Đi tìm lời giải cho bài toán vốn

Muốn thành công trong kinh doanh, trÆ°á»›c hết bạn phải Ä‘Æ°Æ¡ng đầu và vượt qua “cá»­a ải” vốn. Tạo vốn và quay vòng vốn luôn là những bài toán khó và việc tìm ra lời giải cho bài toán Ä‘ó sẽ tạo nên má»™t bản sắc riêng, đồng thời khẳng định vị thế của bạn trên thÆ°Æ¡ng trường. Tìm nguồn vốn và làm thế nào để giải bài toán về vốn má»™t cách hiệu quả nhất? Câu hỏi Ä‘ó luôn làm Ä‘au đầu các doanh nhân.

Má»—i khi cần tìm kiếm nguồn vốn cho các kế hoạch kinh doanh, bạn thường nghÄ© ngay đến ngân hàng, đối tác kinh doanh … vá»›i những khoản vay dài hạn. Tuy nhiên, khoản vay này chỉ thá»±c sá»± hữu ích, nếu hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của công ty hiện Ä‘ang mang lại lợi nhuận, đồng thời dá»±a trên cÆ¡ sở tính toán là việc hoàn trả tiền vay sẽ không “nghẹt thở” hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh.

Bản thân việc vay vốn không phải lúc nào cÅ©ng là thượng sách. Nếu lãi suất phải trả cao hÆ¡n tá»· suất lợi nhuận có thể thu được, thì Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên bạn sẽ không bao giờ vay vốn.

 

Và trên thá»±c tế, nhiều công ty cho rằng nếu không có được những dá»± án đầu tÆ° mang lại lợi nhuận cao hÆ¡n mức lãi suất tiền vay, thì thà cứ cố gắng tiết kiệm tiền còn hÆ¡n là Ä‘i vay mượn thêm. NhÆ°ng Ä‘ây không phải là lời giải cho bài toán vốn. Nếu chỉ cần tiết kiệm và giảm tối Ä‘a mọi chi phí là đủ, thì chắc sẽ không có ai thành lập công ty và mở rá»™ng các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh cả. Lời giải ở chá»— các công ty làm sao để không phải Ä‘i vay mà vẫn tìm ra những nguồn huy Ä‘á»™ng vốn khác nhau.

Huy Ä‘á»™ng vốn nhÆ° thế nào?
Có 1001 cách tạo vốn khác nhau tuỳ thuá»™c vào kinh nghiệm sống, trí thông minh, sá»± khôn khéo, nhạy bén và cả sá»± can đảm của người đứng đầu doanh nghiệp.

Đối vá»›i bất kỳ ông chủ nào, vấn đề vốn luôn là mối bận tâm hàng đầu. Không công ty nào có sẵn vốn để đầu tÆ° vào những dá»± án kinh doanh má»›i, trang bị máy móc, thiết bị sản xuất, thiết bị văn phòng, tin học, viá»…n thông và các Ä‘á»™ng sản khác … hoặc để dành vốn vào mục Ä‘ính kinh doanh khác. Họ cần tìm ra các nguồn huy Ä‘á»™ng vốn khác nhau. DÆ°á»›i Ä‘ây là má»™t số kênh tín dụng hữu hiệu giúp bạn giải quyết những khó khăn về vốn:

Huy Ä‘á»™ng vốn dài hạn bằng cách phát hành cổ phiếu
Cổ phần luôn là cách thức giải quyết vấn đề vốn má»™t cách hiệu quả nhất. Công ty bán cổ phần để gọi vốn, giống nhÆ° bán má»™t viên kẹo. Ở mức phát triển thấp, công ty chỉ có viên kẹo làm theo hai hình, hình vuông có đề tên người chủ và hình tròn không đề tên ai. Loại vuông không được chuyển nhượng cho người khác, gọi là cổ phiếu ghi danh, còn loại tròn có thể chuyển nhượng cho bất kỳ ai, gọi là cổ phiếu vô danh. Chuyển nhượng cổ phiếu dá»… dàng cÅ©ng là má»™t cách thu hút người mua. Đến mức phát triển cao hÆ¡n, công ty dá»±a trên lợi ích của các cổ Ä‘ông để bán cổ phiếu Æ°u Ä‘ãi cho cổ Ä‘ông. Đây là cổ phiếu được Æ°u tiên chia lời.

Để huy Ä‘á»™ng vốn, công ty sẽ bán cổ phiếu cho cổ Ä‘ông tùy theo số tiền cần có. Nếu định bán rá»™ng rãi ra cho dân chúng, thì công ty cần phải đăng ký cổ phiếu vá»›i Sở giao dịch chứng khoán, được gọi là niêm yết chứng khoán trên thị trường chứng khoán. Lúc Ä‘ó, cổ phiếu có thêm má»™t tên má»›i là chứng khoán. Nếu chỉ bán cho vài người thì không phải đăng ký cổ phiếu. Tùy theo tình hình tài chính của công ty, nếu làm ăn khấm khá, công ty sẽ mua lại số cổ phiếu Ä‘ó để cất giữ.

Sau khi gọi vốn lần đầu, những lần sau, muốn tăng vốn, công ty bán nốt số cổ phiếu hãy còn giữ lại lúc đầu, hay phát hành má»™t đợt cổ phiếu má»›i. Mức phát hành bao nhiêu sẽ do há»™i đồng quản trị công ty quyết định. Cứ má»—i lần phát hành mà muốn bán ra công chúng thì lại phải làm đủ thủ tục niêm yết nhÆ° lần đầu.

Thuê tài chính
Thuê tài chính là má»™t hình thức Ä‘ang được áp dụng phổ biến ở nhiều nÆ°á»›c trên thế giá»›i nhÆ° Mỹ, Nhật Bản, Ðức, Thuỵ Ðiển, Úc… Loại hình cho thuê tài chính Ä‘ã được má»™t số công ty Ä‘Æ°a ra thị trường tài chính vào những năm cuối thập niên 60 của thế ká»· XX vá»›i tên gọi là thuê tài chính (finance lease).

Cho thuê tài chính (finance leasing) là má»™t dạng cho thuê máy móc, thiết bị và Ä‘á»™ng sản. Người ta còn gọi là cho thuê thiết bị (leasing). Ở nhiều nÆ¡i, người ta cho thuê xe hÆ¡i, máy bay, xe tải, tàu hoả, khoang tàu thuá»· và tàu thuá»·, máy photocopy, máy fax,…

Không thể phủ nhận rằng sá»± có mặt của các công ty cho thuê tài chính Ä‘ã “mở lối thoát” cho các công ty, trong thời Ä‘iểm các công ty này Ä‘ang gặp khó khăn về thủ tục thế chấp tài sản để vay vốn ở các ngân hàng. Tuy nhiên, khái niệm cho thuê tài chính vẫn còn khá má»›i mẻ vá»›i nhiều công ty. Ít công ty hiểu được rằng cho thuê tài chính là má»™t hình thức tài trợ tín dụng, thông qua việc cho thuê các loại tài sản, máy móc, thiết bị, phÆ°Æ¡ng tiện vận chuyển… là nhu cầu mà các công ty, các nhà đầu tÆ° mong muốn để đổi má»›i máy móc, thiết bị, hiện đại hóa công nghệ sản xuất kinh doanh. Đặc trÆ°ng của phÆ°Æ¡ng thức này là Ä‘Æ¡n vị cho thuê (tức là chủ sở hữu tài sản) sẽ chuyển giao tài sản cho người thuê (tức là người sá»­ dụng tài sản) được quyền sá»­ dụng và hưởng dụng những lợi ích kinh tế mang lại từ các tài sản Ä‘ó trong má»™t thời gian nhất định. Người thuê có nghÄ©a vụ trả má»™t số tiền cho chủ tài sản tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i quyền sá»­ dụng và quyền hưởng dụng. Điều này cÅ©ng cho thấy việc cấp tín dụng dÆ°á»›i hình thức cho thuê tài chính không Ä‘òi hỏi sá»± bảo đảm tài sản có trÆ°á»›c, tạo Ä‘iều kiện cho các công ty tiếp cận hình thức cấp tín dụng má»›i, vừa giải tỏa được áp lá»±c về tài sản đảm bảo nếu phải vay ở ngân hàng.

Loại hình cho thuê tài chính rất thích hợp cho các công ty vừa và nhỏ nhờ Æ°u Ä‘iểm không phải thế chấp tài sản nhÆ° khi vay vốn ở các ngân hàng.

Nguồn vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế
Trên thế giá»›i có rất nhiều tổ chức tài chính chuyên về há»— trợ khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân, trong Ä‘ó được biết đến nhiều nhất là Công ty tài chính quốc tế (IFC). IFC là má»™t tổ chức tài chính phi chính phủ trá»±c thuá»™c Ngân hàng thế giá»›i, được thành lập vá»›i chức năng há»— trợ tài chính cho các công ty dÆ°á»›i nhiều hình thức khác nhau, thông qua các dá»± án đầu tÆ° vào các lÄ©nh vá»±c kinh doanh. Hoạt Ä‘á»™ng của IFC Ä‘ã được thá»±c hiện tại nhiều nÆ¡i trên thế giá»›i, từ những nÆ°á»›c phát triển nhÆ° Mỹ, Nhật Bản đến những nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển nhÆ° Trung Quốc, Thái Lan…

Điểm đặc biệt trong hoạt Ä‘á»™ng của IFC là bản thân tổ chức này không tạo ra các dá»± án má»›i, mà IFC chỉ đầu tÆ° vào hoặc há»— trợ cho các dá»± án, công ty hiện có trên thị trường. Nói má»™t cách khác, qui mô hoạt Ä‘á»™ng của IFC phụ thuá»™c rất nhiều vào mức Ä‘á»™ hoạt Ä‘á»™ng của bản thân các công ty. Để thá»±c hiện chÆ°Æ¡ng trình tài trợ vốn, IFC sẽ xem xét, tìm kiếm các công ty hoạt Ä‘á»™ng tốt trong lÄ©nh vá»±c công nghệ thông tin, tài chính, tÆ° vấn… sau Ä‘ó há»— trợ tài chính dÆ°á»›i hai hình thức: má»™t là sá»­ dụng các ngân hàng nhÆ° là khâu trung gian trong việc cung cấp tín dụng cho khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân; hai là há»— trợ kỹ thuật cho các công ty trên các mặt quản lý hoạt Ä‘á»™ng tài chính, quản lý rủi ro, tăng cường vốn…. IFC hiện cÅ©ng Ä‘ang xem xét việc thành lập má»™t quỹ đầu tÆ° hoặc trá»±c tiếp cấp vốn cho các dá»± án do các công ty tÆ° nhân thá»±c hiện, hoặc có thể đứng ra làm trung gian kêu gọi các tổ chức tài chính khác.

Thông qua việc há»— trợ đầu tÆ° cho nhiều dá»± án trong các lÄ©nh vá»±c kinh doanh khác nhau từ xi măng, sắt thép, nông nghiệp, cÆ¡ sở hạ tầng cho đến du lịch, dịch vụ tài chính,… vá»›i vốn đầu tÆ° lên tá»›i hàng trăm tá»· USD, có thể nói IFC Ä‘ã Ä‘óng vai trò rất lá»›n trong việc há»— trợ sá»± phát triển của các công ty, tạo cÆ¡ sở hình thành nhiều khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân năng Ä‘á»™ng trên thế giá»›i.

Tuy nhiên, IFC không phải là má»™t định chế tài chính trá»±c tiếp đầu tÆ° cho các công ty, mà chỉ Ä‘óng vai trò trung gian, cầu nối. Má»™t mình IFC khó có thể Ä‘áp ứng được nhu cầu ngày càng lá»›n của các nhà đầu tÆ°. Vấn đề là làm thế nào để các tổ chức và các định chế tài chính khác cùng chung sức giúp các công ty cất cánh? CÅ©ng chính vì lý do này mà IFC hiện Ä‘ang tìm má»™t số tổ chức tài chính cùng hợp tác há»— trợ tín dụng cho các công ty trên toàn thế giá»›i. Nếu công ty của bạn cần vốn, bạn có thể liên hệ vá»›i chi nhánh IFC tại địa phÆ°Æ¡ng mình để tìm hiểu thêm thông tin về các chÆ°Æ¡ng trình tài trợ vốn đầu tÆ°

Làm thế nào để huy Ä‘á»™ng vốn má»™t cách dá»… dàng?
Trên thị trường vốn, có khá nhiều phÆ°Æ¡ng thức khác nhau để tiếp cận các nguồn vốn đầu tÆ°, tuy nhiên, Ä‘iều khó khăn đối vá»›i Ä‘a số các công ty là họ không há»™i đủ các Ä‘iều kiện cần thiết để vay vốn, hay không nhận được sá»± tin tưởng từ phía các nhà tài trợ. Vì thế, việc nâng cao năng lá»±c kinh doanh, cÅ©ng nhÆ° đẩy mạnh uy tín của công ty trong con mắt các nhà tài trợ là rất cần thiết để công ty có thể tiếp cận các nguồn vốn má»™t cách dá»… dàng.

Và để tối Æ°u hoá hoạt Ä‘á»™ng huy Ä‘á»™ng vốn, các công ty cần đề ra cho mình những nguyên tắc nhất định, “Ä‘ánh bóng” chính bản thân công ty, từ Ä‘ó tạo ra sá»± tin cậy trong con mắt các nhà tài trợ vốn.

Tạo dá»±ng Ä‘á»™ tin cậy của công ty
TrÆ°á»›c má»—i quyết định tài trợ vốn, các nhà tài trợ thường căn cứ vào Ä‘á»™ tin cậy và uy tín của công ty. Nếu công ty muốn sá»›m nhận được quyết định tài trợ vốn, thì má»™t bá»™ tài liệu chứng minh Ä‘á»™ tin cậy của công ty sẽ là rất cần thiết. Văn bản này càng trung thá»±c và rõ ràng bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Các nhà tài trợ sẽ tiến hành xác minh, nếu phát hiện có chi tiết thiếu trung thá»±c, lập tức họ sẽ đặt dấu hỏi về Ä‘á»™ tin cậy của công ty.

Bên cạnh Ä‘ó, má»™t bá»™ máy kế toán tài chính hiệu quả cÅ©ng Ä‘óng vai trò quan trọng trong việc tạo dá»±ng Ä‘á»™ tin cậy của công ty. Điều này hoàn toàn hợp lý, bởi nếu cứ tiếp tục xem thường bá»™ máy kế toán nhÆ° trÆ°á»›c Ä‘ây, thì chắc hẳn sẽ không tránh khỏi những “vết xe đổ”. Và do vậy lòng tin của các nhà đầu tÆ° sẽ giảm sút nghiêm trọng.

Nhiều hãng lá»›n Ä‘ã qui định nếu chÆ°a am hiểu về kế toán, nhà quản lý phải bổ sung kiến thức chuyên môn bằng cách tham dá»± các khóa học ngắn hạn do trường đại học hoặc trung học kinh tế tổ chức. Thời gian học khoảng từ hai đến sáu tháng, sau Ä‘ó có thể học tiếp lá»›p nâng cao hoặc tham khảo sách chuyên ngành. Nhà quản lý doanh nghiệp hiểu biết về kế toán, tất nhiên, không phải để tá»± mình làm lấy các công việc lập sổ sách, mà là để kiểm tra lại tính chính xác của những thông tin cấp dÆ°á»›i báo cáo, giúp cho công tác quản lý, Ä‘iều hành và ra quyết định hiệu quả và phù hợp vá»›i tình hình thá»±c tế hÆ¡n.

Bá»™ máy kế toán sẽ xác định Ä‘úng nhu cầu cần huy Ä‘á»™ng vốn, lá»±a chọn nguồn tài trợ, lá»±a chọn phÆ°Æ¡ng thức đẩy mạnh kinh doanh làm cÆ¡ sở để huy Ä‘á»™ng vốn, đảm bảo nguồn vốn phát triển hữu ích, từ Ä‘ó nâng cao lợi nhuận của công ty.

Tạo dá»±ng hình ảnh về năng lá»±c của công ty
Nếu công ty bạn chứng minh được vá»›i các nhà tài trợ vốn về khả năng quản lý, kỹ năng hoạt Ä‘á»™ng, năng lá»±c tài chính cÅ©ng nhÆ° sá»± nhạy bén trong kinh doanh, thì bạn sẽ rất thuận lợi trong việc huy Ä‘á»™ng vốn, bởi năng lá»±c công ty là má»™t trong những yếu tố tiên quyết mà các nhà tài trợ vốn xem xét và cân nhắc trÆ°á»›c khi Ä‘Æ°a ra quyết định tài trợ vốn.

Ngoài việc chủ Ä‘á»™ng huy Ä‘á»™ng vốn và trình bày các năng lá»±c kinh doanh, bạn còn phải thể hiện cam kết tài chính của công ty đối vá»›i những hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh cụ thể. Nhà tài trợ vốn sẽ luôn nhìn vào giá trị thá»±c của công ty và các hệ số chuẩn má»±c về tài chính. Bạn nên chuẩn bị các bản báo cáo tài chính về hiệu quả kinh doanh, năng lá»±c quản lý (chứng nhận tiêu chuẩn ISO, TQM…)…, bởi chúng là những biểu hiện rõ ràng nhất khả năng của công ty trong con mắt các nhà tài trợ. Báo cáo tài chính sẽ “tiết lá»™” hoạt Ä‘á»™ng của công ty bạn, đồng thời cung cấp những thông tin cần thiết cho các cÆ¡ quan quản lý, các nhà đầu tÆ° hiện tại và tÆ°Æ¡ng lai, các chủ nợ,… về tình hình tài chính của công ty. Vì vậy, tính trung thá»±c trong báo cáo tài chính có ý nghÄ©a đặc biệt quan trọng.

Ngoài ra, có những chỉ số vừa cần thiết cho các nhà tài trợ vốn khi muốn tìm hiểu về thá»±c lá»±c của công ty bạn, vừa giúp “trang Ä‘iểm” cho hình ảnh công ty rất hiệu quả:

– Tá»· lệ giá/lợi nhuận (P/E): Cho đến nay, tá»· lệ này được sá»­ dụng phố biến nhất để Ä‘ánh giá cổ phiếu và tình hình tài chính của công ty, thể hiện bạn sẵn sàng trả bao nhiêu cho má»—i USD lợi nhuận của công ty.

– Tá»· lệ giá/doanh thu (P/S): Chỉ số này có thể được sá»­ dụng để nhận ra những công ty có mạng lÆ°á»›i kinh doanh ổn định, nhÆ°ng lợi nhuận có thể giảm sút sau quá trình phát triển quá nóng.

– Tá»· lệ giá/lÆ°u lượng tiền mặt (P/C): Con số doanh thu và lợi nhuận mà công ty báo cáo là “sản phẩm” của những quy tắc tính toán phức tạp có thể được vận dụng để làm sai lệch số liệu. LÆ°u lượng tiền mặt từ các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh có thể Ä‘Æ°a ra má»™t bức tranh xác thá»±c hÆ¡n.

– Tá»· lệ giá/giá trị sổ sách (P/B): Tá»· lệ này được dùng để Ä‘ánh giá giá trị toàn mạng lÆ°á»›i của công ty đối vá»›i các máy móc, thiết bị và các tài sản khác, thường được sá»­ dụng để tìm kiếm các mục tiêu tiếp quản.

Tài sản bảo đảm
Trong quá trình huy Ä‘á»™ng vốn, má»™t Ä‘òi hỏi tất yếu là khoản tiền vốn huy Ä‘á»™ng cần được đảm bảo bởi tài sản hợp pháp của công ty, hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh có triển vọng cÅ©ng nhÆ° thị trường mà công ty bạn Ä‘ang kiểm soát.

Bạn nên chứng minh cho nhà tài trợ thấy những tài sản hữu hình và tài sản vô hình mà bạn Ä‘ang sở hữu. Đôi khi tài sản vô hình nhÆ° giá trị thÆ°Æ¡ng hiệu, thị phần, kênh phân phối… còn có giá trị lá»›n hÆ¡n rất nhiều so vá»›i tài sản hữu hình. Đôi khi, việc nhờ má»™t tổ chức chuyên nghiệp định giá công ty của bạn sẽ rất cần thiết để việc huy Ä‘á»™ng vốn của bạn được thá»±c hiện dá»… dàng và nhanh chóng hÆ¡n.

Hạn chế rủi ro đối vá»›i nhà tài trợ vốn
Trong các kế hoạch huy Ä‘á»™ng vốn, vấn đề lo ngại nhất của các nhà tài trợ là những rủi ro tài chính do sá»± biến Ä‘á»™ng của thị trường, nhÆ° giá ngoại tệ lên xuống thất thường, đồng ná»™i tệ mất giá, thị trường bất Ä‘á»™ng sản thay đổi, tình trạng trượt giá phi mã,… Các nhà tài trợ vốn sẽ luôn xem xét và suy tính rất kỹ về các rủi ro xấu nhất có thể xảy ra.

Chính vì vậy, để giúp các nhà tài trợ sá»›m ra quyết định, công ty nên có các phÆ°Æ¡ng án giải thích rõ ràng về tính tối Æ°u và khả thi của khoản tiền huy Ä‘á»™ng, đồng thời việc giải thích càng chi tiết, rõ ràng bao nhiêu sẽ càng có lợi cho bạn bấy nhiêu.
Sau cùng, bạn chỉ nên cân nhắc tá»›i má»™t khoản huy Ä‘á»™ng vốn, khi bạn tin tưởng và tính toán thấy rằng lợi nhuận thu được từ các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh được đầu tÆ° từ khoản vốn huy Ä‘á»™ng Ä‘ó sẽ cao hÆ¡n các chi phí huy Ä‘á»™ng vốn. Và bạn tuyệt đối không nên huy Ä‘á»™ng vốn để trang trải các khoản lá»— của công việc kinh doanh hiện tại, bởi việc này có thể kéo bạn lún sâu vào “vÅ©ng lầy” vá»›i tình trạng khó khăn hÆ¡n về tài chính. Thay vào Ä‘ó, bạn có thể cắt giảm các loại chi phí, hợp lý hoá hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh sao cho tốt hÆ¡n và hiệu quả hÆ¡n. Bạn chỉ nên tập trung vào các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh nào chắc chắn mang lại lợi nhuận. Nếu ngay cả biện pháp này cÅ©ng không giúp gì cho bạn, thì bạn nên suy nghÄ© tá»›i việc chuyển hÆ°á»›ng hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của mình.