Nhân tố phải tính đến khi mua cổ phiếu

Sách dạy về chứng khoán có bán khá nhiều, song đại Ä‘a số khuyên bảo giống nhau, chỉ cho nhà đầu tÆ° các công thức, Tuy nhiên ít khi chỉ bảo cách nhìn nhận, Ä‘ánh giá, những ranh giá»›i được và không được để giúp nhà đầu tÆ° "hành tẩu” Ä‘úng trên sàn và ngoài sàn. Bài viết này Ä‘Æ°a ra má»™t số tri thức để giúp các nhà đầu tÆ° nhìn nhận những cÆ¡ há»™i thá»±c sá»± cho mình.

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty Ä‘ó ở trong ngành nào trÆ°á»›c
Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trá»±c tiếp đến giá cổ phiếu này lại là má»™t trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu Ä‘ó có tăng giá nhiều hày không trong tÆ°Æ¡ng lai. Nếu má»™t Công ty chuyên tÆ° vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, gá của nó Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên khó có thể cao được bởi Ä‘a số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt Ä‘á»™ng quy mô nhỏ, phụ thuá»™c vào tài năng và sá»± chăm chỉ của má»™t hay vài người, giống nhÆ° cây bonsai, khó có thể lá»›n lên và nhân rá»™ng được quy mô.

 

Trong khi Ä‘ó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dá»±ng, bất Ä‘á»™ng sản (Ä‘úng nghÄ©a chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rá»™ng quy mô hoạt Ä‘á»™ng, tăng cường kinh doanh là rất lá»›n.

2- Có hay không khả năng mở rá»™ng kinh doanh?
Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu má»™t Công ty có khả năng mở rá»™ng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, Ä‘ó là Ä‘iều Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể Ä‘Æ°a ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy Ä‘iện trên tên giao dịch nhÆ° "Công ty Thủy Ä‘iện ABC" và "Công ty Đầu tÆ° Thủy Ä‘iện XYZ" thì giá của Công ty thứ hai Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi Ä‘ó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh nhÆ° vậy là dá»… hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy Ä‘iện duy nhất. Nhà máy này xây má»™t lần rồi thôi, không có khả năng mở rá»™ng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát Ä‘iện được, nhà đầu tÆ° chí có thể trông vào cố tức mà thôi.

Trong khi Ä‘ó, ở Công ty thứ hai, vốn Ä‘iêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tá»·, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tÆ° vào rất nhiều: 10, 100 và hÆ¡n nữa các Nhà máy thủy Ä‘iện nên vốn đầu tÆ° có thể tăng tÆ°Æ¡ng ứng và quyền lợi của nhà đầu tÆ° tăng theo Ä‘à Ä‘ó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào má»™t thời Ä‘iểm
Lịch sá»­ má»™t Công ty nói lên nhiều Ä‘iều. TrÆ°á»›c hết nếu Công ty Ä‘ó có cả má»™t lịch sá»­ rất dài nhÆ°ng các "chỉ số cÆ¡ thể" hiện đều nhàng nhàng thì khó có Ä‘á»™t biến Ä‘áng mừng cho nhà đầu ra bởi thời gian Ä‘ã chứng minh Công ty Ä‘ó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trÆ°á»›c, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời Ä‘iểm nhà đầu tÆ° xem xét, chỉ số Ä‘ó Ä‘ang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số Ä‘ó, vào thời Ä‘iểm Ä‘ó Ä‘ã tốt song có gì Ä‘ám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào Ä‘á»™i ngÅ©, hÆ¡n là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính
Lịch sá»­ các Công ty hay ngân hàng Việt Nam Ä‘ã chứng minh là vấn đề Ä‘á»™i ngÅ© nói chung và Ä‘á»™i ngÅ© quản lý là vô cùng quan trọng vá»›i má»™t Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có Ä‘á»™i ngÅ© tốt, Công ty Ä‘ó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp Ä‘ó, lợi nhuận của nhà đầu tÆ° sẽ cao hÆ¡n nhiều. Thậm chí lịch sá»­ Ä‘ã chứng minh nếu má»™t doanh nghiệp Ä‘ang kém nhÆ°ng xuất hiện má»™t Ä‘á»™i ngÅ© tất thì doanh nghiệp Ä‘ó vẫn có thể lá»™i ngược dòng.

5- Hãy lÆ°u ý đến các cổ Ä‘ông là pháp nhân
Các cổ Ä‘ông pháp nhân có vai trò khá quan trọng vá»›i cổ phiếu của má»™t Công ty. Nếu trong số cổ Ä‘ông Ä‘ó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, Ä‘ó chắc chắn là má»™t Ä‘iểm căn cứ để "lên Ä‘iểm” của cổ phiếu Ä‘ó. Điểm của Công ty càng lên nếu Ä‘ó là các Công ty hay ngân hàng nÆ°á»›c ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thÆ°Æ¡ng mại cổ phần.

6- Chú ý đến Ä‘á»™ng thái của các quỹ đầu tÆ°
Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tÆ° song nhà đầu tÆ° cÅ©ng nên chú ý đến Ä‘á»™ng thải của các quỹ này. Các quỹ thường có "giác quan" rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tÆ° vào những nÆ¡i nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cÅ©ng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận Ä‘Æ¡n thuần và thường đầu tÆ° theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng
Tất nhiên, Ä‘ây là má»™t việc quan trọng khi xem xét đầu tÆ° vào cổ phiếu của má»™t Công ty nào Ä‘ó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty Ä‘ó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nÆ°á»›c ta còn rất sÆ¡ sài. Vá»›i Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc Ä‘Æ¡n giản hÆ¡n vì ít nhất Công ty Ä‘ó phải có cáo bạch. Đối vá»›i Công ty má»›i có cổ phiếu OTC, bạn cÅ©ng nên Ä‘òi người bán phải cung cấp thông tin nhÆ° báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty
Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tÆ° có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nÆ°á»›c. NhÆ°ng quan trọng hÆ¡n, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của má»™t Công ty ở mức dÆ°á»›i 12, bạn có thể mua cổ phiếu Ä‘ó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 – 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên Ä‘âfu tÆ° hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán.

Đây là các cá»™t mốc song chi có tính tÆ°Æ¡ng đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tÆ°Æ¡ng lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để "tính lại" P/E trong tÆ°Æ¡ng lai gần là bao nhiêu rồi má»›i nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”
Má»™t Ä‘iều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhÆ°ng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tÆ° khôn ngoan bao giờ cÅ©ng hỏi khi tìm hiểu về má»™t cổ phiếu, Ä‘ó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp Ä‘ã được tính đến chÆ°a và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá Ä‘ó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thÆ°Æ¡ng mại.

Nhìn chung, khi nhìn nhận má»™t cổ phiếu phải xét đến rất nhiều nhân tố. Đó chính là Ä‘iểm khởi phát cho những thành công khi nhà đầu tÆ° bÆ°á»›c chân vào thị trường cổ phiếu. Chúng tôi sẽ còn má»™t số bài viết sâu hÆ¡n cho bạn đọc về những vấn đề này trong các số báo tá»›i.