6 cạm bẫy M&A

Không có những quy tắc chung nào cả, nhÆ°ng đối vá»›i những ai chÆ°a có nhiều kinh nghiệm M&A (sáp nhập và mua lại), cẩn trọng khi “sáp nhập vá»›i những người ngang hàng” cÅ©ng nhÆ° nhá»› rằng sá»± tÆ°Æ¡ng thích văn hoá là yếu tố chiến lược là Ä‘iều cần thiết và không kém phần quan trọng.

Lúc nào là thời Ä‘iểm thích hợp cho sáp nhập và hợp nhất? Chuẩn bị thế nào cho sá»± hợp nhất? Bạn sẽ làm những gì trong 30 ngày đầu tiên sau khi Ä‘óng cá»­a? Nói chung, bạn sẽ xá»­ lý những tình huống M&A nhÆ° thế nào? Đó là những câu hỏi tốt.

Thị trường kinh doanh ngày nay, tốc Ä‘á»™ tăng trưởng luôn ở mức cao cùng vá»›i nó là sức ép cạnh tranh, những ná»—i Ä‘au, giọt nÆ°á»›c mắt và thất bại cÅ©ng không ngừng xuất hiện. M&A được xem nhÆ° má»™t công cụ nhanh chóng và mạnh mẽ nhất mà các công ty có thể sá»­ dụng để thay đổi cuá»™c chÆ¡i cạnh tranh khốc liệt này.

 

M&A sẽ mang lại những giá trị lá»›n cho các công ty. Nó đặc biệt hữu ích khi các công ty rÆ¡i vào suy thoái do sức ép cạnh tranh, hay thị trường thay đổi,…. Những công ty lá»›n sẽ mua lại các công ty khác nhằm tạo nên má»™t công ty má»›i có sức cạnh tranh hÆ¡n và giảm thiểu chi phí. Các công ty sau khi gia nhập M&A sẽ có cÆ¡ há»™i mở rá»™ng thị phần lá»›n hÆ¡n và đạt được hiệu quả kinh doanh nhất định, những công ty nhỏ cÅ©ng có lợi khi chấp nhận gia nhập má»™t đại gia còn hÆ¡n là bị phá sản hay thua lá»— triền miên.

Vì không có má»™t bá»™ quy tắc chung nào cả cho M&A. Các hoạt Ä‘á»™ng M&A trên toàn cầu Ä‘ã có lịch sá»­ trên 50 năm vá»›i hàng nghìn các bài học kinh nghiệm rút ra, song nhiều công ty vẫn tỏ ra vụng về vá»›i M&A, và thường không nhận ra những lợi ích lường trÆ°á»›c của má»™t thoả thuận.

Ngay cả vá»›i những người Ä‘ã trải qua quy trình M&A thường sẽ nói vá»›i bạn Ä‘iều gì Ä‘ó kiểu nhÆ° cái chết đối vá»›i họ, hay cuá»™c sống bị đảo lá»™n hoàn toàn. Tuy nhiên không công ty nào nên né tránh M&A, nên chuẩn bị sẵn sàng cho nó.

DÆ°á»›i Ä‘ây là 6 cạm bẫy phổ biến nhất trong hoạt Ä‘á»™ng M&A:

1) Thứ nhất, cảnh giác khi “sáp nhập vá»›i người ngang hàng”
Về mặt ý tưởng là rất hay nhÆ°ng thá»±c tế không hẳn nhÆ° vậy. Lý do nằm ở ngay Ä‘á»™ng cÆ¡. Nếu các công ty sáp nhập là ngang hàng vá»›i nhau, tại sao nên chấp nhận các hành Ä‘á»™ng, chính sách, hay con người của công ty Ä‘ó?

Quá trình sáp nhập giữa các công ty ngang hàng nhau thường kéo dài và có lúc bị trì hoãn xuất phát từ chính câu hỏi Ä‘ó khi mà hai công ty phải dành hàng tháng trời tranh luận ai sẽ là người chịu trách nhiệm chính.

Trên thá»±c tế hình thức sáp nhập ngang hàng không mấy xảy ra, nhÆ°ng nếu diá»…n ra sẽ ẩn chứa khá nhiều cạm bẫy. Má»™t trong số Ä‘ó chính là việc truyền tải thông tin ra công chúng sẽ rất khó khăn để có lợi cho cả công ty bị mua và công ty má»›i sau khi sáp nhập.

Thông thường, má»™t công ty mua má»™t công ty khác và trong thỏa thuận Ä‘àm phán sẽ cho phép công ty bị mua tuyên bố vá»›i bên ngoài rằng hoạt Ä‘á»™ng này là sáp nhập ngang hàng cho dù về bản chất là hoạt Ä‘á»™ng mua lại.

2) Thứ hai, nhận ra rằng sá»± tÆ°Æ¡ng thích văn hoá giữa hai công ty là quan trọng không kém phần sá»± tÆ°Æ¡ng thích chiến lược – nếu không muốn nói là quan trọng hÆ¡n.
Thật tuyệt vời khi quá trình sáp nhập hay hợp nhất có được má»™t ý nghÄ©a, má»™t sá»± kết hợp hài hoà về mặt sản phẩm, công nghệ và các con số. Và cÅ©ng sẽ là má»™t thảm hoạ nếu hai công ty hoạt Ä‘á»™ng vá»›i những giá trị hoàn toàn khác biệt nhau.

Rõ ràng luôn có má»™t vài yếu tố văn hoá không tÆ°Æ¡ng đồng – chúng xung khắc lẫn nhau.

3) Thứ ba, đừng để rÆ¡i vào tình thế đảo ngược
Đôi lúc, các công ty mua lại thá»±c sá»± muốn má»™t công ty nào Ä‘ó và cứ thế bắt đầu nhượng bá»™. Và đến khi các thoả thuận được hoàn tất, công ty bị mua lại bá»—ng nhiên có nhiều lợi ích và quyền hạn. Đừng để bản thân rÆ¡i vào vị trí: “Mình phải trả quá nhiều tiền cho cái gì Ä‘ó mà mình không thá»±c sá»± sở hữu.”.

4) Thứ tư, đừng lo ngại
Khi tiến hành sáp nhập hay hợp nhất, tính dÅ©ng cảm trở nên hết sức quan trọng. Lý tưởng nhất, quy trình M&A nên hoàn thành vào thời Ä‘iểm Ä‘óng cá»­a công ty và kéo dài thêm khoảng 90 ngày sau Ä‘ó.

Còn bằng không, sá»± không chắc chắn có thể dẫn tá»›i ná»—i lo lắng, hay tệ hại hÆ¡n là sợ hãi. Cả hai rốt cục chỉ huá»· hoại tinh thần và các hoạt Ä‘á»™ng.

5) Thứ năm, đừng rÆ¡i vào “há»™i chứng người Ä‘i xâm chiếm” bằng việc lấn sâu vào lãnh thổ má»›i và bố trí người của bạn ở khắp mọi nÆ¡i.
Má»™t trong những lý do chính bạn tiến hành M&A Ä‘ó là để có thêm được nhiều tài năng má»›i. Đương nhiên, công ty bạn sẽ dành những Æ°u ái cho nhân viên của mình, song để công ty má»›i được thịnh vượng, những nhân viên quen việc cùng tinh thần làm việc thoải mái của họ là Ä‘iều quan trọng nhất. Do vậy, hãy cố gắng tối Ä‘a để giữ nguyên cÆ¡ cấu nhân sá»± ổn định.

6) Thứ sáu, đừng trả quá nhiều tiền
Chúng ta không nói đến con số 5% tiền tăng thêm, bởi vì nó sẽ được làm tròn khi thoả thuận đạt được. Vấn đề nằm ở con số 20% hay 30% vượt quá so vá»›i khoản tiền M&A hợp lý.

Thủ phạm chính là “sức nóng của giao dịch” (deal heat) – các thoả thuận chịu nhiều sức ép lá»›n khi phải cạnh tranh vá»›i nhiều đối thủ khác cÅ©ng rất muốn mua lại. Bạn hãy nhá»› rằng, không có cái gọi là thoả thuận tốt nhất sau cùng, chỉ có niềm khát khao quá nóng má»›i khiến nó nhÆ° vậy.

Bạn Ä‘ã nhận ra 6 cạm bẫy cần tránh xa trong M&A, đặc biệt là trong thời Ä‘iểm lá»™n xá»™n trÆ°á»›c bất cứ thoả thuận nào. NhÆ°ng nếu bạn mắc phải má»™t hay hai lá»—i trên con đường M&A, hãy nhanh chóng nhìn nhận và thoát ra khỏi chúng. Tính hữu cÆ¡ luôn tuyệt vời, và M&A có thể bổ sung hêm hoả lá»±c Ä‘áng kế cho kho vÅ© khí tăng trưởng của bạn.