Äể tạo dá»±ng má»™t doanh nghiệp vững mạnh, bạn phải kiểm soát từ việc bán hàng tá»›i đội ngÅ© bán hàng. Sau Ä‘ây là cách để làm Ä‘úng.
Khi bắt đầu, bạn có thể làm tất cả các công việc cá»§a má»™t giám đốc bán hàng, giám đốc marketing và nhân viên bán hàng – ngoài ra, bạn còn phải Ä‘iá»n vào bất cứ chá»— trống nào trong cÆ¡ cấu tổ chức. Nhưng khi doanh nghiệp bạn tăng trưởng, bạn sẽ thấy mình cần thêm ngưá»i quản lý các công việc chuyên sâu. Có những ngày kể cả giám đốc tài chính và phó tổng giám đốc làm việc cùng các nhân viên khác. Tuy nhiên, má»™t trong những việc chuyên môn hóa đầu tiên là nhân viên bán hàng. Äiá»u này đưa đến suy nghÄ© rằng bán hàng là giúp công ty phát triển. Khi các Ä‘iá»u kiện khác không đổi, càng có nhiá»u nhân viên bán hàng, bạn càng bán được nhiá»u. Vì váºy, gia tăng lá»±c lượng bán hàng và cải thiện đội ngÅ© bán hàng hiện tại là những phần thiết yếu cá»§a việc phát triển công ty.
Äánh giá lá»±c lượng bán hàng
Có thể lá»±c lượng bán hàng tốt theo kiểu cá»§a nó. Có thể không. Bạn Ä‘ánh giá nó như thế nào? Äánh giá lá»±c lượng bán hàng cá»§a mình là bước quan trá»ng trong tiến trình đưa ra quyết định vá» việc phát triển đội ngÅ© bán hàng cá»§a mình như thế nào, bạn vẫn cần huấn luyện thêm. Mặc khác, lá»±c lượng bán hàng cần tăng trưởng số lượng, hoặc là bạn có thể chá»n giữ nguyên kích cỡ cÅ© nhưng để ngưá»i khác làm nhiệm vụ này.
Bước má»™t trong việc Ä‘ánh giá lá»±c lượng bán hàng cá»§a bạn là quyết định bạn muốn há» làm gì cho bạn. Äối vá»›i má»™t số công ty, hầu hết việc bán hàng được thá»±c hiện qua thư đặt hàng hay Internet, lúc này lá»±c lượng bán hàng được lá»±a chá»n má»™t cách nghiêm khắc. Trong trưá»ng hợp này, bạn có thể muốn lá»±c lượng bán hàng quản lý má»™t lượng khách hàng lá»›n hÆ¡n, để lại những đơn đặt hàng nhá» cho bá»™ pháºn dịch vụ và bá»™ pháºn nháºn đơn đặt hàng. Tuy nhiên, đối vá»›i những công ty khác, nhân viên bán hàng có lẽ là hình ảnh dá»… thấy nhất cá»§a công ty. Kiểu nhân viên bán hàng này mang má»™t trá»ng trách lá»›n. Há» phải nâng cao hình ảnh cá»§a công ty, giữ khách hàng, phụ trách việc váºn chuyển hàng và phòng bảo hành tại há»™i sở, và dÄ© nhiên há» phải bán được hàng.
Bạn cÅ©ng không cần thiết phải đưa ra bảng mô tả tốt cho những việc bạn muốn nhân viên bán hàng làm. Hãy đảm bảo bạn không Ä‘ánh giá lá»±c lượng bán hàng dá»±a trên nhu cầu cá»§a công ty. Chẳng hạn, nếu như nhân viên bán hàng bị phạt đơn giản vì dá»±a vào quảng cáo, thì đừng nên phạt há» khi há» không thá»±c hiện những cuá»™c gá»i bất ngá». Má»™t khi bạn quyết định lá»±c lượng bán hàng sẽ làm công việc gì, đơn giản là hãy kiểm tra lại hiệu suất làm việc so vá»›i yêu cầu. Cách Ä‘o lưá»ng chính khi vấn đỠphát sinh để Ä‘ánh giá lá»±c lượng bán hàng là năng suất bán hàng.
Äo lưá»ng năng suất bán hàng
Cách Ä‘o lưá»ng năng suất bán hàng đơn giản nhất là số tiá»n má»™t nhân viên bán hàng thu được. Cách này dá»… tính: chỉ cần phân chia khối lượng bán hàng được thá»±c hiện bởi số nhân viên bán hàng. Bạn sẽ có được năng suất trung bình và cho phép bạn biết má»™t nhân viên trung bình trong tổ chức cá»§a bạn Ä‘ang làm được gì. Mặc dù hữu ích hÆ¡n để biết má»—i nhân viên bán hàng Ä‘ang được so sánh vá»›i mức trung bình. Bạn có thể có được những nhân viên làm việc có năng suất hÆ¡n, há» là những ngưá»i thá»±c hiện khối lượng công việc lá»›n hÆ¡n những ngưá»i hoạt động kém năng suất. Vá»›i thông tin này bạn sẽ thấy cần có những quyết định thay đổi như thế nào.
Dù Ä‘ã được cảnh báo: năng suất bán hàng có thể không chỉ có tiá»n thu được từ bán hàng. Lá»±c lượng bán hàng có thể bán được nhiá»u hàng hÆ¡n nhưng tốn chi phí háºu mãi vì thái độ phục vụ khách hàng không tốt và dịch vụ tồi. Há» có thể hứa vá»›i bạn là không thá»±c hiện váºn chuyển, làm tăng khối lượng công việc cá»§a bá»™ pháºn sản xuất và váºn chuyển. Há» có thể bán được nhiá»u hàng lá»—i (những món hàng lợi tức biên tế thấp và được giảm giá nhiá»u) trong khi lá» Ä‘i những dòng sản phẩm Ä‘em lại lợi nhuáºn cho công ty. Kiểm tra xem nếu nhân viên bán hàng nào bị trả hàng lại nhiá»u hoặc có khuynh hướng bán hàng cho những khách hàng không qua được vòng kiểm tra tín dụng. Những nhân viên này có thể Ä‘ang làm tăng chi phí nhiá»u hÆ¡n giá trị Ä‘em lại.
Tuyển nhân viên bán hàng
Tăng số nhân viên bán hàng có thể dẫn đến tăng doanh số. Nó có thể giúp bạn dành thêm nhiá»u thá»i gian và năng lượng vào những nhiệm vụ khác. Tuyển nhân viên bán hàng cÅ©ng có thể làm tổn thương các mối quan hệ khách hàng Ä‘áng giá, làm xói mòn lợi nhuáºn và phá há»§y hình ảnh cá»§a bạn trên thị trưá»ng. Sá»± khác biệt giữa hai hình ảnh này là sá»± khác biệt giữa việc tuyển Ä‘úng hay sai ngưá»i.
Nhân viên bán hàng không chỉ là ngưá»i chịu trách nhiệm xây dá»±ng dòng sản phẩm cá»§a bạn. Há» còn là mặt tiá»n, những ngưá»i có nhiệm vụ chính hàng ngày là tiếp xúc vá»›i khách hàng. Vá»›i những khách hàng luôn cho thấy là Ä‘iá»u quan trá»ng không chỉ tăng lá»±c lượng bán hàng mà là tăng má»™t cách hợp lý.
Äể bắt đầu, cần hiểu rằng có thể không có nhân viên bán hàng nào tồi, mà chỉ có thể có nhân viên bán hàng tốt nhưng ở sai vị trí. Äể tuyển Ä‘úng ngưá»i cho công việc, bạn phải hiểu và có khả năng mô tả công việc. Äiá»u Ä‘ó có nghÄ©a là bạn phải làm rõ liệu vị trí bán hàng dá»± định là để bán hàng ngay hay để phát triển các mối quan hệ cho vòng bán hàng gia tăng trong những năm tháng tá»›i. Bạn có muốn ai là ngưá»i gần hÆ¡n hay nháºn nhiá»u hÆ¡n má»™t nhiệm vụ tư vấn? Äáp ứng nhu cầu bán hàng cá»§a công ty và Ä‘ào tạo phong cách bán hàng cho nhân viên má»›i là bước đầu tiên để có nhân viên bán hàng giá»i.
Má»™t số ít nhân viên bán hàng được thúc đẩy bởi lòng vị tha, và hiểu sai chính sách Ä‘á»n bù cá»§a công ty là lý do chính dẫn tá»›i hiệu quả không đạt và doanh thu kém. Äối vá»›i tất cả nhân viên má»›i có tiá»m năng, giải thích trước kế hoạch Ä‘á»n bù. Ngoài ra, xác định rõ vùng, kỳ vá»ng năng suất, và bất kỳ khóa Ä‘ào tạo nào bạn đưa ra, phương tiện bán bàng nào bạn cung cấp. Bạn cÅ©ng nên cung cấp cho ứng viên bản mô tả tổng quát vá» thị trưá»ng và sá»± cạnh tranh. Sau Ä‘ó, bạn sẽ biết mình sẽ phải giải thích cÆ¡ há»™i cho những ai thá»±c sá»± quan tâm.
Không ngừng mô tả nhu cầu cá»§a bạn. Thá» tưởng tượng nhân viên bán hàng lý tưởng cho công việc, kể cả cá tính, kinh nghiệm, năng lượng, tiếng tăm và khả năng. Bạn không thể tìm được ai khác được như váºy, nhưng nếu bạn không biết bạn muốn gì, nó làm cho những quyết định tuyển sai ngưá»i tăng thêm.
Bây giá» bạn má»›i thá»±c sá»± bắt đầu tìm nhân viên bán hàng. Nhưng trước khi tìm kiếm trên quảng cáo và gá»i cho văn phòng báo địa phương, hãy xem xét những lá»±a chá»n sau:
• Xem xét bên trong. Bạn có thể có nhân viên hành chính, váºn hành, há»— trợ hay kỹ thuáºt mà sẽ hoặc có thể bán hàng thành công. Äăng trên báo và bảng tin ná»™i bá»™ để xem Ä‘iá»u gì có thể xảy ra.
• Äá» nghị tổ chức công Ä‘oàn. CÆ¡ há»™i cho những nhân viên nào muốn làm việc cùng bạn. Há» có thể tiến cá» má»™t số ngưá»i để bạn liên hệ.
• Mạng lưới cung cấp, khách hàng, đồng nghiệp, nhà tư vấn và các mối quan hệ xã há»™i khác. Nguồn này có thể rẻ hÆ¡n, nhanh hÆ¡n và Ä‘áng tin hÆ¡n quảng cáo ra công chúng.
• Kiểm tra các mối liên hệ nghá» nghiệp. Há» có thể giúp các thành viên Ä‘ang tuyển nhân viên.
• Thá» quảng cáo trên mạng. Tốc độ, sá»± trẻ trung và khả năng tìm kiếm ngân hàng công việc trên mạng làm cho há» trở thành ngưá»i thu hút cho lá»±a chá»n vá»›i cả ứng viên và ngưá»i tuyển dụng.
• Kiểm tra các trưá»ng đại há»c. Bạn có thể thuê các sinh viên sắp ra trưá»ng, nhiệt tình, hiệu quả và rẻ hÆ¡n những ngưá»i có kinh nghiệm.
• Liên hệ công ty chuyên tuyển ngưá»i. Công ty chuyên tuyển ngưá»i chuyên vá» bán hàng thì không rẻ, nhưng khi thị trưá»ng lao động Ä‘ang khan hiếm, thì rất Ä‘áng giá để có má»™t nhân viên bán hàng kỳ cá»±u.
Xem xét việc dùng các dịch vụ hiện có. Nó có thể cung cấp cho bạn đội ngÅ© bán hàng và marketing, dá»±a trên việc tuyển dụng trá»±c tiếp ngắn hạn, ngắn hạn tá»›i dài hạn, hoặc dài hạn
Các kiểu nhân viên bán hàng
Äại diện cho nhà sản xuất
Äại diện cho nhà sản xuất, ngưá»i môi giá»›i và đại lý là những từ dùng để chỉ ngưá»i bán hàng độc láºp, kiếm hoa hồng. Bạn không trả lương, chỉ trả phần trăm trên số tiá»n há» bán được. Äại diện nhà sản xuất đưa ra các thay thế thá»±c tế, chi phí – hiệu quả cho lá»±c lượng bán hàng trá»±c tiếp vì sá»± phát triển cá»§a công ty. Có đến hÆ¡n ná»a triệu đại diện tại Bắc Mỹ, hầu hết bán hàng cho má»™t phân khúc thị trưá»ng táºp trung trong vùng địa lý được chá»n. Äại diện bán hàng biết thị trưá»ng cá»§a mình bởi vì há» bán cho ngưá»i mua tại địa phương thưá»ng xuyên và Ä‘ã thiết láºp được mối quan hệ nghá» nghiệp.
Việc sá» dụng đại diện bán hàng có thể Ä‘em lại cho công ty bạn nhiá»u lợi ích từ việc có các văn phòng vệ tinh trong vùng – kể cả kiến thức vá» thị trưá»ng địa phương và khả năng tiếp cáºn nhiá»u khách hàng – không làm tăng nhiá»u chi phí cố định. Có đại diện bán hàng, chi phí bán hàng luôn luôn cố định theo tỉ lệ bán hàng. Mặt trái cá»§a vấn đỠlà đại diện bán hàng quản lý nhiá»u sản phẩm khác nhau. Má»™t số có thể là sản phẩm bổ trợ cá»§a bạn, và số khác là sản phẩm cạnh tranh. Má»™t đại diện bán hàng Ä‘iển hình kiếm được 5% hoa hồng trên doanh số bán, mặc dù số này rất khác và tùy thuá»™c vào sản phẩm, thị trưá»ng và doanh số bán.
Bán hàng qua Ä‘iện thoại
Äây là những nhân viên liên hệ vá»›i khách hàng hàng qua Ä‘iện thoại Ä‘em đến cho khách hàng dịch vụ, trả lá»i câu há»i và theo dõi việc chuyển hàng cÅ©ng như nháºn đặt hàng. Má»™t trong các công việc hữu ích nhất cá»§a nhân viên bán hàng qua Ä‘iện thoại là tạo ra chất lượng hàng đầu. Vì bạn liên hệ vá»›i khách hàng qua số Ä‘iện thoại Ä‘ã được gá»i, nên rất dá»… để kiểm tra hiệu quả làm việc cá»§a nhân viên. Bạn có thể xây dá»±ng hoạt động bán hàng qua Ä‘iện thoại tại văn phòng hay ký hợp đồng hợp tác vá»›i bên thứ ba là Ä‘iện thoại viên.
DÄ© nhiên, bạn không cần quyết định theo má»™t loại hình duy nhất cá»§a đội ngÅ© bán hàng. Nhiá»u doanh nghiệp triển khai đội ngÅ© bán hàng há»—n hợp bên trong và bên ngoài, đại lý bán hàng và bán hàng qua Ä‘iện thoại. Thách thức đặt ra là việc quản lý mâu thuẫn, kể cả cạnh tranh trong ná»™i bá»™.
Giám đốc bán hàng
Tháºt không dá»… để giao trá»ng trách quản trị quan trá»ng cho má»™t ngưá»i khác, tuy nhiên đại diện á»§y quyá»n cho giám đốc bán hàng cá»§a bạn có thể là công việc khó khăn nhất mà bạn từng làm. Sau cùng, bạn sẽ có được những khách hàng này. Bằng cách nào bạn có thể mong đợi chuyển đổi trách nhiệm này má»™t cách vui vẻ cho ngưá»i khác? Nhưng việc thuê má»™t giám đốc bán hàng là má»™t phần quan trá»ng trong việc tăng trưởng cá»§a doanh nghiệp bạn. CÅ©ng không hợp lý khi kỳ vá»ng thá»±c hiện được má»™t tá cuá»™c gá»i má»™t ngày, Ä‘iá»u hành trá»±c tiếp nhân viên bán hàng và Ä‘iá»u khiển công ty cùng lúc. Má»™t khi bạn thuê được giám đốc bán hàng, bạn sẽ có thể giảm được khối lượng lá»›n cuá»™c gá»i bán hàng cá»§a mình và không phải quản lý nhân viên bán hàng, và cống hiến toàn bá»™ cho việc cân bằng thá»i gian cho trách nhiệm Ä‘áng kể nhất, chẳng hạn như việc vạch ra chiến lược cho công ty.
Má»™t giám đốc bán hàng giá»i phải có khả năng:
• Giám sát nhân viên bán hàng
• Phát triển chiến lược và kế hoạch bán hàng.
• Thiết láºp mục tiêu cho đội bán hàng.
• Giám sát năng suất bán hàng.
• Quản lý riêng các khách hàng quan trá»ng.
• Chuẩn bị báo cáo bán hàng và các báo cáo khác.
• Báo cáo trá»±c tiếp cho bạn hoặc cho bá»™ pháºn cấp cao cá»§a marketing.
Äiển hình, bạn sẽ muốn giám đốc bán hàng vừa có kinh nghiệm bán hàng vừa có kinh nghiệm quản lý. Giám đốc bán hàng nên thông thạo máy tính hoặc các kỹ năng kỹ thuáºt khác yêu cầu quản lý bá»™ pháºn và táºp trung vào sản phẩm. Ngưá»i Ä‘ó nên có tài lãnh đạo và kỹ năng giao tiếp và có chứng nháºn cho việc làm tăng doanh số bán hàng ở vị trí trước Ä‘ây. Nếu bạn có vấn đỠđặc biệt mà muốn giám đốc bán hàng nêu rõ, chẳng hạn khó khăn trong việc có được các khách hàng công ty lá»›n hÆ¡n, bạn sẽ muốn có má»™t chuyên gia trong lÄ©nh vá»±c này.
Lá»±c lượng bán hàng ná»™i bá»™ hay thuê ngoài?
Trong thá»i mà má»i thứ Ä‘á»u đến từ bên ngoài, nhiá»u công ty tiếp tục giữ đội ngÅ© bán hàng cá»§a ná»™i bá»™. Có nhiá»u cÆ¡ há»™i tạo ra cho lá»±c lượng bán hàng bên ngoài nuốt các sản phẩm cá»§a bạn, nhưng cÅ©ng có nhiá»u lợi thế để duy trì chức năng bán hàng ná»™i bá»™
Ngưá»i bán hàng ná»™i bá»™ là nhân viên cá»§a bạn vì váºy bạn có thể kỳ vá»ng há» chú tâm toàn bá»™ và dốc tâm gá»i cho khách hàng, trả lá»i thắc mắc và giải quyết khó khăn. Bởi vì há» làm việc cho công ty cá»§a bạn, há» sẽ biết thương lượng vá» cÆ¡ há»™i bán chéo sản phẩm và dịch vụ đến các khách hàng hiện tại khi hỠđặt hàng. Vì há» là nhân viên má»™t thá»i gian dài, bạn có thể huấn luyện há» có kiến thức và sá»± nhã nhặn khi giao dịch vá»›i khách hàng. Nhân viên bán hàng công ty có thể được hình thành theo cách mà bạn mong muốn – theo Ä‘uổi doanh số bán hàng hoặc táºp trung vào dịch vụ háºu mãi – theo như bạn và chiến lược cá»§a bạn đỠra.
Ngưá»i bán hàng bên ngoài, như là đại lý nhà sản xuất, có má»™t lợi thế nổi trá»™i hÆ¡n nhân viên công ty: rẻ hÆ¡n. Bởi vì bạn không phải trả lương và lợi nhuáºn cho ngưá»i bán hàng thứ ba, bạn cÅ©ng có khả năng có được má»™t trong số há». Äiá»u này cho phép bạn chiếm thị phần cao hÆ¡n và có nhiá»u khách hàng hÆ¡n là chỉ phụ thuá»™c vào mình nhân viên làm việc toàn thá»i gian cá»§a mình.Vấn đỠvá»›i ngưá»i bán hàng bên ngoài là há» có thể bán các sản phẩm giống nhau, tháºm chí là cạnh tranh, vì váºy bạn có thể bị giảm doanh số.
Phân chia khu vá»±c
Bán hàng theo khu vá»±c là má»™t phân khúc thị trưá»ng mà bạn chia cho nhân viên bán hàng hoặc má»™t nhóm nhân viên. Phân khúc theo khu vá»±c thưá»ng được xem như má»™t phân khúc địa lý – ví dụ như vùng phía tây cá»§a Rockies, nhưng cần coi Ä‘ó là nhóm khách hàng và phục vụ theo loại khách hàng. Má»™t số khu vá»±c không phải là khu vá»±c địa lý – ví dụ như những khách hàng Ä‘em lại hÆ¡n má»™t triệu Ä‘ô má»™t năm. Những “khu vá»±c” này có thể được phân theo sản phẩm hoặc hạn mức chuyên gia, chẳng hạn những ngưá»i này táºp trung vào khách hàng lá»›n hÆ¡n là vào những khách hàng thuá»™c khu vá»±c địa lý cá»§a mình.
Má»™t vài vấn đỠkhác cÅ©ng quan trá»ng như việc phân chia trách nhiệm và khu vá»±c bán hàng. Nhân viên bán hàng có khuynh hướng nghÄ© rằng tất cả các khách hàng tốt Ä‘á»u nằm trong khu vá»±c cá»§a ngưá»i khác. Trong khi tất cả khách hàng tốt nhất cá»§a há» Ä‘á»u giành được từ khu vá»±c cá»§a ngưá»i khác. Khi phân chia theo khu vá»±c, bạn muốn má»i ngưá»i cảm thấy hỠđược công bằng, nhưng cùng lúc Ä‘ó, bạn cÅ©ng phải thá»±c tế. Bạn muốn xếp nhân viên bán hàng vá»›i khu vá»±c mà dá»±a vào sá»± việc hÆ¡n là vào sá»± công bằng. Ví dụ, nếu nhân viên bán hàng cá»§a bạn rất khác nhau vá» năng lá»±c và sức lá»±c, bạn không muốn phân cho má»i ngưá»i khu vá»±c bán hàng tương đương. Äiá»u này tạo cảm giác việc chia khu vá»±c táºn dụng được khả năng cá»§a má»i ngưá»i. Nếu nhân viên bán hàng giá»i thương lượng vá»›i các khách hàng cỡ trung, để dành các khách hàng lá»›n cho những nhân viên náo sẽ làm tốt công việc Ä‘ó. Vì váºy, chìa khóa cho phân khúc khu vá»±c thành công là sá»± cân bằng thích hợp.
Hết hàng!
Khi doanh nghiệp cá»§a bạn lá»›n mạnh, bạn sẽ cần thêm nhân viên bán hàng. Hãy nhá»›: càng có nhiá»u nhân viên bán hàng, doanh số bán hàng càn tăng. Vì váºy, đừng nhầm lẫn vá»›i suy nghÄ© bạn có thể phát triển doanh nghiệp cá»§a mình cách này hay cách khác mà không tăng lá»±c lượng bán hàng tương ứng.