Nhà đầu tư nghiệp dư cần phải quan tâm điều gì? (Phần 2)

PHẦN 2: HÀNG HÓA TRÊN THỊ TRƯỜNG

Bạn có Ä‘ôi chút kiến thức về tài chính, nhÆ°ng liệu bạn Ä‘ã đủ “dÅ©ng khí” Ä‘á»ƒ tham gia thị trường đầu tÆ°? Bạn biết việc đầu tÆ° sẽ có thể Ä‘em lại lợi nhuận không nhỏ, nhÆ°ng liệu bạn có chắc chắn rằng mình sẽ không gặp chút “vận Ä‘en” nào?

22. Ở Ä‘ây có sá»± khác biệt giữa đầu tÆ° và đầu cÆ¡:

Các nhà đầu tÆ° thường thích mua cổ phiếu nhÆ° má»™t thÆ°Æ¡ng vụ kinh doanh và sẽ nắm giữ trong thời gian dài, còn các nhà đầu cÆ¡ nhìn cổ phiếu nhÆ° những tờ giấy và họ mua chúng vá»›i hy vọng má»™t ai Ä‘ó sẽ trả giá cao hÆ¡n.

 

23. Tình hình tăng trưởng của công ty sẽ Ä‘iều khiển giá cổ phiếu.

Có thể có sá»± khác biệt khá lá»›n về giá cổ phiếu từ năm này qua năm khác, nhÆ°ng về lâu dài, giá cổ phiếu sẽ biến Ä‘á»™ng dá»±a trên doanh thu và lợi nhuận của công ty – nếu lợi nhuận ngày má»™t thu hẹp thì giá cổ phiếu sẽ giảm, còn nếu lợi nhuận càng lúc càng lá»›n hÆ¡n thì Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên giá cổ phiếu cÅ©ng sẽ tăng cao.

24. TrÆ°á»›c khi quyết định mua má»™t cổ phiếu nào Ä‘ó.

Bạn hãy chuẩn bị “bài diá»…n văn tóm tắt” để thuyết phục chính bản thân bạn, cô vợ Ä‘a nghi, con chó của bạn, hay bất kỳ ai và giải thích tại sao bạn muốn mua cổ phiếu. Đó có phải là má»™t cổ phiếu tăng trưởng nhanh, ổn định và sẽ tạo nên má»™t kỳ tích về doanh thu? Liệu chiến lược đầu tÆ° bạn Ä‘Æ°a ra có hợp lý? Liệu bản cân đối tài chính của công ty Ä‘ó Ä‘ã đủ lành mạnh? Liệu công ty này có thắng thế trÆ°á»›c các đối thủ cạnh tranh? Đơn giản khi bạn nói ra những Ä‘iều này, bạn sẽ phải tập trung hÆ¡n vào những gì bạn nghÄ© và những gì bạn Ä‘ã nghiên cứu, phân tích. Cuối cùng, việc này có thể giúp bạn tránh những rủi ro thua lá»—.

25. Khi bạn Ä‘ã dành vài phút để suy nghÄ©, bạn hãy dành tiếp mấy phút nữa để tá»± hỏi tại sao bạn không nên mua cổ phiếu Ä‘ó.

Liệu công ty có chìm sâu trong nợ nần? Liệu vị CEO có Ä‘áng tin cậy không hay sẽ “lẩn nhÆ° trạch” khi có rắc rối? Liệu giá cổ phiếu có quá đắt để mua? Việc nắm bắt những thông tin Ä‘ó không những sẽ giúp bạn hiểu hÆ¡n về công ty, mà còn giúp bạn tính toán được thời Ä‘iểm nên bán cổ phiếu Ä‘i.

26. Những công ty lá»›n không nhất thiết sẽ tạo ra những cổ phiếu Ä‘áng để mua.

Đơn giản là vì nếu bạn chỉ đầu tÆ° vào những công ty Ä‘ang dẫn đầu thị trường, thì thu nhập của bạn có thể sẽ rất cao, tuy nhiên, má»™t khi những công ty lá»›n rÆ¡i vào khủng hoảng, thì thu nhập của bạn có thể bị khủng hoảng nặng nề hÆ¡n nhiều.

27. Cổ phiếu 20 đồng có thể quá đắt – Cổ phiếu 100 đồng lại có thể quá rẻ.

Bạn hãy tính toán, nhÆ°ng không chỉ là giá má»—i cổ phiếu, mà là lượng tiền bạn thu được từ má»—i đồng tiền trong doanh thu, lợi nhuận, tài sản và tiền mặt lÆ°u thông của công ty mà bạn đầu tÆ° vào. Điều này bạn có thể biết được từ các tá»· lệ Ä‘ánh giá cổ phiếu sau Ä‘ây.

28-31. Bốn cách để Ä‘ánh giá má»™t cổ phiếu

– Tá»· lệ giá/lợi nhuận (P/E): Cho đến nay, Ä‘ây vẫn là tá»· lệ Ä‘ánh giá cổ phiếu được sá»­ dụng phố biến nhất, bởi vì nó cho biết bạn sẵn sàng trả bao nhiêu cho má»—i đồng lợi nhuận của công ty.

– Tá»· lệ giá/doanh thu (P/S): Chỉ số này có thể được sá»­ dụng để nhận ra những công ty có mạng lÆ°á»›i kinh doanh ổn định, nhÆ°ng lợi nhuận có thể giảm sút sau quá trình tăng trưởng quá nóng.

– Tá»· lệ giá/lÆ°u lượng tiền mặt (P/C). Con số doanh thu và lợi nhuận mà công ty báo cáo là sản phẩm của những quy tắc tính toán phức tạp, do Ä‘ó số liệu có thể bị sai lệch. LÆ°u lượng tiền mặt từ các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh có thể vẽ nên bức tranh chân thá»±c hÆ¡n.

– Tá»· lệ giá/giá trị sổ sách (P/B): Tá»· lệ này được dùng để Ä‘ánh giá toàn bá»™ máy móc, thiết bị và các tài sản khác, thường được sá»­ dụng khi nhà đầu tÆ° tìm kiếm các mục tiêu tiếp quản.

32. Sá»± khác biệt giữa chỉ số Forward P/E và Trailing P/E.

Chỉ số Trailing P/E được dá»±a trên doanh thu trong năm hiện tại hay bốn quý gần nhất của công ty. Còn chỉ số Forward P/E là Æ°á»›c Ä‘oán dá»±a trên doanh thu mong đợi của công ty trong năm tiếp theo hay bốn quý sắp tá»›i.

33. Sá»± khác biệt giữa cổ phiếu tăng trưởng và cổ phiếu giá trị.

Má»™t cổ phiếu tăng trưởng sẽ hứa hẹn má»™t lợi nhuận lá»›n hÆ¡n trong tÆ°Æ¡ng lai, trong khi Ä‘ó má»™t cổ phiếu giá trị có tính thanh khoản cao, bạn có thể bán bất cứ lúc nào vá»›i mức giá cao hÆ¡n hay thấp hÆ¡n giá trị thá»±c của chúng. Cổ phiếu tăng trưởng thường là cổ phiếu của các hãng dầu mỏ còn cổ phiếu giá trị là cổ phiếu của các hãng tiêu dùng luôn có doanh thu và lợi nhuận ổn định, mức Ä‘á»™ tin cậy cao. Về dài hạn, cổ phiếu giá trị có mức tăng trưởng chậm hÆ¡n, má»™t phần vì chúng có chiều hÆ°á»›ng được mua để đầu cÆ¡ trên thị trường.

34. Cách tốt nhất để tìm kiếm cổ phiếu tăng trưởng giá rẻ.

Để trả lời câu hỏi liệu má»™t cổ phiếu tăng trưởng hiện có được rao bán ở mức giá hợp lý hay không, bạn hãy xem tá»· lệ PEG. Để tính toán tá»· lệ PEG của má»™t công ty, bạn hãy chia tá»· lệ P/E vá»›i tá»· lệ tăng trưởng doanh thu dá»± Ä‘oán. Nếu tá»· lệ PEG thấp hÆ¡n 1,2 nghÄ©a là cổ phiếu Ä‘ó là cÆ¡ há»™i tốt để đầu tÆ°.

35. Bạn có thể bắt đầu xây dá»±ng danh mục đầu tÆ° các cổ phiếu dài hạn chỉ vá»›i 9 công ty.

Khi xây dá»±ng má»™t danh mục đầu tÆ° cÆ¡ bản, bạn hãy bắt đầu vá»›i những công ty lá»›n có mặt trong 5 lÄ©nh vá»±c công nghiệp tăng trưởng năng Ä‘á»™ng nhanh nhất. Ví dụ, bạn có thể lá»±a chọn A trong lÄ©nh vá»±c công nghệ, B trong lÄ©nh vá»±c dược phẩm, C trong lÄ©nh vá»±c dịch vụ tài chính…

36. Đừng đặt quá 10% vốn đầu tÆ° bạn có vào cổ phiếu của chính công ty bạn.

Nếu bạn buá»™c phải nắm giữ má»™t số lượng lá»›n hÆ¡n 10% – có thể do những quy định của công ty – bạn hãy cố phân tán rủi ro bằng cách đầu tÆ° vào những lÄ©nh vá»±c khác ổn định hÆ¡n lÄ©nh vá»±c của bạn. Ví dụ, nếu bạn làm việc cho má»™t công ty công nghệ cao, hãy kiếm cho mình những cổ phiếu của các công ty công nghiệp trả cổ tức cố định.

37. Đừng đặt quá 10% vốn đầu tÆ° cổ phiếu của bạn vào má»™t công ty.

Những bài học lá»›n nhÆ° Enron và WorldCom là minh chứng rõ nét cho nhận định rằng: má»™t danh mục đầu tÆ° quá tập trung sẽ giá tăng sá»± mất ổn định và tăng rủi ro thua lá»—.

38. Sá»± phân tán cổ phiếu cÅ©ng không làm bạn trở nên giàu có.

Việc chia tách cổ phiếu để đầu tÆ° là cần thiết, nhÆ°ng việc phân tán quá rá»™ng lại rất có thể phản tác dụng. Khi bạn chia tách cổ phiếu để đầu tÆ°, bạn cÅ©ng sẽ không giàu hÆ¡n hay nghèo hÆ¡n chính bạn trÆ°á»›c Ä‘ây. Ví dụ, sau khi phân tán cổ phiếu, bạn kết thúc năm tài chính vá»›i số lượng cổ phiếu nhiều gấp Ä‘ôi, nhÆ°ng chúng được giao dịch vá»›i giá chỉ bằng má»™t ná»­a. Tuy nhiên, má»™t vài nhà đầu tÆ° nhìn nhận việc phân tán là dấu hiệu của việc Ä‘a dạng hoá đầu tÆ° tá»›i nhiều công ty hấp dẫn hÆ¡n. NhÆ°ng rồi, các nghiên cứu cho thấy rằng cổ phiếu được phân tán thường ít Ä‘em lại lợi nhuận hÆ¡n so vá»›i việc không phân tán, nếu thời gian đầu tÆ° của bạn chỉ từ má»™t đến hai năm.

39. Tìm kiếm thông tin để tìm hiểu về công ty bằng cách đọc các báo cáo tài chính hàng quý hay hàng năm.

Bạn cÅ©ng có thể tìm kiếm các thông tin về các công ty trên Internet hay trang web của cÆ¡ quan quản lý thị trường chứng khoán.

40. Theo sát chỉ số thị trường chứng khoán.

Đây là chiến lược để mua lại những cổ phiếu có giá trị sinh lời cao nhất vào má»—i tháng 1 đầu năm. Bạn giữ chúng trong má»™t năm, sau Ä‘ó bán Ä‘i những cổ phiếu sa sút nhất trong bản danh sách và mua má»™t cổ phiếu khác thay thế.

41. IPO sẽ không nhÆ° mong đợi.

Trong thời kỳ hoàng kim của các công ty Internet, mọi người đều muốn lao vào các đợt phát hành chứng khoán ra công chúng (IPO). Tuy nhiên, IPO không Ä‘em lại kết quả về lâu dài. Những cổ phiếu này thường Ä‘em lại phần lá»›n lợi nhuận trong những những ngày giao dịch đầu tiên, sau Ä‘ó, các đợt phát hành má»›i sẽ chỉ “ì ạch” trên thị trường trong những năm tiếp theo.

42-45. Bốn lý do Ä‘úng đắn để bán cổ phiếu.

Bạn đừng bán cổ phiếu chỉ vì chúng sụt giá hay vì thị trường có dấu hiệu Ä‘i xuống. Những lý do để bán cổ phiếu Ä‘i là:

– Thứ nhất, má»™t vài yếu tố quan trọng về hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh hay triển vọng lợi nhuận của công ty Ä‘ã thay đổi so vá»›i thời Ä‘iểm bạn mua chúng.

– Thứ hai, bạn nhận ra rằng những nhận định, Ä‘ánh giá trÆ°á»›c Ä‘ây của bạn về hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh và triển vọng lợi nhuận của công ty là sai lầm.

– Thứ ba, công ty bạn đầu tÆ° Ä‘ang cho thấy họ hoạt Ä‘á»™ng quá tốt so vá»›i mong đợi – giá cổ phiếu tăng trên mức mà bạn tin rằng phản ánh giá trị thá»±c của công ty.

– Thứ tÆ°, cổ phiếu nào Ä‘ó hiện Ä‘ang chiếm má»™t phần quá lá»›n trong danh mục đầu tÆ° của bạn khiến rủi ro tăng cao.