Sá»± khốn khổ là trong các chi tiết khi nháºn và vạch kế hoạch để xá» lý số tiá»n từ bạn bè, gia Ä‘ình và những ngưá»i đầu tư có lòng tốt.
Không quan trá»ng việc bạn Ä‘ang tăng vốn từ ai và liệu dưới hình thức nợ hay quỹ cổ phần thì bạn sẽ phải đối mặt vá»›i viá»…n cảnh cá»§a những thoả thuáºn tài chính mà được viết có lợi cho nhà đầu tư hÆ¡n so vá»›i nhà doanh nghiệp. Những thoả thuáºn này được sá» dụng bởi nhiá»u nhà đầu tư không chính thức qua nhiá»u năm thì sẽ trở thành hình ảnh phản chiếu cá»§a các thoả thuáºn dá»… dàng cho nhà đầu tư được sá» dụng bởi các công ty đầu tư vốn mạo hiểm. Do Ä‘ó quan trá»ng để biết được sá»± khác biệt giữa cái gì là có thể chịu đựng được và cái gì là không thể chịu được khi láºp kế hoạch cho má»™t vấn đỠvá» tài chính đặc biệt là trong giai Ä‘oạn khởi đầu khi sức mạnh Ä‘àm phán cá»§a bạn thưá»ng là yếu hÆ¡n so vá»›i các nhà đầu tư.
Nguyên tắc chỉ đạo cá»§a bạn nên là: Hãy nhìn vào trong quả cầu pha lê cá»§a bạn và lá»±a chá»n nhà đầu tư đầu tiên cá»§a bạn má»™t cách cẩn tháºn. Không nên đồng ý vá»›i các Ä‘iá»u khoản mà sẽ giá»›i hạn hay hạn chế hoàn toàn khả năng cá»§a bạn trong việc phát triển công ty hay thu hút thêm các nhà đầu tư. Khi tăng vốn từ các nhà đầu tư có lòng tốt hay há» hàng và bạn bè, các Ä‘iá»u khoản mà được thoả thuáºn bởi nhà đầu tư đầu tiên cá»§a bạn trong má»™t chu kỳ tài chính có xu hướng trở thành các Ä‘iá»u khoản mà sẽ kéo dài cho toàn bá»™ chu kỳ. Tương tá»± như váºy, các Ä‘iá»u khoản mà bạn đồng ý trong chu kỳ đầu tiên cá»§a bạn sẽ đặt ra phạm vi hoạt động cho các chu kỳ sau Ä‘ó. Và việc từ bá» quá nhiá»u có thể quay ngược trở lại làm tổn thương bạn và doanh nghiệp cá»§a bạn.
Do Ä‘ó Ä‘ây là má»™t số lá»i khuyên vá» việc đỠphòng cái gì để có được má»™t vụ giao dịch có lợi cho bạn:
Không trao những quyá»n theo tá»· lệ cho những nhà đầu tư đầu tiên cá»§a bạn. Nếu nhà đầu tư đầu tiên cá»§a bạn (hay luáºt sư cá»§a ông ta hoặc bà ta) thương lượng vá» những quyá»n theo tá»· lệ (có nghÄ©a là nhà đầu tư Ä‘ó được trao quyá»n để duy trì quyá»n sở hữu trong công ty thông qua các chu kỳ đầu tư tương lai) thì tất cả các nhà đầu tư trong chu kỳ Ä‘ó cÅ©ng có thể muốn những quyá»n Ä‘ó… ngay cả khi phần lá»›n há» Ä‘á»u không muốn nếu không há» Ä‘ã yêu cầu chúng. Mặc dù các dá»± phòng chống lại sá»± mất giá trị là sá»± quan tâm cá»§a những nhà đầu tư ban đầu thì chúng lại trở nên phiá»n hà đối vá»›i những nhà đầu tư sau này. Do Ä‘ó bạn sẽ cần phải cân đối lại những nhu cầu cá»§a các nhà đầu tư ban đầu cá»§a bạn để bảo vệ tiá»n góp vốn cá»§a há» trong công ty chống lại việc công ty cá»§a bạn trông sẽ hấp dẫn như thế nào đối vá»›i các nhà đầu tư có tính chất tổ chức sau này.
Tránh việc trao quyá»n được can thiệp quá mức cho quá nhiá»u ngưá»i. Tâm lý theo sau ngưá»i lãnh đạo được mô tả ở trên đặc biệt trở nên khó giải quyết khi bạn từ bá» sá»± kiểm soát đối vá»›i doanh nghiệp và yêu cầu nhà đầu tư đồng ý cho các quyết định kinh doanh. Nếu bạn không cẩn tháºn, bạn có thể thấy bản thân mình trong tư thế buồn tẻ và tốn thá»i gian cho các chữ ký cần thiết từ tất cả hoặc phần lá»›n các cổ Ä‘ông cá»§a bạn để đưa ra các quyá»t định tài chính tương lai hoặc những lá»±a chá»n quản lý – tất cả bởi vì bạn Ä‘ã trao những quyá»n Ä‘ó cho nhà đầu tư đầu tiên cá»§a bạn. Tương tá»±, má»™t số nhà đầu tư sẽ muốn các báo cáo chi tiết trên cÆ¡ sở hàng tuần, hàng tháng hoặc hàng quý. Nên đồng ý chỉ vá»›i má»™t khi nó dưá»ng như là cần thiết. Tốn nhiá»u thá»i gian cho việc chuẩn bị và gá»i những báo cáo, và cho việc yêu cấu và thu tháºp các chữ ký có thể không phải là cách sá» dụng tốt nhất thá»i gian cá»§a bạn.
Tháºn trá»ng vá»›i bất kỳ những hạn chế nào được đặt vào tiá»n Ä‘á»n bù quản lý. Trong nhiá»u năm trước, nhóm nhà đầu tư có lòng tốt Ä‘ã bắt đầu “trên tầm vá»›i” bằng cách thêm vào các Ä‘iá»u khoản trong các thoả thuáºn tài chính mà hạn chế tiá»n lương cá»§a ban quản lý cấp cao. Trong khi những hạn chế kiểu này có thể có ý nghÄ©a cho các doanh nghiệp Ä‘ang hết tiá»n hoặc các doanh nghiệp mà trong Ä‘ó ban giám đốc quá thoải mái vá»›i ban quản lý cấp cao, thì các nhà doanh nghiệp nên tháºn trá»ng vá»›i việc đồng ý những hạn chế như váºy. Những hạn chế tuỳ tiện trong việc bạn có thể trả cho những ngưá»i làm thuê hàng đầu cá»§a bạn bao nhiêu có nghÄ©a là bạn Ä‘ang hạn chế khả năng cá»§a bạn để thu hút những ngưá»i tốt nhất vào thá»i Ä‘iểm bạn cần há» nhất. Thay vào Ä‘ó cái mà bạn có thể làm là đồng ý thành láºp má»™t uá»· ban Ä‘á»n bù cho doanh nghiệp má»›i cá»§a bạn và xem xét lại các khoản lương như là má»™t phần cá»§a tổng ngân sách.
Yêu cầu má»™t giai Ä‘oạn chữa trị. Äể bảo vệ bản thân há», các nhà đầu tư có thể muốn bạn đồng ý vá»›i các Ä‘iá»u khoản và những tuyên bố vá» công ty cá»§a bạn mà có thể là khó khăn cho má»™t công ty má»›i thành láºp bị thiếu vốn để chấp nháºn. Những Ä‘iá»u này có thể bao gồm những tuyên bố vá» má»i thoả thuáºn pháp lý mà doanh nghiệp cá»§a bạn Ä‘ã từng tham gia, và những sá»± đảm bảo rằng công ty cá»§a bạn tuân thá»§ tất cả các luáºt, những sá»± cho phép và những quy định ở má»i bang. Phần lá»›n các thoả thuáºn sẽ chỉ ra rằng bạn sẽ bị vỡ nợ theo thoả thuáºn nếu như bạn vi phạm bất kỳ Ä‘iá»u khoản nào cá»§a nó.
Äồng ý vá»›i những Ä‘iá»u khoản có tầm ảnh hưởng rá»™ng như váºy thưá»ng sẽ là khó khăn đối vá»›i các nhà doanh nghiệp lương thiện. Má»™t cách để giải quyết vấn đỠnày là đảm bảo rằng bạn có má»™t “giai Ä‘oạn chữa trị” trong các thoả thuáºn tài chính cá»§a bạn. Bạn nên thương lượng má»™t giai Ä‘oạn chữa trị khoảng từ 2 đến 4 tuần để cho phép bản thân mình có thá»i gian sá»a chữa những sai lầm cá»§a bạn. Miếng đệm này sẽ cho bạn thá»i gian mà bạn cần để tìm ra giải pháp hoặc má»™t nhà đầu tư “hiệp sÄ© trắng” nếu như bạn bị nguy hiểm.
Hạn chế những hạn chế vá» cổ phần cá»§a bạn. Vá» mặt lịch sá», bạn bè, gia Ä‘ình và những nhà đầu tư có lòng tốt sẽ không yêu cầu thêm vào những sá»± hạn chế vá» việc bán các cổ phiếu được sở hữu bởi những ngưá»i sáng láºp hoặc cá»§a đội quản lý. Những hạn chế này thưá»ng Ä‘ã được thêm vào trong các chu kỳ vốn mạo hiểm cá»§a việc tài trợ mà vẫn giữ những ngưá»i sáng láºp hoặc đội quản lý như là má»™t sá»± cần thiết để làm cho việc kinh doanh có hiệu quả.
Tuy nhiên, tôi Ä‘ã nháºn ra rằng các nhóm nhà đầu tư có lòng tốt Ä‘ã bắt đầu yêu cầu những hạn chế này tháºm chí cả trong các chu kỳ đầu tiên. Trong khi không chắc chắn rằng các cổ phần cá»§a những ngưá»i sáng láºp có nhiá»u giá trị thị trưá»ng trong những chu kỳ đầu tiên và cÅ©ng không có khả năng rằng ai Ä‘ó sẽ muốn mua chúng thì việc đồng ý vá»›i những hạn chế như váºy không phải là má»™t ý kiến tốt. Nếu bạn biết rằng bạn có kế hoạch tăng thêm vốn thì việc có được những cổ phần không bị hạn chế thưá»ng lạ má»™t trong những mảnh vỡ thoả thuáºn cá»§a bạn vá»›i các nhà đầu tư tương lai.
Khi tăng vốn từ bất kỳ kiểu nhà đầu tư nào thì má»™t ý kiến tốt là nói chuyện vá»›i luáºt sư cá»§a bạn vá» việc liệu ông ta hoặc bà ta Ä‘ang xem xét thị trưá»ng vốn có lợi cho nhà đầu tư hoặc có lợi cho nhà doanh nghiệp. Nếu nó không có lợi thì kinh nghiệp cần kiên nhẫn chỉ ra rằng xu hướng sẽ luôn luôn đổi hướng.
Asheesh Advani