,4 tá»· USD.
Dù chỉ là má»™t nhân váºt hư cấu, nhưng Montgomery Burns có đầy đủ mánh khóe cá»§a má»™t doanh nhân tầm cỡ trong má»™t môi trưá»ng làm ăn đầy thá» thách. Ông ta áp dụng má»i chiến thuáºt, không từ những thá»§ Ä‘oạn để thành công, từ việc mua đứt các công ty cạnh tranh đến chính sách bán phá giá, từ việc tạo ra những cÆ¡n sốt trên thị trưá»ng đến cả những chá»§ trương khắc nghiệt đối vá»›i ngưá»i làm thuê. Burns là má»™t nhân váºt mang nhiá»u yếu tố phản diện, nhưng bên cạnh những vết Ä‘en cá»§a ông này, ngưá»i ta thấy lấp ló má»™t sá»± năng động và tham vá»ng khôn cùng mà tất cả các doanh nhân Ä‘á»u cần có.