Chọn cổ phiếu theo nguyên tắc CAN SLIM

Trên thị trường chứng khoán luôn có hàng chục nghìn cổ phiếu niêm yết nên nhiều nhà đầu tÆ° Ä‘ôi khi sẽ rất lúng túng trong việc lá»±a chọn đối tượng để đầu tÆ°. Vấn đề quan trọng đối vá»›i họ là “chọn mặt gá»­i vàng”, nghÄ©a là phải tìm ra má»™t số loại cổ phiếu thá»±c sá»± có khả năng sinh lời để đầu tÆ°.

Má»™t thá»±c tế hiện nay là rất nhiều nhà đầu tÆ° không biết các công ty được niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° thế nào và đầu tÆ° vào cổ phiếu của các công ty nào sẽ có lãi? DÆ°á»›i tác Ä‘á»™ng của “hiệu ứng Ä‘ám Ä‘ông”, họ bắt chÆ°á»›c nhau, cùng đổ xô Ä‘i mua những cổ phiếu Ä‘ang tăng giá. Nhiều người mua cổ phiếu rồi mà không hề có trong tay những tài liệu và phÆ°Æ¡ng pháp cần thiết để tìm hiểu về mức Ä‘á»™ sinh lời của cổ phiếu Ä‘ó.

Có 7 yếu tố cần thiết để nhận dạng những cổ phiếu hiện còn ít được giá»›i đầu tÆ° chú ý nhÆ°ng lại chính là những tài sản sinh lời lá»›n trong tÆ°Æ¡ng lai. Bảy yếu tố Ä‘ó được biết đến vá»›i cái tên CAN SLIM.

 

C: Current Quaterly Earnings Per Share (lãi ròng trên má»—i cổ phiếu của quý gần nhất)
Hầu hết các cổ phiếu tốt đều có sá»± gia tăng lợi nhuận so vá»›i cùng quý năm trÆ°á»›c Ä‘ó và tá»· lệ tăng càng cao thì chứng tỏ cổ phiếu càng có nhiều triển vọng. Các nhà đầu tÆ° trÆ°á»›c khi bỏ tiền ra mua cổ phiếu cần xem xét tá»›i sá»± gia tăng mạnh mẽ lợi nhuận của cổ phiếu Ä‘ó, cụ thể là mức tăng trưởng của lãi ròng trên má»—i cổ phiếu trong 3 tháng gần nhất.

NhÆ°ng phải tìm hiểu sá»± gia tăng lợi nhuận này ở Ä‘âu và nhÆ° thế nào? Bạn có thể nghiên cứu các báo cáo tài chính có kiểm toán của công ty niêm yết, cùng vá»›i việc thăm dò các các kênh thông tin khác nhÆ° báo chí, người quen… Điều quan trọng cần coi trọng Ä‘á»™ tin cậy và tính đồng nhất của thông tin, chẳng hạn có thể có Ä‘iều gì Ä‘ó không Ä‘úng, nếu doanh thu của công ty tăng 20%, trong khi lãi ròng chỉ tăng 5%.

A: Annual Earnings Increases (sá»± gia tăng lãi ròng hàng năm)
Cổ phiếu tốt là cổ phiếu có mức gia tăng lợi nhuận đều đặn trong vòng 5 năm trÆ°á»›c Ä‘ó. Các nhà đầu tÆ° cần đặc biệt lÆ°u ý tá»›i các cổ phiếu có mức gia tăng lợi nhuận hàng năm ổn định và đạt trên 25%, tuy nhiên nên chú ý tá»›i chu kỳ kinh doanh của từng ngành, từng công ty. Tiêu chí này có thể giúp bạn loại bỏ khoảng 80% các cổ phiếu tồi.

Để có được sá»± chính xác về mức gia tăng lợi nhuận, nhà đầu tÆ° cần nghiên cứu tất cả các thông tin liên quan đến công ty mà mình muốn đầu tÆ°. Các thông tin này bao gồm lịch sá»­ và đặc Ä‘iểm của công ty, tình hình tài chính, các chi tiết của đợt phát hành cổ phiếu và tổ chức bảo lãnh phát hành cổ phiếu. Nhà đầu tÆ° có thể tìm các thông tin này trong Bản thông cáo phát hành, trong Báo cáo tài chính của công ty hoặc từ các công ty dịch vụ tÆ° vấn đầu tÆ°. Các quyết định đầu tÆ° chỉ nên Ä‘Æ°a ra khi bạn Ä‘ã có đủ cÆ¡ sở thông tin về cổ phiếu cÅ©ng nhÆ° về mức tăng trưởng lãi ròng hàng năm.

N: New Products, New Management, New Highs (sản phẩm má»›i, sá»± quản lý má»›i, mức giá trần má»›i)
Giá cổ phiếu tăng sẽ bắt nguồn từ má»™t số nhân tố ná»™i tại nào Ä‘ó. Những nhân tố này thường là sản phẩm má»›i của công ty, ban giám đốc má»›i, phÆ°Æ¡ng thức quản lý má»›i hay mức giá trần má»›i của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Do vậy, sẽ không bao giờ thừa nếu bạn quan tâm đến những nhân tố ná»™i tại này. Nếu xét thấy những nhân tố này có sá»± ổn định, không có biểu hiện Ä‘á»™t biến theo chiều hÆ°á»›ng xấu, thì Ä‘ó sẽ là má»™t cổ phiếu có nhiều triển vọng tăng trưởng trên thị trường chứng khoán.

S: Supply and Demand (nguồn cung và cầu)
Trong kinh doanh, quy luật cung cầu luôn có ảnh hưởng rất lá»›n đến giá thành sản phẩm, và đầu tÆ° chứng khoán cÅ©ng không phải là má»™t ngoại lệ. Giá cổ phiếu cÅ©ng chịu tác Ä‘á»™ng từ quy luật cung cầu. Cổ phiếu của các công ty đại chúng, có quy mô lá»›n, sản phẩm chất lượng không phải lúc nào cÅ©ng Ä‘áng để mua, bởi lượng cầu của những cổ phiếu này khá lá»›n, trong khi nguồn cung lại ít nên giá thường bị đẩy lên cao giả tạo, không phản ánh Ä‘úng giá trị thá»±c tế của cổ phiếu cÅ©ng nhÆ° rất khó sinh lợi nhuận lá»›n.

Chính những cổ phiếu có số lượng lÆ°u hành thấp trên thị trường má»›i có nhiều triển vọng và có khả năng tăng giá hÆ¡n so vá»›i các cổ phiếu có số lượng lÆ°u hành lá»›n. Từ Ä‘ó suy ra, cổ phiếu được các nhà quản trị hàng đầu nắm giữ vá»›i tá»· lệ lá»›n thường là những cổ phiếu có Ä‘á»™ an toàn cao. Hãy đặc biệt lÆ°u ý tá»›i các cổ phiếu được công ty mua lại và cổ phiếu của các công ty có tá»· lệ nợ dài hạn trên vốn tá»± có vừa phải, vì tá»· lệ này càng cao bao nhiêu công ty sẽ càng phải Ä‘Æ°Æ¡ng đầu vá»›i áp lá»±c trả lãi trong tÆ°Æ¡ng lai nhiều bấy nhiêu. Bạn nên so sánh tá»· số này ở công ty mình dá»± định đầu tÆ° vá»›i tá»· số nợ bình quân ở các công ty trong cùng ngành, đồng thời phân tích thêm khả năng thanh toán để có Ä‘ánh giá xác thá»±c hÆ¡n về mức Ä‘á»™ nợ của công ty.

L: Leader and Laggard (cổ phiếu đầu bảng và cổ phiếu tụt hậu)
Nhà đầu tÆ° trên thị trường chỉ nên mua 2 hay 3 cổ phiếu tốt nhất trong nhóm những cổ phiếu đầu bảng hiện tại, còn lại nên dành tiền cho những cổ phiếu có khả năng sinh lời trong tÆ°Æ¡ng lai. Ðặc biệt, bạn cần tránh mua những cổ phiếu có mức tăng trưởng cao nhÆ°ng không bền vững, chẳng hạn nhÆ° cổ phiếu lên giá theo trào lÆ°u, theo sá»± kiện nổi bật…, bởi vì các cổ phiếu này được Ä‘ánh giá là những cổ phiếu tụt hậu, không sá»›m thì muá»™n cÅ©ng mất giá.

I: Institutional Sponsorship (sá»± ủng há»™ của các định chế tài chính và đầu tÆ°)
Định chế tài chính đầu tÆ° ở Ä‘ây thường là các cÆ¡ quan chức năng, các cÆ¡ quan chính phủ chuyên về tài chính đầu tÆ°. Các cÆ¡ quan này có thể nắm giữ má»™t số lượng cổ phiếu nhất định của các công ty nào Ä‘ó, nhờ vậy mà công ty sẽ có sá»± ủng há»™ và trợ giúp mạnh mẽ từ những cÆ¡ quan này, má»™t Ä‘iều kiện vô cùng thuận lợi cho hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh, khiến giá cổ phiếu tăng mạnh. Tuy nhiên, má»™t số lượng quá lá»›n các định chế tài chính đầu tÆ° nắm giữ cổ phiếu lại trở thành yếu tố bất lợi, vì Ä‘iều Ä‘ó đồng nghÄ©a vá»›i việc nguồn cung sẽ hạn chế bởi các cÆ¡ quan ít khi muốn bán từng phần cổ phiếu của mình, đẩy tính thanh khoản của cổ phiếu xuống thấp.

M: Market Direction (định hướng thị trường)
Cho dù bạn hoàn toàn chính xác khi nhận định về cả 6 tiêu chí kể trên, nhÆ°ng đến tiêu chí định hÆ°á»›ng thị trường bạn mắc phải sai lầm thì sẽ có đến 5 trong số 7 cổ phiếu bạn mua sẽ mất giá và khiến bạn thua lá»—. Yếu tố thị trường là rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá cổ phiếu. Khi hàng loạt các cổ phiếu cùng ngành trên thị trường bị mất giá, thì giá cổ phiếu của công ty mà bạn lá»±a chọn chắc chắn cÅ©ng sẽ sụt giảm theo. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu của các công ty này tăng theo sá»± phát triển của thị trường thì cổ phiếu bạn mua vào cÅ©ng được “ăn theo” những chỉ số tích cá»±c Ä‘ó. Việc quan trọng là nghiên cứu các đồ thị biến Ä‘á»™ng giá chứng khoán theo ngày, theo tuần và theo tháng trÆ°á»›c má»—i quyết định đầu tÆ° cổ phiếu.

Không có lÄ©nh vá»±c nào Ä‘em lại lợi nhuận nhanh và lá»›n bằng đầu tÆ° chứng khoán. Có khá nhiều người xem việc đầu tÆ° chứng khoán là cuá»™c chÆ¡i ngẫu hứng vá»›i hy vọng sẽ kiếm được nhiều tiền má»™t cách nhanh chóng. Tuy nhiên, lÄ©nh vá»±c đầu tÆ° đầy hấp dẫn này dường nhÆ° không có chá»— cho những quyết định theo cảm tính. Các quyết định lá»±a chọn cổ phiếu cần được dá»±a trên sá»± phân tích và phối kết hợp giữa các yếu tố định lượng và định tính. Chìa khoá phân tích trong đầu tÆ° cổ phiếu là tìm ra những cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng lá»›n nhất trong thời Ä‘iểm bạn mua chúng. Nói cách khác, bạn phải có kỹ năng phán Ä‘oán, xem xét và phân tích vấn đề cùng vá»›i việc hoạch định má»™t kế hoạch đầu tÆ° thích hợp để xác định thời Ä‘iểm mua vào những cổ phiếu mạnh và bán Ä‘i những cổ phiếu yếu.