Quan sát nền công nghệ kinh doanh mới (Phần đầu)

Có những xu hÆ°á»›ng má»›i nổi lên Ä‘ang làm biến đổi các thị trường cÅ©ng nhÆ° các doanh nghiệp. Má»™t mình nền công nghệ không thể Ä‘óng vai trò quyết định cho việc thay đổi giá trị nền kinh tế được mà chính các công ty tạo ra sá»± giàu có thật khi họ kết hợp nền công nghệ vá»›i những cách thức má»›i trong hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh má»›i làm nên Ä‘iều Ä‘ó. Qua những nghiên cứu, có tám xu hÆ°á»›ng trong ba vùng hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh gồm quản lý các mối quan hệ, quản lý vốn và tài sản, tiếp nhận được thông tin theo những cách má»›i cho phép nền công nghệ có thể sẽ giúp các doanh nghiệp định hÆ°á»›ng được và cho cả nền kinh tế trong những năm sắp tá»›i.

Quản lý các mối quan hệ

1. Phân bố việc cùng sáng tạo
Internet và những công nghệ liên quan Ä‘ã dẫn các công ty đến những cách hoàn toàn má»›i nhằm thu hút được khả năng làm việc của những nhà cải cách mà không phải bận tâm tá»›i các ranh giá»›i hợp tác.

 

Ngày nay, trong nền công nghệ cao, sản phẩm người tiêu dùng, và các lÄ©nh vá»±c tá»± Ä‘á»™ng, cùng cả những cái khác, các công ty luôn luôn lôi kéo các khách hàng, các nhà cung cấp, các doanh nghiệp chuyên môn nhỏ và cả những nhà thầu Ä‘á»™c lập vào việc sáng tạo cho các sản phẩm má»›i. Bởi chính những người không có chuyên môn lại thường Ä‘Æ°a ra những nhận xét sáng suốt có thể giúp cho việc định hÆ°á»›ng phát triển sản phẩm, còn trong khi các công ty lại chủ yếu kiểm soát quá trình đổi má»›i. Nền công nghệ ngày nay cho phép các công ty giao phó được việc kiểm soát quan trọng cho những người bên ngoài – việc cùng sáng tạo – thá»±c chất là việc thuê các đối tác kinh doanh bên ngoài có thể làm việc cùng nhau qua các mạng lÆ°á»›i để Ä‘Æ°a ra được sá»± cách tân. Nhờ việc phân bố sá»± cách tân thông qua chuá»—i giá trị, các công ty có thể giảm được chi phí và tiếp thị những sản phẩm má»›i của mình ra thị trường nhanh hÆ¡n bằng cách loại bỏ được những nút cổ chai có thể xảy ra do việc kiểm soát toàn bá»™.

Ná»™i dung phần mềm hay bản thảo chính là kết quả đối vá»›i kiểu cải cách không tập trung. Những tiến bá»™ gần Ä‘ây theo các tiêu chuẩn mở dá»±a vào máy vi tính (ví dụ nhÆ° các chÆ°Æ¡ng trình máy tính há»— trợ thiết kế làm việc cùng các loại phần mềm khác rất tốt) Ä‘ang làm cho việc đồng sáng tạo hàng hóa vật chất trở nên dá»… hÆ¡n đối vá»›i những chuá»—i giá trị phức tạp hÆ¡n trong các thị trường cạnh tranh.

Nếu phÆ°Æ¡ng pháp cách tân này Ä‘ang ngày được chấp nhận rá»™ng rãi thì ảnh hường của nó đối vá»›i các công ty và các ngành kinh doanh có thể sẽ trở nên quan trọng. Ước tính rằng riêng nền kinh tế Mỹ cÅ©ng xấp xỉ 12% hoạt Ä‘á»™ng của tất cả các phòng thí nghiệm có thể sẽ bị biến đổi nhờ các phÆ°Æ¡ng pháp cách tân được phân bố và lập thành mạng lÆ°á»›i nhiều hÆ¡n – từ Ä‘ó sẽ làm giảm bá»›t được giá trị hoạt Ä‘á»™ng quản trị và luật pháp, mà tài sản về trí tuệ thường liên quan tá»›i việc tái cÆ¡ cấu hoặc loại bỏ bá»›t má»™t số công việc nghiên cứu và phát triển truyền thống.

Các công ty Ä‘ang theo Ä‘uổi xu hÆ°á»›ng này sẽ ít kiểm soát hÆ¡n qua sá»± đổi má»›i song tài sản về trí tuệ cÅ©ng vì thế mà sẽ ít Ä‘i. Và nhÆ° vậy các công ty cÅ©ng sẽ phải cạnh tranh để thu hút được sá»± chú ý và thời gian của những người cá»™ng tác có khả năng lá»›n và tốt nhất.

2. Việc coi những người tiêu dùng cÅ©ng nhÆ° các nhà cải cách
Những người tiêu dùng cÅ©ng cùng sáng tạo vá»›i các công ty; từ Ä‘iển bách khoa trá»±c tuyến Wikipedia là má»™t ví dụ có thể được xem nhÆ° má»™t dịch vụ hoặc sản phẩm được tạo ra nhờ chính những khách hàng được phân bố của nó. NhÆ°ng cách mà các công ty cùng sáng tạo vá»›i các đối tác lại là hoàn toàn khác so vá»›i cách cùng sáng tạo vá»›i các khách hàng. Bởi những sá»± khác biệt Ä‘ó bao gồm cả bản chất và phạm vi của những tác Ä‘á»™ng, tình trạng kinh tế của việc tạo cho những tác Ä‘á»™ng Ä‘ó hoạt Ä‘á»™ng và cả những thách thức quản lý kết hợp vá»›i những tác Ä‘á»™ng Ä‘ó.

Ngay cả việc Internet vừa được tiến triển và thúc đẩy má»™t phần nhờ các công nghệ Web 2.0 má»›i – Ä‘ã trở thành má»™t nền tảng phổ biến hÆ¡n cho việc tÆ°Æ¡ng tác, truyền thông và cả sá»± tích cá»±c. Còn những người sá»­ dụng thì ngày càng muốn làm việc trá»±c tuyến cùng vá»›i người khác cÅ©ng nhÆ° vá»›i các tổ chức của tất cả các lÄ©nh vá»±c. Và nhÆ° thế thì các công ty có thể áp dụng hình thức ràng buá»™c khách hàng má»›i này cho lợi ích kinh tế của họ.

Ví dụ nhÆ° OhmyNews là má»™t trang báo được viết trá»±c tuyến phổ biến ở Hàn Quốc bởi sá»± Ä‘óng góp của hÆ¡n 60000 “cÆ° dân phóng viên”, và nó nhanh chóng trở thành má»™t trong những phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông có thế lá»±c nhất Hàn Quốc vá»›i khoảng 700000 lượt xem má»™t ngày.

Những công ty lôi kéo các khách hàng vào việc thiết kế, kiểm tra, tiếp thị (ngay cả việc tiếp thị lan truyền) hay cả quá trình sau bán hàng nhằm để có được những hiểu biết sâu sắc hÆ¡n về các nhu cầu và hành vi khách hàng của mình cÅ©ng nhÆ° có thể có khả năng giảm chi phí nhằm thu hút được các khách hàng thì cần phải có sá»± chân thành hÆ¡n nữa và phải tăng tốc được các chu trình phát triển. Bởi má»™t công ty công khai cho phép các khách hàng giúp mình cách tân thì phải khẳng định được rằng Ä‘iều Ä‘ó hoàn toàn được tác Ä‘á»™ng chính Ä‘áng qua việc lượm lặt thông tin từ chính nhu cầu của khách hàng. Ngoài ra công ty Ä‘ó cÅ©ng phải đề phòng được việc tập trung vào những nhu cầu trÆ°á»›c mắt hÆ¡n là lâu dài của khách hàng, tránh việc gia tăng nhanh để rồi sau Ä‘ó chìm dần vào quên lãng của chính những người mong chờ nó.

3. Gia nhập vào thế giá»›i nhân tài
Do càng ngày càng nhiều công việc tinh vi được thá»±c hiện trá»±c tuyến tÆ°Æ¡ng tác cùng những công cụ cá»™ng tác và truyền thông má»›i xuất hiện mà các công ty có thể ngày càng tăng việc gia công những phần công việc chuyên biệt của mình và vẫn duy trì được sá»± liên kết về tổ chức. Tuy rằng nền công nghệ cho phép các công ty phân bố được sá»± cách tân thông qua các mạng lÆ°á»›i hoặc các khách hàng nhÆ°ng nó cÅ©ng khiến các công ty phải chia công việc thành nhiều phần hÆ¡n theo các nhóm nhÆ° chuyên gia, người không bị ràng buá»™c công việc và cả mạng lÆ°á»›i nhân tài.

Nhân tài xuất sắc cho má»™t phạm vi hoạt Ä‘á»™ng – từ tài chính tá»›i tiếp thị hay từ công nghệ thông tin tá»›i Ä‘iều hành – đều có thể được tìm thấy ở bất kỳ Ä‘âu. Người tốt nhất cho má»™t công việc có thể là má»™t người không bị ràng buá»™c công việc ở Ấn Độ hoặc là má»™t nhân viên của má»™t công ty nhỏ ở Ý hÆ¡n là má»™t ai Ä‘ó làm việc cho má»™t nhà cung cấp các dịch vụ kinh doanh toàn cầu. Các công nghệ phần mềm và Internet Ä‘ang làm cho Ä‘iều này trở nên dá»… dàng hÆ¡n còn các công ty mất ít chi phí hÆ¡n nhằm hòa nhập và quản lý được công việc của số người gia công Ä‘ang được mở rá»™ng, cÅ©ng chính việc phát triển này Ä‘ã mở ra nhiều lá»±a chọn ký kết cho các nhà quản lý về trách nhiệm chung.

Ý nghÄ©a của việc chia nhỏ công việc ra cho các cá»™ng tác viên Ä‘ang được quan tâm bởi lý do các mô trình triển khai nhân tài má»›i Ä‘ã trá»—i dậy. Chẳng hạn nhÆ° TopCoder, má»™t công ty vừa tạo ra má»™t mạng lÆ°á»›i các nhà phát triển phần mềm, chính là má»™t mô hình nhÆ° vậy. TopCoder Ä‘Æ°a cho những tổ chức muốn có phần mềm do công ty phát triển quyền truy cập vào mạng lÆ°á»›i nhân tài của mình. Lúc này, các khách hàng chỉ cần trình bày kiểu phần mềm họ muốn và Ä‘Æ°a ra giá cho những người phát triển giỏi nhất về loại phần mềm Ä‘ó – phÆ°Æ¡ng pháp tiếp cận này đỡ tốn chi phí hÆ¡n việc thuê những kỹ sÆ° có kinh nghiệm. Chính vì vậy, những thay đổi về bản chất của các mối quan hệ lao Ä‘á»™ng có thể sẽ dẫn tá»›i những mô hình trả giá má»›i làm thay đổi các hình thức thanh toán từ trả khoán sang trả tÆ°Æ¡ng xứng theo kết quả.

Xu hÆ°á»›ng này nên được Ä‘Æ°a ra trong các lÄ©nh vá»±c nhÆ° phần mềm, tÆ° vấn chăm sóc sức khỏe, các dịch vụ chuyên nghiệp và cả bất Ä‘á»™ng sản, những lÄ©nh vá»±c mà các công ty có thể phân khúc dá»… dàng công việc thành những nhiệm vụ riêng biệt cho các nhà thầu Ä‘á»™c lập rồi sau Ä‘ó lại tập hợp lại. Dù cho có chuyển theo hÆ°á»›ng này thì họ cÅ©ng cần phải hiểu rõ hÆ¡n về giá trị vốn con người và phải quản lý được các nhóm người cá»™ng tác khác nhau má»™t cách phù hợp. Họ cÅ©ng sẽ phải xây dá»±ng những khả năng để rằng buá»™c được toàn bá»™ nhân tài hoặc ký kết vá»›i những nhóm nhân tài chuyên gia trong việc cung cấp được những dịch vụ nhÆ° vậy. Lợi thế cạnh tranh này sẽ khiến cho các công ty có thể làm chủ được việc chia nhỏ và tổ hợp lại các nhiệm vụ.

4. Tạo ra nhiều giá trị hÆ¡n từ những sá»± tÆ°Æ¡ng tác
Các công ty Ä‘ang tá»± mình hoặc thuê bên ngoài làm gia tăng sá»± cân đối về sản lượng giữa các hoạt Ä‘á»™ng sản xuất vá»›i các hoạt Ä‘á»™ng văn phòng hoặc giao dịch. DÄ© nhiên, sá»± cân đối phát triển nguồn lá»±c lao Ä‘á»™ng trong những nền kinh tế Ä‘ã phát triển chủ yếu phải có cam kết trong công việc, Ä‘iều này có liên quan tá»›i các cuá»™c thÆ°Æ¡ng lượng và Ä‘ám phán, sá»± hiểu biết, óc phán Ä‘oán và cả sá»± hợp tác đặc biệt – và tất cả Ä‘iều này được gọi là những tÆ°Æ¡ng tác ngầm định. Tình trạng làm thuê trong mọi nghề chủ yếu đều liên quan tá»›i chính những tÆ°Æ¡ng tác ấy, và chính những tÆ°Æ¡ng tác này lý giải được cho toàn bá»™ tình trạng làm thuê ở Mỹ vào năm 2015 sẽ là 44%, cao hÆ¡n so vá»›i 40% hiện nay. Châu Âu và Nhật Bản sẽ trải qua những thay đổi tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy trong tổ chức các lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng của mình.

Việc ứng dụng công nghệ vừa giảm bá»›t những sá»± khác biệt giữa hiệu quả của những nhân viên sản xuất vá»›i những nhân viên giao dịch, nhÆ°ng những mâu thuẫn lá»›n vẫn còn tồn tại trong tình trạng sản xuất của các mâu thuẫn ngầm định giá trị cao. Việc cải thiện nó lại thiên về việc làm gia tăng hiệu quả của họ, chẳng hạn nhÆ° bằng việc tập trung họ vào những tÆ°Æ¡ng tác tạo nên giá trị và đảm bảo rằng họ có được Ä‘iều kiện và thông tin tốt, hÆ¡n là về năng lá»±c của họ. Các công cụ công nghệ thúc đẩy những tÆ°Æ¡ng tác ngầm định chẳng hạn nhÆ° các wiki, các môi trường nhóm ảo, và cả các há»™i nghị truyền hình đều có thể trở nên phổ biến không kém gì các máy vi tính bây giờ. Cho dù các công ty có học được cách sá»­ dụng các công cụ này thì họ cÅ©ng sẽ phải phát triển những cách tân về quản lý – những cách nhanh hÆ¡n và thông minh hÆ¡n đối vá»›i những cá nhân cÅ©ng nhÆ° các nhóm nhằm tạo ra giá trị thông qua chính những cách tân Ä‘ó – và Ä‘iều Ä‘ó sẽ trở nên khó khăn đối vá»›i những đối thủ cạnh trạnh của họ nhằm nhái lại. Các công ty trong các lÄ©nh vá»±c nhÆ° chăm sóc sức khỏe hay ngân hàng thì luôn sẵn sàng thá»±c hiện theo cách này.

Và tuy các công ty cải thiện được năng suất của những người công nhân thì sẽ vẫn cần kết hợp những đầu tÆ° trong các nền công nghệ vá»›i sá»± phối hợp Ä‘úng lúc giữa những lời Ä‘á»™ng viên và các giá trị tổ chức nhằm định hÆ°á»›ng việc sá»­ dụng hay chấp nhận của mình qua chính những người lao Ä‘á»™ng. NhÆ°ng vẫn có lý do quan trọng khiến các công ty vẫn phải tá»± mình làm các hoạt Ä‘á»™ng giao dịch và việc trả lÆ°Æ¡ng có thể được thấy thường nhanh hÆ¡n nhiều cÅ©ng nhÆ° được Ä‘ánh giá rõ ràng hÆ¡n nhiều so vá»›i việc trả lÆ°Æ¡ng từ những sá»± đầu tÆ° nhằm tạo cho công việc ngầm định hiệu quả hÆ¡n. Việc tạo ra trường hợp kinh doanh đối vá»›i việc đầu tÆ° vào các tÆ°Æ¡ng tác sẽ trở thành thách thức mà chủ yếu là đối vá»›i các nhà quản lý. (còn tiếp)

Quan sát nền công nghệ kinh doanh má»›i (Phần cuối)