Láºp kế hoạch tài chính là công việc Ä‘òi há»i ở bạn những kiến thức cÆ¡ bản vá» chuyên môn, óc phán Ä‘oán chính xác và tầm nhìn bao quát vá» lÄ©nh vá»±c kinh doanh cá»§a mình. Äã từng có má»™t chuyên gia tài chính so sánh sá»± khó khăn và phức tạp trong công việc lên kế hoạch tài chính vá»›i khoa chiêm tinh há»c: chỉ dá»±a vào má»™t số Ä‘iá»u kiện cho trước (vị trí cá»§a các vì sao) mà phải dá»± báo cả má»™t tương lai vô hình phía trước. Tất nhiên, soạn thảo má»™t văn bản không phải là Ä‘iá»u vượt quá khả năng cá»§a bạn, nhưng thách thức lá»›n nhất chính là việc thu hút được nguồn vốn đầu tư cá»§a ngân hàng và các nhà đầu tư cho dá»± án kinh doanh đầy triển vá»ng cá»§a mình. Thông qua kế hoạch tài chính do phía doanh nghiệp cung cấp, bên cho vay sẽ tìm hiểu triển vá»ng thu hồi nợ, còn các nhà đầu tư sẽ xác định những khoản lợi nhuáºn há» có thể nháºn được từ má»—i dá»± án. Váºy bạn sẽ làm thế nào để thuyết phục những đối tác vừa kỹ tính, vừa khó hiểu này?
Các chuyên gia tư vấn giàu kinh nghiệm Ä‘ang hoạt động tại má»™t số táºp Ä‘oàn lá»›n cÅ©ng như trong lÄ©nh vá»±c tài chính, ngân hàng Ä‘ã tổng kết má»™t số kinh nghiệm quý giá giúp bạn tránh những sai sót không Ä‘áng có trong quá trình xây dá»±ng kế hoạch tài chính cho công ty mình:
– Nếu bạn chỉ cung cấp thông tin vá» tình hình doanh thu, chi phí, lợi nhuáºn, thì kế hoạch tài chính cá»§a bạn sẽ thiếu tính thuyết phục. Bạn phải thông báo cho các nhà đầu tư cả tình trạng lưu chuyển tiá»n tệ, mức chênh lệch giữa tổng thu và tổng chi. Bạn nên nhá»› rằng, trong khi bạn chỉ táºp trung đỠcáºp đến phần vốn (gồm các khoản tồn kho, trang thiết bị, nhà xưởng và nhu cầu nhân sá»± cần thiết) cùng doanh thu và lợi nhuáºn, thì các nhà đầu tư và đại diện ngân hàng lại muốn tìm hiểu thêm vá» kế hoạch cân bằng tài chính hay lượng tiá»n mặt dá»± trữ bạn định giữ lại trong công ty.
– Má»™t số doanh nghiệp thưá»ng cung cấp các chỉ tiêu cụ thể theo chu kỳ từng tháng hoặc từng năm cho cả má»™t kế hoạch kéo dài từ 3 đến 5 năm. Trong khi Ä‘ó, bản báo cáo tài chính cá»§a công ty bạn sẽ mang tính chính xác và có thể gây chú ý nhiá»u hÆ¡n, nếu bạn đưa ra dá»± Ä‘oán vá» chỉ tiêu hàng tháng cho năm thứ nhất và chỉ tiêu hàng năm cho những năm còn lại. Nguyên do là bạn chỉ có thể dá»± trù má»™t cách tương đối số liệu hàng tháng cho riêng năm đầu tiên, còn những năm sau sẽ rất khó có cÆ¡ sở để đưa ra được con số chính xác cho từng tháng.
– Äừng bao giỠđỠxuất nhiá»u hÆ¡n hai khả năng hoặc hai tình huống trong kế hoạch tài chính cá»§a bạn. Nhiá»u doanh nghiệp đưa ra ba trưá»ng hợp khác nhau: tồi tệ nhất, trung bình và khả quan nhất. Má»™t số công ty khác lại chỉ có hai lá»±a chá»n giữa khả năng thành công cao và khả năng hòa vốn. Lá»i khuyên mà các chuyên gia dành cho bạn là chỉ nên nói đến hai trưá»ng hợp là trưá»ng hợp bình thưá»ng và trưá»ng hợp hòa vốn. Äiá»u này có tác dụng trước hết là làm cho bản báo cáo cá»§a bạn trở nên rõ ràng, tránh gây nhàm chán cho các nhà đầu tư và đại diện ngân hàng vốn đ㠓dị ứng” vá»›i đủ loại báo cáo. Bên cạnh Ä‘ó, việc nêu ra kế hoạch trong trưá»ng hợp doanh nghiệp hoạt động bình thưá»ng sẽ chứng tỠđược rằng bạn luôn có những tính toán sát thá»±c. Trong trưá»ng hợp hòa vốn, bạn có thể dá»± Ä‘oán được doanh thu khi thua lá»—, cÅ©ng như tình trạng sa sút cá»§a thá»±c tiá»…n kinh doanh.
– Bạn không được phép quá lạc quan vá» những con số lãi ròng hoặc tỉ lệ tăng trưởng doanh thu bán hàng. Nhiệm vụ quan trá»ng trong kế hoạch tài chính là bạn phải dá»± báo chính xác tốc độ tăng trưởng. Bạn nên lưu ý rằng các nhà đầu tư muốn nhìn thấy má»™t nhà quản lý doanh nghiệp có tham vá»ng, nhưng vá»›i Ä‘iá»u kiện anh ta có lối tư duy thá»±c tế, chứ không phải là kẻ ảo tưởng hoặc huênh hoang. Ví dụ, nếu công ty bạn Ä‘ang là má»™t đơn vị kinh doanh buồn tẻ bá»—ng đạt tỉ lệ doanh thu bán hàng gấp Ä‘ôi, thì Ä‘iá»u Ä‘ó cÅ©ng không chứng mình được rằng công ty bạn có thể tăng trưởng gấp Ä‘ôi trong suốt những năm sau Ä‘ó. Hoặc bạn có thể đưa ra má»™t giả thiết là tỉ lệ tăng trưởng cao có thể làm giá trị công ty tăng gấp 50 lần trong vòng 5 năm tá»›i. Nếu “Ä‘iá»u kỳ diệu” này tháºt sá»± xảy ra, thì Ä‘ó cÅ©ng không phải là má»™t chỉ tiêu cá»§a công việc kinh doanh. Bên cho vay và các nhà đầu tư vốn sẽ cảm thấy sá»± chá»§ quan trong nháºn định cá»§a bản báo cáo tài chính do công ty bạn cung cấp.
– Không nên xây dá»±ng báo cáo tài chính cho khoảng thá»i gian quá 3 năm, trừ khi phía đối tác yêu cầu bạn làm như váºy. Bạn nên cân nhắc má»™t thá»±c tế là bạn Ä‘ã quá khó khăn để dá»± trù chính xác doanh thu hay thu nháºp cá»§a dá»± án chỉ trong 3 năm thá»±c hiện. Trong khi Ä‘ó, thị trưá»ng, tính cạnh tranh, công nghệ kinh doanh và ná»n kinh tế lại chuyển động từng ngày. Do Ä‘ó, bạn chỉ nên xây dá»±ng kế hoạch hÆ¡n 3 năm, khi bạn muốn đối tác đầu tư dài hạn cho trang thiết bị hoặc bất động sản.
– Thêm má»™t Ä‘iá»u Ä‘áng ngạc nhiên là má»™t số doanh nghiệp tính toán sai hoặc tháºm chí… quên tính đến khoản tiá»n lãi suất tín dụng. Chẳng hạn như bạn có má»™t khoản nợ khoảng X trong má»™t năm, bạn hãy dá»± Ä‘oán khoản tiá»n lãi phải trả cho má»—i năm là 9% cá»§a con số X Ä‘ó. Äiá»u quan trá»ng là bạn không nên dá»± trù con số trả tiá»n nợ lãi quá thấp so vá»›i số nợ thá»±c tế, bởi có nguy cÆ¡ là bạn sẽ thâm hụt ngân sách nhiá»u.
– Bên cạnh các dữ liệu vá» doanh thu, kê khai tài chính, chu kỳ tiá»n mặt, bạn nên dành hẳn khoảng má»™t trang trong kế hoạch tài chính cá»§a công ty mình nhằm giải trình và chứng minh những giả thuyết cá»§a cá nhân bạn vá» các vấn đỠnhư chi phí bán hàng, chi phí hoạt động, lợi nhuáºn, doanh thu vá» các khoản có thể nhìn thấy rõ, khoản tồn kho, chính sách chia cổ tức, thuế thu nháºp… Bên cạnh Ä‘ó, bạn cÅ©ng nên cung cấp các thông tin có tầm ảnh hưởng quan trá»ng vá» tài chính cá»§a công ty bạn.
– Hãy đảm bảo rằng các con số trong kế hoạch tài chính được tính toán hợp lý và trung thá»±c. Phía cho vay nợ sẽ kiểm tra rất kỹ các phép toán và các con số trong kế hoạch do công ty bạn cung cấp và yêu cầu phía bạn giải trình vá» má»i sai sót. Những sai sót ấy, dù có được sá»a chữa lại Ä‘i chăng nữa nhưng cÅ©ng khiến cho bạn và công ty bạn mất Ä‘i hình ảnh tốt đẹp trong mắt nhà đầu tư và ngân hàng định cho vay. Há» có thể nghÄ© các bạn “cố tình nhầm lẫn” nhằm hợp lý hoá má»i bất ổn trong kế hoạch tài chính.
Má»™t bản kế hoạch tài chính hiệu quả sẽ tác động trá»±c tiếp đến biện pháp và phương thức mà các nhà quản lý doanh nghiệp thu hút vốn đầu tư để phát triển má»™t dá»± án kinh doanh, đồng thá»i quyết định má»i chiến lược hoạt động cá»§a công ty trong sản xuất, phân phối sản phẩm và cả lÄ©nh vá»±c quản lý nhân lá»±c. Là má»™t nhà quản lý, bạn nên linh động và mạnh dạn Ä‘iá»u chỉnh kế hoạch tài chính phù hợp, nếu bạn nháºn thấy rằng chỉ tiêu đỠra vượt quá khả năng hoặc, ngược lại, quá thụ động so vá»›i năng lá»±c hoạt động cá»§a toàn công ty.