Các thương hiệu Ä‘ang trong quá trình cạnh tranh gay gắt vá»›i nhau để giành lấy sá»± chú ý cá»§a ngưá»i tiêu dùng, đặc biệt là sá»± tin tưởng cá»§a há». Thế nhưng chính thương hiệu và kiến trúc thương hiệu lại nên từ bá» cuá»™c cạnh tranh này.
Lòng tin cá»§a khách hàng không phải là phần thưởng cho kẻ chiến thắng, mà Ä‘ó là kết quả cá»§a má»™t quá trình xây dá»±ng lá»i hứa thương hiệu vá»›i các bên liên quan, đồng thá»i là sá»± thích ứng cá»§a nhãn hiệu đối vá»›i thị trưá»ng.
“Ngày nay, thương hiệu là má»™t phần không thể thiếu trong thị trưá»ng”, phát biểu này trong bài báo cá»§a Vincent Grimaldi’s 2003 gây cho tôi nhiá»u suy nghÄ©, cả đồng ý lẫn không đồng ý. Tôi cho rằng, phát biểu này sẽ là Ä‘iểm gây tranh cãi nhiá»u nhất trong lịch sá».
Sá»± phát triển lâu dài cá»§a toàn cầu hoá là má»™t minh chứng cho sá»± tồn tại mối quan hệ giữa khách hàng vá»›i má»™t diện mạo thương hiệu Ä‘ã được qua quá trình trải nghiệm và kiểm chứng tâm lý.
Các thương hiệu Ä‘ang trong quá trình cạnh tranh gay gắt vá»›i nhau để giành lấy sá»± chú ý cá»§a ngưá»i tiêu dùng, đặc biệt là sá»± tin tưởng cá»§a há». Còn tôi thì cho rằng chính thương hiệu và kiến trúc thương hiệu nên từ bá» cuá»™c cạnh tranh này. Lòng tin cá»§a khách hàng không phải là phần thưởng cho kẻ chiến thắng, mà Ä‘ó là kết quả cá»§a má»™t quá trình xây dá»±ng lá»i hứa thương hiệu vá»›i các bên liên quan, đồng thá»i là sá»± thích ứng cá»§a nhãn hiệu đối vá»›i thị trưá»ng.
Xây dá»±ng niá»m tin cá»§a khách hàng
Ngày nay, khách hàng dá»… bị tấn công dồn dáºp bởi má»™t lượng thông tin khổng lồ trước/ngay khi/sau khi mua hàng. Thông Ä‘iệp thương hiệu cÅ©ng nằm trong má»› thông tin Ä‘ó, và xin lưu ý rằng, cho dù khách hàng có nháºn ra được thông Ä‘iệp thì, Ä‘ó cÅ©ng là nguồn thông tin ít được há» tin tưởng nhất.
Má»™t cuá»™c nghiên cứu cá»§a Há»™i thảo Thương Mại Thế Giá»›i (WEF) thá»±c hiện vào tháng 12 năm 2005 cho thấy, niá»m tin cá»§a khách hàng dành cho các công ty toàn cầu Ä‘ang sụt giảm nghiêm trá»ng. Cho dù vẫn có những cố gắng cải thiện sau vụ Enron, nhưng lòng tin hiện nay được xem như là má»™t tài sản quý giá cần được gìn giữ để tránh khá»i sá»± suy sụp. Má»™t cuá»™c nghiên cứu tương tá»± cÅ©ng cho thấy rằng các nguồn thông tin từ các đối thá»§ nhá» có độ tin cáºy cao hÆ¡n là các công ty lá»›n. Trong 4 năm liá»n, độ tin cáºy cá»§a các tổ chức phi chính phá»§ (NGOs) được Ä‘ánh giá là cao nhất.
Váºy lòng tin là gì mà lại được Ä‘ánh giá cao như váºy? Äối vá»›i doanh nghiệp, nó đại diện cho sức mạnh cạnh tranh, hầu như không thể bắt chước, rất dá»… Ä‘ánh mất và còn rất khó khăn khi muốn gây dá»±ng lại.
Váºy cuá»™c nghiên cứu cá»§a WEF có ý nghÄ©a gì đối vá»›i kiến trúc thương hiệu? Äiá»u đầu tiên và cÅ©ng là chua chát nhất, Ä‘ó là kiến trúc thương hiệu vẫn chưa Ä‘i đến chá»— khó khăn nhất: Khách hàng dưá»ng như không dá»… bị “dẫn dụ” bằng thông Ä‘iệp cá»§a nhà sản xuất. Thứ hai, nếu kinh doanh là quá trình há»c há»i từ những doanh nghiệp “được tin tưởng nhiá»u hÆ¡n” thì các doanh nghiệp cần phải có nhiá»u mục tiêu xã há»™i hÆ¡n trong suốt quá trình hoạt động cá»§a há». Tôi không nói vá» má»™t khái niệm thiển cáºn trong “tiếp thị nhân-quả”, tôi Ä‘ang nói vá» trách nhiệm và sá»± cần thiết phải thay đổi cá»§a các doanh nghiệp.
Trách nhiệm cá»§a doanh nghiệp
Chắc cÅ©ng không cần phải lưu ý độc giả rằng, các bên liên quan (khách hàng, cổ Ä‘ông, nhân viên…) tin tưởng vào công ty thông qua những cố gắng xây dá»±ng cá»§a công ty dành cho cá»™ng đồng mà há» nhìn thấy được. Khái niệm này không quá xa lạ đối vá»›i Aristotle từ thá»i cổ đại. Thá»±c váºy, ngày nay các doanh nghiệp cÅ©ng Ä‘ã nháºn thức được mối quan hệ này và há» bắt đầu thay đổi hình ảnh thương hiệu cá»§a há» sao cho phù hợp vá»›i mong đợi cá»§a khách hàng. Cho dù váºy, tôi cho rằng má»™t doanh nghiệp muốn xây dá»±ng má»™t niá»m tin tương đối thì cần phải đặt mình vào tình huống há» phải sữa chữa lá»—i lầm như thế nào nếu há» không thá»±c hiện Ä‘úng lá»i hứa.
Khi nói vá» viá»…n cảnh cá»§a thương hiệu, để ước Ä‘oán trách nhiệm cá»§a doanh nghiệp má»™t cách tốt nhất thì không cần má»™t tầm nhìn quá rá»™ng ra ngoài đưá»ng phố! Bạn tin tưởng vào ai để giao má»™t việc quan trá»ng? Có phải là má»™t ngưá»i Ä‘eo kính mát, mÅ© trùm đầu, nghe iPod, hay má»™t ngưá»i có cái đầu rá»—ng tuếch? Tôi biết cần phải chá»n má»™t ngưá»i như thế nào: Ä‘ó là má»™t ngưá»i có các giác quan nhạy cảm nhất.
Tóm lại, Ä‘ó phải là má»™t thương hiệu không chỉ phản chiếu khách hàng, mà tốt nhất nó cần phải trong suốt và dá»… lÄ©nh há»™i, nhằm làm Ä‘iểm tá»±a tốt nhất khi bắt đầu cuá»™c chÆ¡i xây dá»±ng lòng tin.
Trong suốt là như thế nào?
“Xoay” là má»™t từ để mô tả nháºn thức cá»§a ngưá»i tiêu dùng thế ká»· 21. Há» là những ngưá»i trải nghiệm thương hiệu chuyên nghiệp, luôn tìm kiếm những Ä‘iểm ít liên quan trong má»› thông tin mà há» nháºn được, và thông tin Ä‘ó là hiện thân cá»§a thương hiệu. Tìm ra Ä‘iểm khác biệt giữa hai bức tranh tương tá»± nhau là cách mà các bên liên quan Ä‘ánh giá độ tin cáºy và khả năng tín nhiệm dành cho các doanh nghiệp.
Kinh doanh dá»±a vào thương hiệu, tức là dá»±a vào “trá»ng số hình ảnh”, ngày nay Ä‘ang gặp nhiá»u khó khăn, ngay cả khi há» Ä‘ã làm Ä‘úng hoặc há» là má»™t tổ chức phi chính phá»§.
Có thể lấy ví dụ má»™t tổ chức phi chính phá»§ lá»›n, như Greenpeace (Hoà bình xanh) chẳng hạn. Khi há» quyết định làm kinh doanh, há» dá»… thành công khi lấy ý kiến Ä‘ánh giá cá»§a ngưá»i tiêu dùng. Vì sao ư? Bởi vì há» Ä‘áng tin cáºy hÆ¡n là má»™t doanh nghiệp – như kết luáºn cá»§a WEF đưa ra ở trên. Nhưng dù sao, bằng cách tiếp cáºn trong suốt, các doanh nghiệp trung hoà những Ä‘iá»u tiếng cá»§a há» so vá»›i các tổ chức phi chính phá»§. Nhưng để tránh những hoài nghi như thế, sá»± trong suốt này cần phải được nhìn thấy như là váºt thế thân cho những mâu thuẫn.
Thế nào là dá»… lÄ©nh há»™i?
Các doanh nghiệp Ä‘a quốc gia ngày càng được Ä‘ánh giá là khá kiêu ngạo, không phải vì cá tính hay hình ảnh thương hiệu, mà chỉ đơn giản là quy mô cá»§a há». Khá nhiá»u doanh nghiệp Ä‘ã phải gánh định kiến này trên vai và cố gắng giảm bá»›t chúng bằng nhiá»u chiến dịch quảng cáo. Dầu nhá»›t BP là má»™t ví dụ như thế.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng, thành kiến vá» sá»± kiêu ngạo không hỠđược thêm thắt vào hình ảnh thương hiệu, mà ngưá»i ta chỉ nháºn thấy Ä‘iá»u này ngay trong những hành động rất ư không-kiêu-ngạo, chẳng hạn như lấy tai nghe xuống để bắt đầu lắng nghe.
Äây là má»™t chiến lược Ä‘ã được Chevron – đối thá»§ cá»§a BP sá» dụng, hiện vẫn còn trên debate about globar energy. Thá»i gian cứ trôi, cho dù Chevron Ä‘ã đạt được má»™t bước tiến vượt báºc vá» sá»± lÄ©nh há»™i, nhưng sá»± xét Ä‘oán vẫn còn Ä‘ó. Liệu há» sẽ xét Ä‘oán sá»± việc dá»±a trên những gì há» nghe thấy và quyết định má»™t sá»± thay đổi nào Ä‘ó? Nếu không, giá trị thương hiệu cá»§a Chevron sẽ bị tổn hại nặng ná».
Giorgio Armani, Gap, Converse, và American Express lại cho chúng ta những ví dụ khác. Từ khi có những vấn đỠxã há»™i đối vá»›i bệnh dịch AIDS, há» Ä‘ã hợp tác vá»›i Bono và Bobby Shriver (hai cá nhân có uy tín nhất trong những ngưá»i có liên quan) để tung ra sản phẩm má»›i Product Red. Vá»›i tư cách là thành viên, các doanh nghiệp này quảng cáo bán lẻ sản phẩm vá»›i logo Product Red, thể hiện rằng há» Ä‘ã góp phần chống lại dịch AIDS ở Châu Phi.
Tôi không nghÄ© rằng sẽ có ai Ä‘ó phản đối sáng kiến này và cho rằng Ä‘ó không phải là má»™t cÆ¡ há»™i cho các đơn vị thành viên (có lẽ tôi nên dùng má»™t cụm từ khác để mô tả Ä‘iá»u này: CÆ¡ há»™i Hợp tác Xã há»™i), nhưng dù sao, tôi cÅ©ng muốn chỉ ra má»™t rá»§i ro khá lá»›n. Má»™t cách bất thành văn, các thành viên mong muốn làm tăng lòng tin đối vá»›i các bên liên quan khi hợp tác vá»›i nhau trong hoạt động này. Thế rồi ai cÅ©ng mong đợi mình sẽ là thá»§ lÄ©nh gánh vác trách nhiệm trong tương lai sắp tá»›i.
Kết luáºn
Lòng tin là má»™t lợi thế cạnh tranh trong thế kỉ 21 và kiến trúc thương hiệu nắm vai trò chính. Chúng cần
đảm bảo rằng, thương hiệu phải thể hiện sá»± trong suốt và có trách nhiệm vá»›i quan Ä‘iểm cá»§a các bên liên quan. Vá» bản thân các thương hiệu, chúng cần phải tham gia má»™t cách tá»± nhiên vào bản chất hành vi chá»§ yếu.
Cuối cùng thì, chỉ có doanh nghiệp không muốn kinh doanh má»›i sợ sá»± trong sạch và cần nhá»› rằng làm kinh doanh không có nghÄ©a rằng chúng ta phục vụ cho mục Ä‘ích thành công