Bằng cách tạo ra má»™t ná»™i dung chuyên đỠđộc Ä‘áo được đăng tải trên các tá» báo, bạn sẽ chiếm lÄ©nh được công chúng độc giả mong muốn
Quảng cáo trên các phương tiện truyá»n thông đại chúng không dá»… dàng chút nào. Má»—i ngày, các phóng viên phải hụp lặn trong biển tin tức từ rất nhiá»u nguồn thông tin khác nhau, mà tất cả Ä‘á»u rất hào nhoáng, bóng bẩy để thu hút sá»± chú ý. Chỉ có má»™t cách để trở nên nổi trá»™i trong cả khối thông tin khổng lồ Ä‘ó là bạn phải đưa ra được má»™t kiểu bài báo khác biệt, má»™t bài báo có thể nêu báºt được chá»§ đỠđang là mối quan tâm hàng đầu cá»§a lượng độc giả/khán thính giả triển vá»ng, nhưng không chỉ phụ thuá»™c vào tính thá»i sá»± tại thá»i Ä‘iểm được tung ra. Kiểu bài viết Ä‘ó có thể gá»i là chuyên Ä‘á».
Má»™t chuyên đỠlà má»™t đỠtài có chiá»u sâu vá» má»™t sản phẩm hoặc má»™t ngành công nghiệp, là má»™t ná»™i dung được Ä‘úc kết để bạn có thể dá»… dàng tiếp cáºn. Má»™t chuyên đỠcó thể Ä‘em lại cho công ty nhiá»u lợi ích bằng cách liên kết sản phẩm hay chi nhánh cá»§a bạn theo chiá»u hướng khuếch trương hoặc táºp trung hóa vá» công nghệ và đồng thá»i, góp phần xây dá»±ng hình ảnh cá»§a bạn, má»™t doanh nhân, má»™t nhà lãnh đạo trong lÄ©nh vá»±c cá»§a bạn. Nếu má»™t tin tức được đăng nhằm mục Ä‘ích hướng phóng viên tá»± tìm kiếm thêm thông tin, thì chuyên đỠlại được thiết kế cho mục Ä‘ích duy nhất là biên táºp lại cho vừa vá»›i khoảng trống sẵn có trên trang báo.
Các chá»§ đỠnhư tăng cưá»ng sức khá»e, trang trí nhà cá»a, Ä‘i du lịch, công nghệ, tá»± thân chúng Ä‘ã mang tính đặc biệt bởi vì chúng có thể dùng cho các chuyên mục đặc trưng trên báo như chuyên mục phong cách sống, nhà cá»a, nghệ thuáºt, công nghệ trong các tuần báo. Các tạp chí thương mại cÅ©ng đăng những chuyên đỠnhư thế nhưng thưá»ng là dưới hình thức phụ trương đặc biệt.
Do đặc thù là má»™t chuyên đỠphải được viết theo nghệ thuáºt báo chí, bạn nên làm cho sá»± kiện trở nên nổi báºt hÆ¡n trên cả mức độ quảng cáo. Lí tưởng nhất là biên táºp viên các chuyên đỠkhông há» thay đổi ná»™i dung bài viết và sẽ dùng bài này làm đỠtài khi cần dùng để bổ sung vào đỠtài chá»§ đạo hoặc làm kín trang.
Các tòa báo thích có sẵn các bài viết có chất lượng tốt. Vì váºy, hãy cố gắng tiếp cáºn vá»›i khái niệm mang tính chuyên đỠvà váºn dụng các hướng dẫn dưới Ä‘ây để viết má»™t bài báo hay nhé.
Tiêu Ä‘á»
Tiêu đỠlà phần chính mang tính quyết định cho cả bài chuyên đỠcá»§a bạn. Hãy đặt tiêu đỠsao cho nó có thể chuyển tải được ná»™i dung tóm tắt cá»§a bài viết. Hãy tá»± đặt câu há»i cho mình là tại sao ná»™i dung này lại quan trá»ng? Sẽ ra sao nếu bài viết này nắm bắt được sở thích cá»§a độc giả? Má»™t tiêu đỠhay sẽ có lá»i giải Ä‘áp cho những câu há»i Ä‘ó bắng cách Ä‘em đến cho độc giả cái gì Ä‘ó má»›i mẻ, khác biệt và bổ ích – chỉ vá»n vẹn trong 20 từ đổ lại. Tôi Ä‘ã được thấy má»™t số ví dụ như:
• á»” cắm Ä‘iện giúp bạn tiết kiệm chí phí trên hóa đơn
• Tái bản “Chiến thuáºt làm mẹ”: Ngày càng có nhiá»u phụ nữ lá»±a chá»n kinh doanh để dành quyá»n kiểm soát, sá»± linh hoạt và thá»i gian dành cho gia Ä‘ình
• Lá»i khuyên cá»§a chuyên gia vá» giấc ngá»§: Tạo không gian ngá»§ thích hợp cho sinh viên
Äể có má»™t tiêu đỠhay, hãy tưởng tượng như bạn Ä‘ang kể cho bạn mình nghe ná»™i dung cá»§a bài báo, giải thích phần hấp dẫn nhất trong ná»™i dung Ä‘ó. Sá» dụng từ ngữ đơn giản, tránh dùng các biện pháp so sánh báºc nhất và ngôn ngữ biểu cảm cÅ©ng như tránh nêu tên công ty hay thương hiệu trừ khi cái tên Ä‘ó rất nổi tiếng. Thay vào Ä‘ó, hãy táºp trung vào Ä‘iá»u gì quan trá»ng nhất vỠđỠtài cá»§a bạn.
Äoạn dẫn nháºp
Má»™t Ä‘oạn dẫn nháºp hay sẽ dẫn dắt ná»™i dung cốt lõi ngay từ đầu bài viết. Các biên táºp viên không có thá»i gian để Ä‘á»c hết cả bài viết để nắm bắt vấn đỠcốt yếu, kể cả độc giả cÅ©ng váºy. Hãy nghÄ© phần dẫn nháºp chính là phần mở rá»™ng thêm cho tiêu đỠvà có thể sá» dụng lại má»™t vài từ ngh18ữ mang tính cốt lõi.
Khi viết phần dẫn nháºp, cố gắng viết tháºt ngắn gá»n, gồm hai hoặc ba câu ngắn nhất có thể. Tóm lại, chuyên đỠcá»§a bạn chỉ nên dài khoảng 400 từ. Lúc này, đừng báºn tâm vá» vấn đỠthương hiệu vá»™i, chỉ giá»›i thiệu các yếu tố hấp dẫn cá»§a ná»™i dung. Phần dẫn nháºp cá»§a bạn nếu nghe có vẻ như má»™t mẩu quảng cáo sẽ phản tác dụng ngay.
Äoạn thứ hai
Äoạn thứ hai Ä‘óng vai trò há»— trợ và khai triển các ý tưởng Ä‘ã được nêu trong Ä‘oạn dẫn nháºp. Äây là chá»— thích hợp để hé mở cho ngưá»i Ä‘á»c biết nhân váºt đằng sau chuyên đỠnày để tránh có sá»± nhầm lẫn vá» chá»§ nhân cá»§a bài viết. Äồng thá»i, nếu bài viết buá»™c phải ngắn gá»n do không đủ chá»— đăng, hãy để tên công ty hoặc ngưá»i phát ngôn và địa chỉ trang web ngay vị trí bắt đầu đến phần quan trá»ng nhất.
Nếu được viết tốt, hai Ä‘oạn đầu tiên vừa rồi Ä‘ã có thể là má»™t bài báo súc tích đối vá»›i má»™t tá» báo hoặc trang tạp chí bị giá»›i hạn vá» chá»— đăng.
Dùng các câu trích dẫn/ngưá»i tháºt, việc tháºt
Má»™t câu trích dẫn có thể tạo uy tín cho bài viết, vì váºy hãy giá»›i thiệu má»™t chuyên gia nào Ä‘ó, và sau Ä‘ó mở rá»™ng ná»™i dung. Äiá»u quan trá»ng nhất là các câu trích dẫn có thể chuyển tải cảm xúc cá nhân, các bình luáºn, ý kiến. Do Ä‘ó Ä‘ây là chá»— bạn muốn dùng các biện pháp so sánh báºc nhất và ngôn ngữ biểu cảm nhưng đừng giả tạo nhé. Phải chắc chắn rằng các câu được trích dẫn trong phong cách đối thoại, và không chỉ trích dẫn các sá»± kiện hay nhân váºt riêng lẻ bởi vì chẳng có ngưá»i tháºt nào lại chỉ nói suông. Bạn cÅ©ng nên tránh lặp Ä‘i lặp lại các thông tin hoặc từ ngữ chuyên môn/biệt ngữ, cứ diá»…n đạt như thể bạn Ä‘ang giải thích vá» sản phẩm/dịch vụ cá»§a bạn cho bà ngoại mình nghe váºy.
Äiá»u lí tưởng nhất là ngưá»i mà bạn đưa vào trích dẫn sẵn sàng để phá»ng vấn, trả lá»i thêm má»™t số câu há»i cá»§a phóng viên. Và vì váºy, ngưá»i Ä‘ó phải có kiến thức nhất định vỠđỠtài này và sẵn lòng xuất hiện trên phương tiện truyá»n thông đại chúng. Hãy dùng câu trích dẫn nào có tác dụng mạnh nhất trước tiên và nhá»› phải nêu thông tin liên lạc cÅ©ng như mối quan hệ cá»§a ngưá»i được trích dẫn vá»›i công ty ở cuối bài báo.
Äi sâu vào chi tiết
Sau Ä‘oạn thứ ba, bất cứ thông tin nào bạn đưa vào để triển khai ná»™i dung rõ hÆ¡n và duy trì sá»± hứng thú cá»§a độc giả. Äây chính là lúc Ä‘i sâu vào từng chi tiết vá» tiện ích cá»§a sản phẩm Ä‘ó hoặc do cÆ¡ chế hoạt động cá»§a sản phẩm Ä‘em lại. Bên cạnh Ä‘ó, để giúp ngưá»i Ä‘á»c dá»… dàng theo dõi ná»™i dung, nên sá» dụng gạch đầu dòng khi liệt kê nhiá»u thông tin.
Má»™t Ä‘iá»u Ä‘áng lưu ý nữa là dù chuyên đỠmá»™t mặt khác vá»›i các loại tin tức được đăng tải khác, thì ná»™i dung cá»§a chuyên đỠhầu như vẫn không chứa đựng các câu văn có hàm ý chú dẫn hoặc ám chỉ.
Thá»i Ä‘iểm nào thích hợp để gá»i bài chuyên Ä‘á»
Nhìn chung, góc chuyên đỠtrên báo bao giá» cÅ©ng được lên kế hoạch trước Ä‘ó tối thiểu là ba tuần. Do Ä‘ó, bạn cần phải chuẩn bị. Trao đổi qua thư Ä‘iện tá» vá»›i biên táºp viên chuyên đỠđể xác định xem liệu há» có thích đỠtài Ä‘ó trước khi bắt tay vào viết – Ä‘ây chỉ là má»™t bước chuẩn bị đơn giản. Nếu bạn thá» viết chuyên mục thương mại, hãy nghiên cứu và xem lại thá»i hạn nhé – vì có thể kéo dài đến ba tháng chuẩn bị cÆ¡ đấy!
Hầu hết các hãng thông tấn Ä‘á»u có trang chuyên đỠvà cÆ¡ sở dữ liệu phục vụ thông tin đại chúng và thưá»ng là có má»™t lịch trình định sẵn ngày nào sẽ đăng tải chuyên đỠgì. Xem xét, phân bố và nếu có thể, hãy chá»n má»™t hãng thông tấn có sẵn danh sách thá»i gian và vị trí đăng bài cá»§a bạn và có các hướng dẫn giúp phân loại bài viết tiếp cáºn vá»›i các đối tượng độc giả khác nhau.
Äồng thá»i, bạn cÅ©ng đừng quên các độc giả trên mạng đấy nhé. Các công cụ tìm kiếm được váºn dụng hàng triệu triệu lần má»—i ngày khi ngưá»i ta muốn tìm má»™t cách thức, má»™t địa Ä‘iểm hay thá»i Ä‘iểm cá»§a đủ các loại báo chí. Chính tòa soạn mà bạn lá»±a chá»n sẽ đưa bạn đến vá»›i độc giả thông qua các lá»±a chá»n từ công cụ tìm kiếm, đặt bài viết cá»§a bạn ở vị trí đắt giá nhất, nháºn được nhiá»u tìm kiếm nhất.
Hình chụp và dữ liệu Ä‘a phương tiện
Má»™t tấm hình chụp sẽ tạo sá»± khác biệt giữa bài báo cá»§a bạn vá»›i các đối thá»§ khác. Bức hình sẽ giúp lí giải cho ná»™i dung và có thể bắt mắt ngưá»i Ä‘á»c khi lướt nhìn qua toàn trang báo. Äồng thá»i, nó cÅ©ng tạo ra nhiá»u khả năng lá»±a chá»n hÆ¡n cho ngưá»i biên táºp khi sắp xếp bài trí trên trang báo.
Phải đảm bảo các bức hình đạt chất lượng tốt. Nên cung cấp các tấm hình có độ phân giải cao (300 dpi) và nếu có thể, hãy tìm má»™t nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp để thá»±c hiện bức ảnh Ä‘ó. Má»™t bức ảnh kém chất lượng sẽ làm giảm giá trị bài báo cá»§a bạn.
Các lá»±a chá»n Ä‘a phương tiện khác như phim video hoặc Ä‘oạn ghi âm vá» ná»™i dung bài viết, vá» ý kiến cá»§a chuyên gia, các cuá»™c phá»ng vấn. Má»™t bài chuyên đỠsống động hay má»™t Ä‘oạn phim, Ä‘oạn ghi âm Ä‘á»u có thể chuyển tải được tất cả những giá trị để biến ná»™i dung bài cá»§a bạn thành má»™t kinh nghiệm trá»±c tuyến cho khán giả, có đưá»ng dẫn và các nguồn tư liệu tham khảo để há» có thể tá»± tìm hiểu thêm.
Cuối cùng là
Khi gá»i bài cho phóng viên biên táºp lại, đừng e ngại việc gá»i Ä‘iện khi muốn cung cấp thêm thông tin – nhưng đừng gá»i để kiểm tra xem há» Ä‘ã nháºn được bài chưa. Các phóng viên thưá»ng rất báºn rá»™n và há» không thích những cuá»™c Ä‘iện thoại không có lí do chính Ä‘áng Ä‘âu. Và hãy kiên nhẫn vì nếu bài cá»§a bạn chưa phải là má»™t đỠtài kiệt xuất thì hẳn phóng viên sẽ để dành phát vào kì kế tiếp trong tuần sau, tháng hay quý sau.
Khi bài cá»§a bạn Ä‘ã được duyệt, hãy tìm ngay những cÆ¡ há»™i tiếp theo. Tiếp tục theo dõi khuynh hướng phát triển cá»§a lÄ©nh vá»±c Ä‘ã chá»n hoặc là xem xét khả năng thá»±c hiện câu chuyện “Äiá»u gì diá»…n ra sau má»™t năm nữa”, hay má»™t bài tiểu sá» vá» má»™t nhân váºt mà bạn Ä‘ã dùng để minh há»a trong bài viết. Nếu may mắn, bài chuyên đỠcá»§a bạn có thể sẽ là đỠtài tiếp theo được thảo luáºn rôm rả.
Mark Nowlan