Khi thảo luáºn chỉ để tìm ra ai là ngưá»i bạn muốn vay vốn cho công việc kinh doanh cá»§a bạn, những Ä‘iá»u dưới Ä‘ây sẽ giúp bạn xây dá»±ng những viá»…n cảnh tốt đẹp.
Nếu bạn xuất hiện trên bản tin lúc 10 giá» thì bao nhiêu ngưá»i sẽ nhìn và nói, “Tôi biết ngưá»i này!”? Danh sách có thể dài hÆ¡n bạn nghÄ©—và bao gồm cả những nhà đầu tư tương lai mà bạn không tưởng tượng đến. Há» không cần là triệu phú, và há» cÅ©ng không cần là ngưá»i thân thích cá»§a hoàng gia.
Nếu bạn giống như nhiá»u chá»§ doanh nghiệp nhá» khác, phản ứng đầu tiên cá»§a bạn vỠđỠtài này (mượn tiá»n từ bạn bè và gia Ä‘ình) có thể là, “Nhưng tôi không biết đủ những ngưá»i có tiá»n, rất ít ngưá»i tôi cảm thấy không thoải mái khi há»i vá» chuyện tiá»n bạc.” Äừng để phản ứng đầu tiên Ä‘ó ngăn cản bạn. Há»i những ngưá»i mà bạn biết vá» tài chính để thành láºp hay phát triển công ty chẳng là gì cả, nhưng lại là má»™t ý tưởng căn bản. Trước khi má»™t ngưá»i nào Ä‘ó được biết vá» ngân hàng, mượn tiá»n từ má»™t cá nhân là cách nhiá»u công ty khởi nghiệp—và là cách nhiá»u nhà đầu tư kiếm lá»i.
Mặc dù những ngân hàng hiện đại Ä‘ã giảm nhu cầu cho tài chính cá nhân, há» không bá» hoàn toàn nó. Vá»›i xấp xỉ 5 trên 100 ngưá»i trưởng thành ở MÄ© đầu tư cá nhân vào công ty cá»§a ai Ä‘ó trong 3 năm gần Ä‘ây, rõ ràng là tài chính cá nhân vẫn còn duy trì và phát triển. Tuy nhiên, nó thưá»ng ẩn dưới hình thức gia Ä‘ình. Má»™t số lượng 42% những nhà đầu tư cá nhân là những thành viên thân thuá»™c trong gia Ä‘ình, như vợ hoặc chồng, anh chị em ruá»™t, con, ba mẹ hay ông bà. Nếu bạn thêm vào 10% nhà đầu tư nằm trong nhóm “mối quan hệ khác”, thì hÆ¡n má»™t ná»a sá»± đầu tư cá nhân đến từ má»™t ngưá»i nào Ä‘ó có mối quan hệ tá»›i ngưá»i chá»§ doanh nghiệp.
Nhưng hãy khoan nhìn vào việc gần má»™t ná»a sá»± vay mượn cá nhân và đầu tư đến từ ngưá»i không có há» hàng vá»›i chá»§ doanh nghiệp (29% bạn bè và hàng xóm, và 19% khác là đồng nghiệp, ngưá»i lạ và những ngưá»i khác nữa). Rõ ràng, bạn nên kiểm tra bá»™ nhá»› cá»§a bạn khi nghÄ© đến sá»± khoanh vùng để liên lạc.
CÆ¡ há»™i là bạn, như những doanh nhân khác Ä‘i trước, sẽ cần liên kết những nguồn vốn khác nhau từ rất nhiá»u những sá»± đầu tư nhá». Tìm má»™t ngưá»i có thể cung cấp toàn bá»™ vốn cho bạn là má»™t Ä‘iá»u dưá»ng như không thể và mất thá»i gian vô ích. Äể táºp hợp vốn, bạn có thể cần những mối quan hệ cÅ© và bắt đầu những mối quan hệ má»›i. Carl J. Schramn, chuyên gia hàng đầu trong lÄ©nh vá»±c kinh doanh nói: “rất nhiá»u những sá»± phiêu lưu thành công trong kinh doanh—là những cái tạo ra công việc, sá»± giàu có, và sá»± phát triển kinh tế–phát triển được là nhá» khả năng cá»§a ngưá»i thành láºp táºn dụng được những mối quan hệ cá nhân để tạo vốn”.
3 bước chính trước khi táºn dụng mối quan hệ cá»§a bạn là:
1. Liệt kê hết những ngưá»i bạn biết.
2. Lá»c lại danh sách Ä‘ó dá»±a trên sá»± tin tưởng, tiá»n bạc, kinh nghiệm và không thiên vá» tình cảm, và
3. Làm bản tổng kết, lá»c ra danh sách phù hợp nhất.
Liệt kê hết những ngưá»i bạn biết
Bước đầu tiên cá»§a bạn đơn giản là liệt kê má»™t danh sách khổng lồ những tên, bao gồm gia Ä‘ình bạn, bạn bè và khác nữa. Bạn hãy cố nhá»› những ngưá»i bạn Ä‘ã có hay có thể xây dá»±ng mối quan hệ Ä‘áng tin cáºy. Bạn cÅ©ng có thể nháºn ra ngưá»i Ä‘ang quan tâm đến sá»± thành công cá»§a bạn, không kể Ä‘ó là lý do cá nhân hay kinh doanh.
Äể tiến hành quá trình nghÄ© kÄ© vá» những tên bạn Ä‘ã liệt kê, hình dung ngưá»i bạn biết dá»±a trên 3 tiêu chí trên. Tất cả 3 tiêu chí Ä‘ó là quÄ© đạo xung quanh bạn, trung tâm cá»§a vÅ© trụ nhá» này. (Äừng nói vá»›i ngưá»i Ä‘ó rằng bạn Ä‘ang nghÄ© vá» há» theo cách này). Tiêu chí trá»ng tâm bao gồm những thứ gần nhất và cần nhất cá»§a bạn, vòng tròn trung tâm bao gồm những mối quan hệ má»›i Ä‘ây cá»§a bạn, và vòng tròn xa nhất bao gồm những ngưá»i mà bạn Ä‘ang liên lạc trá»±c tiếp má»›i Ä‘ây và thưá»ng xuyên.
Sẽ dá»… dàng nhất cho bạn nếu bạn bắt đầu danh sách vá»›i những ngưá»i ở vòng tròn trung tâm—những ngưá»i bạn có mối quan hệ thân thuá»™c. Những ngưá»i này bao gồm cha mẹ, cô, dì, chú, bác và anh chị em dâu, cÅ©ng như những ngưá»i bạn thân cá»§a bạn và hàng xóm. Hãy kiểm tra xem tên há», số Ä‘iện thoại và địa chỉ email cá»§a há» có sẵn sàng chưa. Sau Ä‘ó kiểm tra xem ai Ä‘ang nằm trong danh sách Ä‘iện thoại di động cá»§a bạn hay được viết trong danh sách những ngưá»i chăm sóc em bé trong trưá»ng hợp khẩn cấp. Và đừng quên mối quan hệ mà bạn ít khi liên lạc, bởi vì bạn biết bạn sẽ gặp há» má»—i năm vào dịp Lá»… Tạ Æ¡n hay tại bãi biển.
Vòng tròn ở giữa bao gồm những ngưá»i mà bạn có quan hệ xa hÆ¡n-vá»›i những ngưá»i mà bạn thưá»ng xuyên và má»›i Ä‘ây liên lạc trong khóa há»c vá» chuyên môn. Äó có thể là những ngưá»i nghÄ© tốt vá» bạn vì những gì bạn Ä‘ã làm và cách bạn làm Ä‘iá»u Ä‘ó. NghÄ© vá» mối liên hệ kinh doanh, những ngưá»i bạn tình nguyện, thành viên trong nhà thá», Ä‘á»n hay chùa, ngưá»i mà bạn Ä‘ã làm việc chung hiện tại và quá khứ, và chuyên gia hay ông chá»§ trong nÆ¡i làm việc Ä‘ó. Nếu bạn Ä‘ang Ä‘iá»u hành má»™t doanh nghiệp, hãy lưu ý đến khách hàng hay nhà cung ứng tháºt sá»± thích những gì bạn làm. CÅ©ng nên nghÄ© vá» bất cứ chá»§ doang nghiệp tiá»m năng nào, ngưá»i có kiến thức và thông tin vá» loại công việc kinh doanh cá»§a bạn và há» có thể biết ngưá»i mà bạn Ä‘ang cần. Hầu hết những thông tin liên lạc vá» những ngưá»i trong vòng tròn này đỠcó trong sổ địa chỉ hay máy tính cá»§a bạn.
Cuối cùng, vòng tròn xa nhất là những ngưá»i bạn Ä‘ã liên lạc trong quá khứ, bạn bè hay ngưá»i quen mà bạn ít khi gặp, và ngưá»i mà bạn biết thông qua má»™t ngưá»i khác. Những ngưá»i này có thể biết tên bạn, hay nháºn ra và nghÄ© bạn là ngưá»i quen xã giao. Ngoài những kinh nghiệm kinh doanh cá»§a bạn, hãy nghÄ© tá»›i giáo viên cá»§a bạn, bạn phổ thông, giáo sư hoặc ngưá»i hướng dẫn, và những ngưá»i quan tâm đến sá»± thành công cá»§a bạn. Nếu bạn tình cá» biết đến nhà đầu tư cá nhân nào- ngưá»i có ảnh hưởng và kinh nghiệm có hứng thú trong việc đầu tư cho doanh nhân khởi nghiệp— hãy thêm tên há» vào nếu chưa có.
Äể lá»c ra má»™t số tên trong vòng tròn này, lướt qua danh sách địa chỉ, dữ liệu email, danh sách thiệp mừng, tên bạn bè ở trưá»ng cÅ©, tên bạn ở đại há»c, nhân viên trong công việc cÅ© và danh sách má»i tiệc.
Nếu danh sách Ä‘ó ngắn, bạn có thể nhá» má»™t ngưá»i bạn tin cáºy hay đồng nghiệp để giúp bạn. Há» có thể biết những ngưá»i Ä‘ã đầu tư vào công việc kinh doanh khác, hay đơn giản là nhá»› giùm bạn những mối liên lạc mà bạn quên.
Lá»c danh sách cá»§a bạn
Äể biến danh sách dài này thành danh sách ngắn cá»§a những ngưá»i tiá»m năng, hãy xem xét theo 4 tiêu chí sau Ä‘ây. Khoanh tròn tên ngưá»i có ít nhất 2 tiêu chí Ä‘ó:
• Tin tưởng bạn
• Có khả năng đầu tư
• Có kinh nghiệm trong kinh doanh
• Có sá»± tin tưởng
1. Tin tưởng bạn. Lá»c ra những ngưá»i biết tính cách và khả năng cá»§a bạn và tin rằng bạn sẽ thành công. Gia Ä‘ình và bạn bè mà bạn có mối quan hệ tốt, và ngưá»i mà bạn làm việc chung, đặc biệt là giám sát hay ông chá»§ cá»§a bạn, có thể liệt vào danh sách này.
2. Có khả năng đầu tư. Thu nháºp cá»§a há» càng cao thì há» càng có khả năng đầu tư cho bạn. Trong khi Ä‘ó là Ä‘iá»u tốt khi bạn có danh sách dài những ngưá»i tin tưởng và yêu mến bạn, thì ngưá»i có thể không có tiá»n mặt hay không có đủ tiá»n mặt dư thừa thì hãy loại ra.
Làm thế nào để nháºn ra má»™t ngưá»i có thể đủ khả năng đầu tư cho bạn? Bạn có thể biết ngưá»i Ä‘ó Ä‘ã đầu tư hay cho ai mượn chưa, thông qua thông tin từ gia Ä‘ình hay sá»± tán gẫu từ những đồng nghiệp. Nếu bạn biết má»™t ngưá»i có nhiá»u tiá»n trong thá»i kì bùng nổ internet cuối tháºp kỉ 90, há» có thể có tiá»n để đầu tư.
Quan sát xe hÆ¡i mà má»—i ngưá»i lái, hay những kì nghỉ cá»§a há» thì bạn có thể biết sÆ¡ vá» những ngưá»i có tiá»n. (nhưng hãy cẩn tháºn vá»›i những ngưá»i tiêu xài hết thu nháºp cá»§a há»). Má»™t số ngưá»i khác thì không biểu hiện qua hành vi, và bạn cần má»™t thá»i gian để xây dá»±ng mối quan hệ để hiểu vá» tình hình tài chính cá»§a há».
Äối vá»›i má»—i ngưá»i tiá»m năng trong danh sách, bạn hãy tá»± há»i: “Há» có thể chịu đựng được sá»± thất bại không?” Äối vá»›i những nhà đầu tư lá»›n thì Ä‘ây thá»±c sá»± là má»™t sá»± mạo hiểm, và vá»›i những ngưá»i này bạn có thể trả lá»i là “có”. Vá»›i ngưá»i cho mượn nhá» hÆ¡n, thì ít mạo hiểm hÆ¡n, đặc biệt nếu bạn bảo đảm số tiá»n vay vá»›i công ty cá»§a hoặc tài sản riêng cá»§a bạn. Tuy nhiên, nhà đầu tư nhá» có thể nói rằng mất tiá»n không làm há» khó khăn vá» tài chính. Andrea Lang, ngưá»i Ä‘ã mượn vốn từ 20 ngưá»i để mở quán cà phê, nói rằng cô không bao giá» mượn tiá»n từ những ngưá»i không đủ khả năng nếu việc Ä‘ó bị thất bại. Äó là má»™t trong những Ä‘iá»u cô Ä‘ã rút ra từ bản thân.
Cuối cùng, tìm được ngưá»i có thể cho mượn vốn lá»›n nghÄ©a là bạn đỡ mất công hÆ¡n. Nếu có thể,ví dụ, bạn mượn 50 ngàn Ä‘ôla từ hai ngưá»i, má»—i ngưá»i 25 ngàn Ä‘ola, nó yêu cầu ít ná»— lá»±c hÆ¡n (cả trước và trong khi mượn) hÆ¡n là mượn số tiá»n Ä‘ó thành 10 lần 5 ngàn Ä‘ôla.
3. Kinh nghiệm trong kinh doanh. Những doanh nhân thưá»ng đầu tư vào doanh nghiệp khác. Có lẽ lí do là (theo má»™t Ä‘iá»u tra má»›i Ä‘ây) “há» hiểu quá trình kinh doanh, há» có thể tạo Ä‘iá»u kiện cho má»™t sá»± mạo hiểm cá»§a má»™t doanh nhân khác, và há» thích á»§ng há»™ ngưá»i khác vá» mặt tiá»n bạc và lá»i khuyên.” Pundits nói rằng má»™t doanh nhân thành công trung bình có má»™t sá»± đầu tư cá nhân vào 3 doanh nghiệp khác, và má»™t doanh nhân cấp cao hÆ¡n đầu tư vào 5 doanh nghiệp khác. Vì thế nếu bạn nghÄ© rằng những ngưá»i có doanh nghiệp riêng thì há» Ä‘ã quá báºn rá»™n nên không đầu tư cho bạn thì bạn hãy nghÄ© lại. Doanh nghiệp cá»§a bạn có thể là má»™t hoạt động thêm mà há» Ä‘ang tìm kiếm.
Kinh nghiệm trong kinh doanh không phải là má»™t tố chất cần thiết cho má»™t nhà đầu tư nhá». Sau hết, sá»± tham dá»± cá»§a má»™t nhà đầu tư vào doanh nghiệp phụ thuá»™c vào bạn. Nhưng kinh nghiệm kinh doanh là má»™t tố chất quan trá»ng đối vá»›i má»™t nhà đầu tư lá»›n. Trong khi bạn có thể có má»™t sá»± đầu tư lá»›n từ má»™t mối quan hệ nào Ä‘ó, và há» không thá»±c sá»± biết hay quan tâm vá» kinh doanh, thì hầu hết những ngưá»i đầu tư lá»›n luôn luôn phân tích cẩn tháºn cÆ¡ há»™i. Há» Ä‘óng vai trò là má»™t cổ Ä‘ông nghiêm túc, yêu cầu thông tin và cáºp nháºt công việc. Tìm được nhà đầu tư có kiến thức có thể cho bạn lá»i khuyên dá»±a vào kinh nghiệm cá»§a há» thì tháºt tuyệt vá»i.
4. Thiếu niá»m tin. Thiếu niá»m tin là má»™t thứ giảm trá»ng lượng cá»§a con ngưá»i. Xem lại danh sách cá»§a bạn để chắc chắn rằng không có ngưá»i nào bạn cảm thấy lo lắng vá» việc tham gia vào mối quan hệ tài chính. Nếu có, hãy loại ra khá»i danh sách.
Vượt qua những mâu thuẫn giữa bạn và ngưá»i khác là vấn đỠlá»›n nhất, đặc biệt nếu nó vẫn còn tồn tại. Ví dụ, năm ngoái, bạn Ä‘ã không nói chuyện vá»›i anh cá»§a bạn trong 6 tháng vì má»™t sá»± hiểu lầm vá»›i bạn gái cá»§a anh ấy, và mối quan hệ cá»§a bạn vẫn còn có vấn Ä‘á», bạn không nên coi anh ấy là má»™t tiá»m năng—tháºm chí nếu anh ấy có tiá»n và kinh nghiệm kinh doanh. Tương tá»±, bạn không nên mượn tiá»n từ má»™t ngưá»i nếu bạn không hòa hợp vá»›i vợ hoặc chồng hay bạn cá»§a ngưá»i Ä‘ó. Má»™t sá»± đầu tư cá nhân có thể là má»™t nguồn bất hòa trong nhà nếu hai bên không đối diện nó.
Nếu mượn vốn từ cha mẹ hoặc ông bà có thể gây vấn đỠtrong gia Ä‘ình, hãy tránh Ä‘iá»u này. Rất nhiá»u gia Ä‘ình rất tốt đẹp trong việc chia sẻ nguồn vốn cho những thế hệ sau. Nhưng bạn là ngưá»i hiểu rõ gia Ä‘ình bạn nhất. Nếu bạn cảm thấy sá»± đầu tư gây ra sá»± căng thẳng vá»›i anh chị em ruá»™t cá»§a bạn, hay làm phiá»n lòng cha hoặc mẹ, thì loại ra khá»i danh sách ngay từ ban đầu là Ä‘iá»u tốt nhất.
Dù bạn làm gì Ä‘i nữa, đừng phá»›t lá» những vấn đỠvá» mối quan hệ khi cân nhắc mượn tiá»n từ ai, đặc biệt đối vá»›i những thành viên trong gia Ä‘ình. Nếu bạn thất bại, má»i ngưá»i sẽ để bụng và nó trở nên rất khó chịu. Hãy chân tháºt vá»›i bản thân vá» việc những mối quan hệ có thể chịu được sá»± mạo hiểm tài chính cá»§a việc đầu tư cá nhân hay không.