Trong thị trưá»ng chứng khoán không có quy luáºt nào mà lại không có ngoại lệ, tuy nhiên có má»™t số nguyên tắc mà nhà đầu tư không thể không tuân theo. Xin giá»›i thiệu cùng các bạn xem xét 10 nguyên tắc chung nhằm giúp nhà đầu tư có cách tiếp cáºn hợp lý hÆ¡n trong đầu tư dài hạn. Má»—i nguyên tắc Ä‘á»u hàm chứa má»™t số khái niệm cÆ¡ bản mà bất ká» nhà đầu tư nào cÅ©ng cần nắm vững.
1. Bán cổ phiếu Ä‘ang thua lá»— và giữ lại cổ phiếu có lãi!
Các nhà đầu tư thưá»ng bán Ä‘i các cổ phiểu Ä‘ã được lá»±a chá»n Ä‘úng đắn và Ä‘áng có lại để thu vá» lợi nhuáºn trong khi cứ tiếp tục nắm giữ các cổ phiếu Ä‘ang giảm giá vá»›i hy vá»ng vào má»™t đợt phục hồi. Nếu không thể biết được khi nào đợt hồi phục má»›i diá»…n ra, tốt nhất là nên bán Ä‘i cổ phiếu Ä‘ó; nếu không, trong trưá»ng hợp xấu nhất bạn sẽ thấy có phiếu sẽ giảm đến mức giá trị không còn là bao. Tất nhiên việc nắm giữ những cổ phiếu tốt và bán Ä‘i những cố phiếu không chất lượng là má»™t ý tưởng tuyệt vá»i song việc thá»±c hiện nó lại không há» dá»… dàng. Những thông tin sau Ä‘ây có thể giúp bạn thá»±c hiện việc Ä‘ó dá»… dàng hÆ¡n.
2. Nắm giữ cổ phiếu Ä‘ang có lãi
Theo lý thuyết thì hầu hết những thành công cá»§a nhà đầu tư là nhá» má»™t số ít các cổ phiểu trong danh mục lại có thể Ä‘em lại lợi nhuáºn lá»›n. Nếu bạn đặt ra má»™t mục tiêu sẽ bán cổ phiếu sau khi Ä‘ã tăng đến má»™t mức nhất Ä‘inh – ví dụ tăng gấp 3 lần – bạn có thể không bao giá» táºn dụng hết được má»™t cổ phiếu Ä‘ang tăng giá. Chưa có ai trong lịch sư có thể có mức lãi gấp 10 lần so vá»›i giá đầu tư ban đầu theo phương pháp "bán sau khi tăng gấp 3". Äừng bao giá» Ä‘ánh giá thấp những cổ phiếu Ä‘ang tăng giá bằng cách tuân theo những quy tắc cá nhân quá cứng nhắc. Nếu bạn không hiểu được tiá»m năng cá»§a món đầu tư cá»§a mình, những luáºt lệ do chính bạn đỠra sẽ mang tính tùy tiện và hạn chế.
3. Bán Ä‘i cổ phiếu Ä‘ang thua lá»—
Không có đảm bảo nào vá» khả năng phục hồi sau má»™t giảm sâu. Bên cạnh sá»± quan trá»ng cá»§a việc không nên Ä‘ánh giá thấp các cổ phiếu có lãi, ta cÅ©ng cần có cái nhìn thá»±c tế những món đầu tư thua lá»—. Nháºn ra những cổ phiếu Ä‘ang thua lá»— thưá»ng rất khó khăn bởi việc Ä‘ó cÅ©ng đồng nghÄ©a vá»›i việc công nháºn sai lầm cá»§a bạn. Tuy nhiên sá»± trung thá»±c trong việc xác nháºn má»™t cổ phiếu Ä‘ang không đạt những gì bạn mong đợi là rất quan trá»ng. Äừng ngần ngại gạt sang má»™t bên sá»± sÄ© diện cá nhân và tiếp tục có những quyết định sáng suốt hÆ¡n trước khi khoản thua lá»— cá»§a mình ngày càng lá»›n hÆ¡n.
Trong cả hai trưá»ng hợp, diểm mấu chốt là việc Ä‘ánh giá tiá»m năng cá»§a doanh nghiệp thông qua những nghiên cứu cá»§a ạn. Trong má»—i trưá»ng hợp bạn vẫn phải quyết định xem mức giá hiện tại có phù hợp vá»›i những tiá»m năng trong tương lai hay không. Hãy nhá»› không để sá»± sợ hãi cá»§a bạn làm vÆ¡i Ä‘i thành quả thu được hay làm tăng những thiệt hại.
a. Không dá»±a theo những lá»i mách nước
Bất kể những lá»i mách nước này là từ ngưá»i thân hay những nhân viên môi giá»›i, không ai có thể đảm bảo cổ phiếu sẽ diá»…n biến như thế nào. Khi bạn quyết định đầu tư, bạn cần biết rõ lý do tại sao bạn có quyết định như váºy bằng việc tá»± nghiên cứu và phân tích bất kể công ty nào bạn muốn đầu tư vào bằng những đồng tiá»n khó khăn lắm bán má»›i kiếm được. Quyết định đầu tư dá»±a trên những thông tin do ngưá»i khác đựa ra sẽ không khác gì việc Ä‘ánh bạc. Tất nhiên, vá»›i má»™t sá»± may mắn nhất định, lá»i mách nước có thể là Ä‘úng. Nhưng Ä‘ó sẽ khong bao giá» khiến bạn trở thành má»™t nhà đầu tư có thông tin Ä‘ây đủ, mà Ä‘ây lại chính là Ä‘iá»u bạn cần để trở thành má»™t nhà đầu tư thành công trong dài hạn.
b. Không quan tâm đến những thay đổi nhá»
Trong bí quyết số 1 chúng ta Ä‘ã xem xét sá»± quan trong cá»§a việc nháºn thấy má»™t cổ phiếu Ä‘ang không được như ý, tuy váºy bạn cÅ©ng cần sẵn sàng Ä‘ón nháºn những biến động trong ngắn hạn. Là má»™t nhà đầu tư dài hạn, bạn không nên sợ hãi khi những khoản đầu tư cá»§a bạn có những biến động trong ngắn hạn. Khi theo dõi những hoạt động đầu tư cá»§a mình, bạn cần nhìn nháºn trên má»™t bức tranh toàn cảnh. Cần phải tá»± tin vá» chất lượng những khoản đầu tư cá»§a mình thay vì sốt săng vá»›i những thay đổi mang tính ngắn hạn. CÅ©ng không nên quá chú trá»ng vào sá»± khác biệt nhá» giữa lệnh mua giá bất kỳ tốt nhất (ATO, ATC) và lệnh mua ở má»™t mức giá xác định (LO) khi quyết định đầu tư.
Tất nhiên, những tay trade chuyên nghiệp sẽ sá» dụng những thay đổi trong từng ngày để có thể kiếm lá»i. Nhưng lợi nhuáºn cá»§a má»™t nhà đầu tư dài hạn lại đến theo má»™t cách hoàn toàn khác. Thành quả này đến sau nhiá»u năm. Vì váºy hãy táºp trung vào việc xây dá»±ng má»™t triết lý đầu tư chung cho chính bạn thông qua việc tá»± há»c và trau dồi kiến thức.
4. Äừng quá coi trá»ng tá»· lệ P/E
Các nhà đầu tư thưá»ng quá coi trong tá»· lệ P/E. Việc chỉ sá» dụng tá»· lệ này để đưa ra quyết định đầu tư là hết sức nguy hiểm. Tá»· lệ P/E phải được nhìn nháºn trong má»™t ngữ cảnh cụ thể và phải được sá» dụng trong mối liên hệ vá»›i các quá trình phân tích khác. Vì váºy, má»™t tá»· lệ P/E thấp không có nghÄ©a là cố phiếu Ä‘ang bị Ä‘ánh giá thấp hÆ¡n giá trị thá»±c cÅ©ng như tá»· lệ P/E cao không có nghÄ©a là má»™t công ty Ä‘ang được định giá quá cao.
5. Không quá sa Ä‘à vào các cổ phiếu giá rẻ
Có má»™t quan niệm sai lầm rằng nếu mua cổ phiếu giá thấp hÆ¡n sẽ ít bị thua lá»— hÆ¡n. Tuy váºy bất kể bạn mua môt cổ phiếu giá 15 ngàn rồi nó giảm vá» 0 hay má»™t cổ phiếu 250 ngàn cÅ©ng giảm tương tá»± thì theo cả hai cách bạn Ä‘á»u mất Ä‘i 100% số tiá»n đầu tư. Má»™t cổ phiếu không tốt vá»›i giá 15 ngàn có nguy cÆ¡ giảm giá không khác gì má»™t cổ phiếu 250 ngàn cả. Trong thá»±c tế, cổ phiếu giá rẻ thưá»ng rá»§i ro hÆ¡n so vá»›i cổ phiếu giá cao bởi sẽ có những quy định chặt chẽ hÆ¡n ở những cổ phiếu giá cao này.
6. Hãy chá»n má»™t chiến lược đầu tư và gắn bó vá»›i nó
Má»—i ngưá»i có má»™t phương pháp khác nhau trong lá»±a chá»n cổ phiếu để đạt được mục Ä‘ích đầu tư cá»§a mình. Có nhiá»u cách để thành công và không có má»™t chiến lược nào hoàn toàn tốt hÆ¡n các chiến lược còn lại. Tuy nhiên, má»™t khi bạn Ä‘ã xác định được chiến lược cá»§a riêng mình, hãy gắn bó vá»›i chiến lược Ä‘ó. Má»™t nhà đầu tư bối rối giữa các chiến lược lá»±a chá»n cổ phiếu khác nhau thưá»ng có được những Ä‘iá»u tệ nhất chứ không phải tốt nhất từ các chiến lược này.
7. Táºp trung vào tương lai
Cái khó cá»§a đầu tư nằm ở chá»— chúng ta cố gắng đựa ra những quyết định dá»±a trên những Ä‘iá»u chưa xảy ra. Cần luôn ghi ná»› rằng cho dù ta có sá» dụng những dữ liệu Ä‘ã qua như má»™t chỉ bảo cho những gì sẽ xảy ra thì những gì thá»±c sá»± sẽ xay ra má»›i là Ä‘iá»u quan trá»ng.
Làm sao cổ phiếu này có thể tăng hÆ¡n nữa?. Bạn Ä‘ã không mua cổ phiếu cá»§a 1 công ty má»›i thành láºp. Nhưng bạn hãy kiểm tra những chỉ sổ cÆ¡ bản và nháºn ra rằng cổ phiếu cá»§a công ty Ä‘ó vẫn còn rất rẻ và Ä‘ã mua cổ phiếu này để rồi sau Ä‘ó lại gấp nhiá»u lần. Äiá»u cốt yếu ở Ä‘ây là quyết định đưa ra cần dá»±a trên những gì có thể xảy ra trong tương lai chứ không phải những gì Ä‘ã diá»…n ra trong quá khứ.
8. Äầu tư có nghÄ©a là có cái nhìn dài hạn
Lợi nhuáºn khổng lồ trong ngắn hạn thưá»ng Ä‘ánh lừa những ngưá»i má»›i tham gia thị trưá»ng. Nhưng việc chấp nháºp má»™t tầm nhìn dài hạn và không chấp nháºn tư tưá»ng "vào, ra rồi kiếm má»™t đống tiá»n" là Ä‘iá»u bắt buá»™c đối vá»›i bất kể nhà đầu tư nào. Äiá»u này không có nghÄ©a là không thể kiếm tiá»n bằng các trade thưá»ng xuyên trong ngắn hạn. Nhưng như Ä‘ã đỠcáºp, đầu tư và đầu cÆ¡ là hai cách hoàn toàn khác nhau để có được lợi nhuáºn từ TTCK. Äầu cÆ¡ hàm chứa những rá»§i ro rất khác so vá»›i đầu tư theo phương pháp "Mua và giữ". Nhà đầu cÆ¡ cÅ©ng cần có những kỹ năng đặc biệt.
Không nhất thiết má»™t trưá»ng phái đầu tư nào phải tốt hÆ¡n trưá»ng phái còn lại. Cả hai Ä‘á»u có những ưu nhược Ä‘iểm cá»§a mình. Tuy nhiên trade có thể không thích hợp vá»›i ai Ä‘ó không có thá»i gian, nguồn tài chính, ná»n tảng giáo dục và mng muốn phù hợp. Hầu hết má»i ngưá»i Ä‘á»u không phù hợp vá»›i trưá»ng phái trade này.
9. Có cách nhìn ‘thoáng’ khi lá»±a chá»n công ty
Rất nhiá»u công ty tốt mang tên gia Ä‘ình. Hàng ngàn công ty nhá» có khả năng trở thành các blue-chip trong nay mai. Thá»±c tế giai Ä‘oạn 1926-2001 Ä‘ã chững minh những công ty nhá» thưá»ng Ä‘em lại lợi nhuáºn cao hÆ¡n đầu tư vào các công ty lá»›n. Các công ty nhá» cho lợi nhuáºn trung bình 12.27% trong các công ty trong danh sách S&P 500 chỉ có mức lợi nhuáºn 10.53%.
Tuy nhiên Ä‘iá»u này không nhằm mục Ä‘ích khuyên bạn đầu tư toàn bá»™ danh mục cá»§a mình vá»›i các cổ phiếu nhá». Äiá»u chúng tôi muốn nhất mạnh là bạn cần hiểu rằng có rất nhiá»u công ty tốt không nằm trong danh sách cá»§a các cty được tính trong chỉ số Dow Jones hay các chỉ số chứng khoán được đại diện bởi các doanh nghiệp tiêu biểu tại các nước. Bá» qua những công ty kém nổi tiếng Ä‘ôi khi đồng nghÄ©a vá»›i việc bá» qua những cÆ¡ há»™i thu lợi nhuáºn rất lá»›n.
10. Thuế là quan trá»ng những không quá quan trá»ng
Tại thị trưá»ng CK việt Nam cho đến nay các nhà đầu tư vẫn chưa phải chịu thuế trên lợi nhuáºn thu được từ giao dịch chứng khoán. Tuy nhiên sá»›m muá»™n thì loại hình thuế này cÅ©ng sẽ được áp dụng.
NghÄ© rằng thuế là quan trá»ng hÆ¡n tất cả là má»™t chiến lược hết sức nguy hiểm bởi nó có thể khiến nhà đầu tư đưa ra những quyết định không mấy sáng suốt. Cho dù là má»™t yếu tố quan trong nhưng nó không phải là yếu tố quan trá»ng hàng đầu. Yếu tố quan trá»ng nhất trong quyết định đầu tư là phải đảm bảo an toàn rồi gia tăng số tiá»n đầu tư cá»§a bạn.
Kết luáºn:
Trong bài viết này chúng tôi Ä‘ã đỠcáºp đến 10 bí quyết dành cho nhà đầu tư dài hạn. Ngay từ đầu chúng tôi Ä‘ã nói rằng luôn có ngoại lệ cho tất cả các quy luáºt song không thể cưá»ng Ä‘iệu hóa yêu tố này. Tùy thuá»™c vào tính hình thưc tế mà bạn có thể không đồng ý vá»›i những Ä‘iá»u Ä‘ã được đỠcáºp ở Ä‘ây. Tuy nhiên chúng tôi hy vá»ng rằng những nguyên tắc mà chúng tôi vừa đỠcáºp sẽ có ích cho bạn và có thể cho bạn má»™t cái nhìn sâu sắc hÆ¡n vá» công việc đầu tư cá»§a mình.