Cho thuê tài chính, kênh tín dụng hữu hiệu

Vấn đề vốn để khởi sá»± doanh nghiệp luôn là sá»± Ä‘au đầu của bất kỳ ai muốn bÆ°á»›c chân vào thÆ°Æ¡ng trường. Bạn không có sẵn vốn để đầu tÆ° vào những yếu tố nhÆ° máy móc, thiết bị sản xuất, thiết bị văn phòng, tin học, viá»…n thông và các Ä‘á»™ng sản khác … hoặc để dành vốn vào mục Ä‘ính kinh doanh khác. Cho thuê tài chính sẽ là kênh tín dụng hữu hiệu giúp bạn giải quyết những khó khăn Ä‘ó.

Thuê tài chính là má»™t hình thức Ä‘ang được áp dụng phổ biến ở nhiều nÆ°á»›c trên thế giá»›i nhÆ° Mỹ, Nhật Bản, Ðức, Thụy Ðiển, Úc… Loại hình cho thuê tài chính Ä‘ã được má»™t số công ty tài chính Ä‘Æ°a ra thị trường tài chính vào những năm cuối những năm 50 đầu những năm 60 của thế ká»· 20 vá»›i tên gọi là thuê tài chính (finance lease….).

Đầu thập ká»· 50 của thế ká»· này, giao dịch thuê mua Ä‘ã có những bÆ°á»›c nhảy vọt. Nhằm Ä‘áp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, nghiệp vụ tín dụng thuê mua hay còn gọi là thuê tài chính được sáng tạo ra.

 

Sau Ä‘ó nghiệp vụ tín dụng thuê mua phát triển sang châu âu và phát triển mạnh mẽ tại Ä‘ó từ những năm của thập ká»· 60. Tín dụng thuê mua cÅ©ng phát triển mạnh mẽ ở Châu Á và nhiều khu vá»±c khác từ đầu thập ká»· 70. Ngành công nghiệp thuê mua có giá trị trao đổi chiếm khoảng 350 tá»· USD vào năm 1994. Hiện nay ở Mỹ, ngành thuê mua thiết bị chiếm khoảng 25 – 30% tổng số tiền tài trợ cho các giao dịch mua bán thiết bị hàng năm của các doanh nghiệp. Nguyên nhân chính thúc đẩy các hoạt Ä‘á»™ng cho thuê tài chính phát triển nhanh là do nó thể hiện hình thức tài trợ có tính chất an toàn cao tiện lợi, và hiệu quả cho các bên giao dịch.

Lợi ích của kênh tín dụng này
Cho thuê tài chính (finance leasing) là má»™t dạng cho thuê máy móc, thiết bị và Ä‘á»™ng sản. Người ta còn gọi là cho thuê thiết bị. Tiếng Anh là “leasing”. Người ta cho thuê xe hÆ¡i, máy bay, xe tải, tàu hoả, khoang tàu thuá»· và tàu thuá»·, máy vi tính, máy photocopy, máy fax, Ä‘ôi khi cho thuê cả máy vi tính.

Trong khi các doanh nghiệp Ä‘ang gặp khó khăn về thủ tục thế chấp tài sản khi vay vốn ở các ngân hàng thì việc có mặt của các công ty cho thuê tài chính Ä‘ã mở ra nhiều thuận lợi cho các doanh nghiệp.

Tuy nhiên vấn đề đặt ra là mặc dù có mặt Ä‘ã lâu nhÆ°ng thá»±c sá»± cho thuê tài chính là khái niệm còn khá má»›i mẻ vá»›i nhiều doanh nghiệp. Ít doanh nghiệp hiểu được rằng cho thuê tài chính là hình thức tài trợ tín dụng thông qua cho thuê các loại tài sản, máy móc, thiết bị, phÆ°Æ¡ng tiện vận chuyển… là nhu cầu mà các doanh nghiệp, các nhà đầu tÆ° mong muốn để đổi má»›i máy móc, thiết bị, hiện đại hóa công nghệ sản xuất kinh doanh.

Đặc trÆ°ng của phÆ°Æ¡ng thức này là – Ä‘Æ¡n vị cho thuê là chủ sở hữu tài sản sẽ chuyển giao tài sản cho người thuê, tức là người sá»­ dụng tài sản được quyền sá»­ dụng và hưởng dụng những lợi ích kinh tế mang lại từ các tài sản Ä‘ó trong má»™t thời gian nhất định. Người thuê có nghÄ©a vụ trả má»™t số tiền cho chủ tài sản tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i quyền sá»­ dụng và quyền hưởng dụng.

Điều này cÅ©ng nói lên việc cấp tín dụng dÆ°á»›i hình thức cho thuê tài chính không Ä‘òi hỏi sá»± bảo đảm tài sản có trÆ°á»›c, tạo cho doanh nghiệp tiếp cận hình thức cấp tín dụng má»›i, vừa giải tỏa được áp lá»±c về tài sản làm đảm bảo nếu phải vay ở ngân hàng. Ngoài ra, các công ty cho thuê tài chính có thể mua tài sản của doanh nghiệp và cho thuê lại tài sản Ä‘ó nếu doanh nghiệp thiếu vốn lÆ°u Ä‘á»™ng do Ä‘ã tập trung vốn để đầu tÆ° mua sắm tài sản cố định. NhÆ° vậy doanh nghiệp vừa có tài sản để sá»­ dụng lại vừa có vốn lÆ°u Ä‘á»™ng để sản xuất kinh doanh.

Loại hình này rất thích hợp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ bởi vì vá»›i Æ°u Ä‘iểm không phải thế chấp tài sản, các doanh nghiệp khi thuê tài chính không bị vÆ°á»›ng thủ tục thế chấp tài sản nếu phải vay vốn ở các ngân hàng.

Má»™t số vấn đề chính
Cho thuê tài chính là má»™t định chế má»›i được coi nhÆ° là má»™t phÆ°Æ¡ng thức giúp doanh nghiệp phát triển hÆ¡n trên thÆ°Æ¡ng trường. Khi Ä‘i thuê tài chính có hai vấn đề chính được đặt ra. Theo chế Ä‘á»™ kế toán hiện hành, món nợ phải ghi vào bảng cân đối, còn tài sản thuê không phải ghi. Đối vá»›i số tiền mà bên thuê phải chi trả thì cÆ¡ quan thuế coi nó nhÆ° má»™t chi phí khấu hao.

Ở Mỹ và Nhật, thuê leasing có hai loại:
– Thuê chỉ để sá»­ dụng (operate lease), thường được dịch là thuê vận hành
– Thuê tài chính (financial leasing), còn gọi là “thuê để rồi mua”. Và Ngân hàng nhà nÆ°á»›c gọi là “hoạt Ä‘á»™ng tín dụng trung và dài hạn”.

Dù leasing loại nào thì cái khác nhau chính là thời gian người thuê định sá»­ dụng. Về hình thức pháp lý, ở Mỹ và Nhật, người ta chia ra hai loại hợp đồng:

1. Hợp đồng không nâng đỡ người cho thuê (non leverage lease) có hai bên ký là người cho thuê và người thuê. Má»™t bên mua thiết bị cho bên kia thuê; bên kia cam kết sẽ trả tiền khi sá»­ dụng.

Bên thuê lá»±a chọn thiết bị vá»›i má»™t nhà sản xuất, bàn bạc về giá cả, Ä‘iều kiện bảo hành, giao nhận và ký hợp đồng mua bán. Bên cho thuê trả tiền mua thiết bị bằng tiền của mình hay Ä‘i vay.

2. Hợp đồng có nâng đỡ người cho thuê (leverage lease) có ba bên ký kết và má»—i bên có thể có nhiều người khác can dá»±. Hợp đồng này dành cho các thiết bị đắt tiền. Bên thuê chọn thiết bị, bàn bạc vá»›i nhà sản xuất về giá cả, bảo hành, giao hàng. Bên cho thuê trả khoảng 20% trị giá thiết bị và trở thành chủ nhân của thiết bị Ä‘ó. Bên thuê có thể rủ thêm những người khác để trả số 20% kia và được hưởng các Æ°u Ä‘ãi thuế liên quan đến thiết bị. Thuế sẽ được căn cứ trên tổng giá trị tài sản trong khi họ má»›i chỉ bỏ ra khoảng 20% tổng giá trị thiết bị. Đây là sá»± nâng đỡ dành cho bên cho thuê.

Bên thứ ba gồm má»™t hay nhiều người cho vay, gọi là nhà đầu tÆ°, nhÆ° các ngân hàng, các định chế tài chính. Họ sẽ bỏ ra số tiền mua thiết bị còn lại. Khoản cho vay này được bảo đảm bằng bên cho thuê thế chấp thiết bị kia hay nhận thẳng tiền cho thuê thiết bị từ bên thuê.

Trường hợp má»—i bên có nhiều người tham gia, họ sẽ cá»­ người đại diện gọi là trustee và ký hợp đồng vá»›i nhau để thá»±c hiện. Bên thuê có khi cÅ©ng phải có người bảo lãnh để được thuê. Người bảo lãnh có thể nằm trong tổ hợp của bên thuê hay là má»™t ngân hàng Ä‘á»™c lập ở bên ngoài.

Trong loại hợp đồng đầu, có bốn yếu tố được thá»±c hiện bởi ba hay bốn thành phần là bên cho thuê, bên Ä‘i thuê, nhà sản xuất và bảo trì (hai cái này có thể là má»™t hoặc hai thành phần). Trường hợp sau thì có thêm hai thành phần là nhóm người cho vay và nhà bảo lãnh của bên thuê.
Tóm lại, hoạt Ä‘á»™ng cho thuê tài chính là má»™t loại hình tín dụng có nhiều Æ°u Ä‘iểm, đặc biệt phát huy hiệu quả trong há»— trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tÆ° chiều sâu, máy móc, thiết bị… để mở rá»™ng sản xuất. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường hạn chế về vốn tá»± có, uy tín cÅ©ng nhÆ° tài sản thế chấp dẫn đến khó tiếp cận vá»›i nguồn vốn tài chính, nên Ä‘i thuê máy móc, thiết bị của công ty cho thuê tài chính Ä‘ã được nhiều doanh nghiệp thá»±c hiện