Các doanh nghiệp thất bại do rất nhiá»u lý do. Äôi khi lý do là chính bạn. Hãy tìm hiểu làm thế nào bạn có thể trở thành ngưá»i Ä‘ang há»§y hoại công ty cá»§a chính mình—và làm thế nào để chấm dứt tình trạng Ä‘ó.
Các doanh nghiệp bị chết yểu, nhiá»u thất bại trong số Ä‘ó hầu như không nằm trong tầm kiểm soát cá»§a doanh nhân: Cạnh tranh quá gay gắt. Công chúng không còn quan tâm đến sản phẩm hay dịch vụ cá»§a bạn nữa. Bạn là nạn nhân cá»§a váºn rá»§i—bạn mở má»™t doanh nghiệp tại bở vịnh chỉ má»™t vài tuần trước khi Bão Katrina áºp tá»›i. Có thể má»™t nhân viên thân tín làm gian láºn sổ sách, hoặc má»™t khá»§ng hoảng gia Ä‘ình làm cho bạn suy sụp.
Nhưng Ä‘ôi khi, sá»± thá»±c Ä‘au lòng là doanh nghiệp sụp đổ vì má»™t lý do duy nhất: bạn. Cuối cùng, khi bất cứ công ty nào phải chịu khá»§ng hoảng, có má»™t câu há»i mà má»i doanh nhân Ä‘á»u phải đặt ra khi nhìn vào gương:
Có phải tôi Ä‘ang há»§y hoại doanh nghiệp cá»§a mình?
Chúng tôi Ä‘ã đỠnghị nhiá»u chuyên gia nói lên suy nghÄ© cá»§a há» vá» việc thông thưá»ng làm thế nào chúng ta lại tá»± Ä‘á vào chân mình như thế. Mặc dù có khoảng hÆ¡n 500 phương pháp để giết chết má»™t công ty Ä‘a quốc gia hay bóp nghẹt má»™t công ty nhá» trong má»™t ngày, chúng tôi đồng ý rằng có năm cách để việc này dá»… xảy ra nhất.
Quản lý vi mô
Như ngưá»i ta vẫn nói, bước đầu tiên là nháºn định bạn có vấn Ä‘á». Tốt thôi, nhưng những dấu hiệu là gì? Margaret Morford, chá»§ tịch đồng thá»i là chá»§ sở hữu hãng HR Edge, má»™t công ty tư vấn quản lý tại Brentwood, bang Tennessee, chỉ ra má»™t số dấu hiệu khó nháºn thấy chỉ ra rằng việc quản lý vi mô cá»§a bạn Ä‘ã ra ngoài tầm kiểm soát. Ví dụ:
• Morford nói: “Những ngưá»i làm việc cho bạn luôn luôn trình bày những vấn Ä‘á», nhưng không bao giỠđưa ra các giải pháp.” Nhân viên có lẽ Ä‘ang tá»± há»i tại sao há» lại phải báºn tâm khi mà bạn luôn luôn có giải pháp.
• Công ty có tỉ lệ luân chuyển công việc cao bất thưá»ng.
• Không ai ná»™p dá»± án cho bạn mà bạn lại không phải chỉnh sá»a cái gì Ä‘ó. Morford nói: “Sau má»™t thá»i gian, má»i ngưá»i sẽ bắt đầu ná»™p những thành phẩm cẩu thả vì há» biết dù thế nào thì bạn cÅ©ng sẽ thay đổi nói.”
Rich Enos, đồng sáng láºp ra hãng StudySmart có trụ sở tại Boston, má»™t dịch vụ cung cấp gia sư má»™t dạy má»™t cho há»c sinh từ nhà trẻ đến lá»›p 12, Ä‘ã nháºn ra má»™t số dấu hiệu như thế (ví dụ như tỉ lệ luân chuyển cao) và sá»›m phát hiện ra rằng nhân viên cá»§a anh cảm thấy bị quản lý vi mô. Khi Enos và ngưá»i đồng sáng láºp Greg Zumas, má»™t ngưá»i 31 tuổi và má»™t ngưá»i 29, Ä‘ã mở công ty StudySmart vào năm 2000, há» Ä‘ã làm tất cả má»i việc trong doanh nghiệp. Má»™t cách tá»± nhiêm—há» là công ty khởi nghiệp không có nhân viên. Nhưng má»™t thá»i gian dài sau khi Ä‘ã tuyển thêm nhân viên, há» vẫn tiếp tục làm má»i việc.
Enos và Zumas cảm thấy há» Ä‘ã giải quyết được vấn đỠquản lý vi mô bằng cách mà có lẽ bạn cÅ©ng Ä‘oán ra, Ä‘ó là quản lý vi mô cách há» quản lý vi mô. Ngày nay, như Enos nói, các nhân viên cá»§a Study-Smart:
• Hiểu những gì ở hỠđược trông đợi qua những mục tiêu được xác định rõ ràng.
• ÄÆ°á»£c Ä‘ào tạo và cung cấp các nguồn lá»±c cần thiết để đạt được những mục tiêu cá»§a há».
• ÄÆ°á»£c có không gian riêng để làm việc nhằm đạt tá»›i những mục tiêu Ä‘ó.
• Báo cáo và Ä‘ánh giá tiến độ thá»±c hiện mục tiêu cá»§a há».
• Sẵn sàng nháºn sá»± hướng dẫn và giám sát thêm khi hiệu quả công việc có vẻ như sẽ không đạt được mục tiêu, và được công nháºn và trao quyá»n tá»± chá»§ hÆ¡n nếu đạt mục tiêu.
Giải pháp nhiá»u bước cá»§a há» trông có vẻ rắc rối, nhưng nếu nó cho phép những ngưá»i sáng láºp ra công ty táºp trung vào việc tạo không gian thoải mái cho nhân viên làm việc, Ä‘ó má»›i là Ä‘iá»u quan trá»ng. Và nó dưá»ng như Ä‘ã có hiệu quả: tỉ lệ giữ được chân nhân viên tại StudySmart tăng lên, công ty Ä‘ã mở các văn phòng đại diện ở bảy thành phố trên khắp nước Mỹ, và doanh thu năm 2006 vào khoảng 3,2 triệu Ä‘ô la.
Dù bạn làm gì, cần phải nghiêm khắc má»›i ngừng được việc quản lý vi mô, đặc biệt là nếu bạn Ä‘ã Ä‘ào tạo cho nhân viên đến gặp bạn má»—i khi có vấn Ä‘á». Khi Ä‘iá»u Ä‘ó xảy ra, Morford đưa ra má»™t ý: “Má»—i lần có ai Ä‘ó trình bày vá»›i bạn má»™t vấn Ä‘á», hãy há»i há» ‘Anh nghÄ© chúng ta nên làm gì?’ Nếu bạn không thích đỠxuất Ä‘ó, hãy há»i tiếp câu này: ‘Nếu chúng ta thá»±c hiện Ä‘iá»u Ä‘ó, anh sẽ làm gì vá» việc (Ä‘iá»n vào chá»— trống)?’ Hãy cho há» thá»i gian suy nghÄ©. Há» sẽ sá»a đổi sá»± phản đối cá»§a bạn, trong trưá»ng hợp nào bạn nên thá»±c hiện đỠxuất cá»§a há», hoặc là há» sẽ đưa ra đỠxuất má»›i.”
Tiêu tiá»n sai chá»—
Peter D’Arruda, tác giả cuốn Financial Safari, có má»™t số lá»i khuyên cho những ngưá»i cố gắng mở rá»™ng công việc kinh doanh vá»›i nguồn vốn có hạn: “Những bước Ä‘i nhá» quan trá»ng hÆ¡n bước nhảy lá»›n. Câu chuyện cổ vá» Thá» và Rùa là quá rõ ràng: Äừng chạy khi bạn có thể Ä‘i bá»™.”
• Không gian làm việc: Nếu bạn làm trong ngành bán lẻ. D’Arruda nói: “Nháºn thức là thá»±c tế, và ‘vị trí, vị trí và vị trí’ là câu nói phổ biến.” Nhưng nếu bạn có thể chuyển đến vị trí bá»›t đắt đỠhÆ¡n mà khách hàng không phiá»n lòng, tại sao lại không?
• Nhân viên: “Nếu bạn cần sá»± giúp đỡ cá»§a há» và có thể chứng minh sá»± cần thiết cho chi phí thuê má»™t ngưá»i má»›i, dù bằng cách nào, hãy thuê há».” Äó là lá»i khuyên cá»§a D’Arruda, nhưng ông cÅ©ng bổ sung thêm rằng má»—i nhân viên lại mang tá»›i nhiá»u dạng phí tổn khác nhau, vì thế bạn cần phải tính đến những Ä‘iá»u này khi quyết định tuyển má»™t nhân viên má»›i. “Má»™t quy tắc hay là nếu bạn thuê ai Ä‘ó vá»›i mức lương 10 Ä‘ô la má»™t giá», chi phí thá»±c sá»± bạn phải trả là vào khoảng từ 16 đến 20 Ä‘ô la má»™t giá» sau khi tính tất cả các chi phí có liên quan tá»›i ngưá»i nhân viên Ä‘ó.”
• Há»™i chợ thương mại: “Nhiá»u chá»§ doanh nghiệp bị huyá»…n hoặc bởi sá»± quảng bá phóng đại và vẻ ngoài quyến rÅ© cá»™ng vá»›i những Ä‘iá»u “đặc biệt” tại những sá»± kiện như thế này và thá»±c hiện quá nhiá»u giao dịch mua bán. Việc đặt hàng quá nhiá»u có thể giết chết doanh nghiệp má»™t cách nhanh chóng.”
Bạn nên biết tại sao bạn lại tiêu tiá»n vào những thứ bạn không cần đến. Theo Jim Stroup, má»™t chuyên gia tư vấn vá» quản lý và là tác giả cuốn Managing Leadership, cho biết bạn có thể là nạn nhân cá»§a chứng “sợ chuyên môn”. Nó cÅ©ng cùng má»™t chứng bệnh mà những ngưá»i thích quản lý vi mô mắc phải. Stroup nói: “Những doanh nhân có ý tưởng là những ngưá»i sẽ phát đạt… Ä‘ôi khi, trong hào quang cá»§a trí tuệ Ä‘ã được công nháºn, cho rằng trí tuệ Ä‘ó mở ra má»i lÄ©nh vá»±c liên quan đến doanh nghiệp, từ marketing đến kế toán đến hoạt động và quản lý, sá»± thiếu tôn trá»ng cá»§a bạn đối vá»›i những đỠxuất cá»§a bạn bè, nhà tư vấn có thể là ngu ngốc và gây tác hại cho bản thân bạn.”
Săn Ä‘uổi má»i khách hàng
Sẽ là lãng phí các nguồn lá»±c khi dành tất cả thá»i gian, sức lá»±c và tiá»n bạc để săn Ä‘uổi từng khách hàng. Michael Lovas, ngưá»i sáng láºp ra About People, má»™t hãng tư vấn và Ä‘ào tạo tại Colbert, Washington chuyên giúp các công ty và doanh nhân hiểu, thu hút và liên lạc tốt hÆ¡n vá»›i khách hàng cá»§a há», cho biết: chỉ những “khách hàng lý tưởng” má»›i là những ngưá»i bạn nên cố gắng tiếp cáºn.
Lovas cho rằng bạn nên cố gắng tìm hiểu những khách hàng thưá»ng xuyên cá»§a mình thích Ä‘iểm gì ở sản phẩm hay dịch vụ mà bạn cung cấp. Hãy coi việc thu tháºp nháºn xét chi tiết từ khách hàng là Æ°u tiên, và chắt lá»c tất cả những thông tin Ä‘ó thành ba đến năm giá trị hàng đầu—cuối cùng bạn sẽ tìm hiểu ra đặc tính quan trá»ng nhất thu hút khách hàng đến vá»›i công ty bạn. Lovas cho biết: “Má»™t khi bạn Ä‘ã có những từ thông tin Ä‘ó, bạn có thể bắt đầu xây dá»±ng chiến lược marketing nhằm Ä‘úng những đối tượng nào Ä‘ánh giá cao cái mà sản phẩm hay dịch vụ cá»§a bạn mang lại.”
Äiá»u bạn thá»±c sá»± muốn là lá»±c lượng khách hàng thưá»ng xuyên cá»§a bạn nghÄ© tá»›i bạn như má»™t đối tác suốt Ä‘á»i, chứ không phải là má»™t nhà buôn vụ lợi chỉ mong kiếm tiá»n từ há» má»™t cách dá»… dàng. Olivia Fox Cabane, tác giả cuốn The Pocket Guide to Becoming a Superstar in Your Field (Sách hướng dẫn bá» túi cách trở thành siêu sao trong lÄ©nh vá»±c cá»§a bạn), cảnh báo các thương nhân vá» việc “cố gắng quảng cáo vá»›i khách hàng vá» bất cứ thứ gì. Äó là cách nhanh nhất để há»§y hoaij quan hệ vá»›i khách hàng tháºm chí trước khi nó kịp hình thành. Má»i ngưá»i không muốn bị bám theo để bán hàng.”
Dá»±a dẫm quá nhiá»u vào những nhân viên trụ cá»™t
Pam Holloway, đối tác kinh doanh cá»§a Lovas, nêu ra những Ä‘iểm mà phụ thuá»™c vào má»™t nhân viên trụ cá»™t có thể trở thành tai há»a: “Há» có thể bá» Ä‘i để kiếm việc khác, [hay trở thành nạn nhân cá»§a má»™t] tai nạn, ốm yếu hay tá» vong. Hầu hết các công ty Ä‘á»u không nghÄ© đến vấn Ä‘è này, nhưng nó vẫn luôn xảy ra. Chúng tôi Ä‘ã làm việc vá»›i má»™t công ty giấy, ở Ä‘ó má»™t nhân viên tối quan trá»ng trong việc báo thu tài khoản lên cÆ¡n Ä‘au tim. Toàn bá»™ quy trình báo thu bị ngừng trệ vì quá nhiá»u kiến thức quan trá»ng nằm cả trong đầu anh ta.”
DÄ© nhiên, nếu bạn chợt nháºn ra rằng mình thá»±c sá»± dá»±a quá nhiá»u vào má»™t nhân viên chá»§ chốt, có lẽ bạn Ä‘ang tá»± há»i: “Làm thế nào để sá»a đổi?”
Holloway đặt ra câu há»i: “Bạn có thưởng cho những nhân viên trụ cá»™t vì há» chia sẻ kiến thức và giúp đỡ ngưá»i khác hay không? Hay là bạn thưởng cho há» khi làm tốt công việc?” Tuy nhiên, cô chỉ ra rằng đội ngÅ© nhân viên cá»§a bạn có thể coi việc chia sẻ các kỹ năng vá»›i đồng nghiệp là má»™t cách tá»± loại mình ra khá»i cuá»™c Ä‘ua đến má»™t vị trí làm việc tương lai trong văn phòng. Cô còn thêm rằng cần có thá»i gian để má»™t nhân viên hướng dẫn cho má»™t nhân viên khác mà không ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc cá»§a bản thân há», vì thế bạn phải làm cho việc Ä‘ó càng dá»… dàng vá»›i há» càng tốt.
Jim Crystal, chá»§ tịch đồng thá»i là giám đốc Ä‘iá»u hành công ty Frank Crystal & Co., má»™t hãng bảo hiểm nổi tiếng tại thành phố New York, khuyên nên mua bảo hiểm cho những ngưá»i trụ cá»™t, Ä‘iá»u này sẽ bảo vệ các doanh nghiệp khá»i thất thoát vá» tài chính có thể xảy ra nếu má»™t nhân viên quan trá»ng bất chợt không thể thá»±c hiện nhiệm vụ. Như Crystal lý luáºn thì “Các công ty nên coi bảo hiểm cho những ngưá»i trụ cá»™t là má»™t khoản đầu tư vào nhân viên, cÅ©ng như thành công và những ná»— lá»±c trong tương lai cá»§a công ty.”
Không kiểm soát được những con số cá»§a mình
Phil Wilkins, má»™t nhà tư vấn tại Lexington, Kentucky, đồng thá»i là tác giả cuốn Own Your Business, Own Your Life: 21 Strategies for Becoming a Wealthy Entrepreneur (Sở hữu doanh nghiệp cá»§a bạn, sở hữu cuá»™c sống cá»§a bạn: 21 chiến lược để trở thành má»™t thương nhân giàu có), đưa ra má»™t số lá»i khuyên để kiểm soát hoạt động tài chính cá»§a công ty. Hầu hết Ä‘á»u liên quan đến sá»± tháºt không may là nếu bạn không có tư duy tài chính, bạn cần phải trở thành ngưá»i có tư duy tài chính—hay ít nhất thuê được ai Ä‘ó làm giám đốc tài chính cho bạn.
Nhưng nếu bạn muốn tá»± nghiá»n ngẫm các con số, Wilkins khuyên bạn nên tổ chức các cuá»™c há»p thưá»ng kỳ để rà soát lại các số liệu bán hàng và chi phí. Wilkins, ngưá»i sở hữu ba doanh nghiệp, gồm cả Diverse Wealth Systems, má»™t hãng tư vấn và Ä‘ào tạo, tiến hành các cuá»™c há»p ban giám đốc hàng tuần và tá»± rà soát các số liệu bán hàng má»—i ngày.
Anh đỠnghị đầu tư vào má»™t cuốn lịch kế hoạch cá nhân lá»›n và đặt các hóa đơn chính lên lịch hàng tháng, từ bảng lương và tiá»n trả cho các nhà cung ứng đế thuế doanh thu và tiá»n thuê hay thế chấp. Làm việc liên tục vá»›i ngân hàng hay tổ chức tài chính cá»§a bạn để có được tỉ lệ lãi suất vay tốt nhất có thể.
“Hãy thương lượng má»i thứ,” Wilkins tha thiết khuyên bạn. “Má»™t chá»§ doanh nghiệp là khách hàng rất có giá trị đối vá»›i má»™t tổ chức tài chính, [và] bạn có thể thúc đẩy Ä‘iá»u Ä‘ó biến thành lợi thế cá»§a bạn bằng cách yêu cầu những thứ như nghiệp vụ ngân hàng riêng, kế hoạch bất động sản và giảm lãi suất thế chấp nhà và doanh nghiệp, tất cả đồng thá»i vá»›i việc tăng lượng tiá»n quay vòng trong doanh nghiệp.”
Hãy xem, tất cả đếu có mối liên hệ vá»›i nhau: Há»c cách không tiêu tiá»n sai chá»—, và bạn sẽ kiểm soát được tốt hÆ¡n các con số tài chính. Ít quản lý vi mô Ä‘i và bạn có thể tạo nên nhiá»u nhân viên giàu kiến thức thay vì chỉ má»™t hay hai ngưá»i. Thôi không săn Ä‘uổi tất cả các khách hàng nữa và bạn sẽ không tiêu tiá»n vào ít nhất là má»™t số chá»— sai. Lợi nhuáºn ư? Cải thiện bản thân, cải thiện doanh nghiệp cá»§a bạn.
Mâu thuẫn vá» cá tính
Terry Bacon, chuyên gia tư vấn kinh doanh đồng thá»i là tác giả cuốn What People Want: A Manager’s Guide to Building Relationships That Work (Cái mà ngưá»i ta muốn: Hướng dẫn các giám đốc xây dá»±ng những mối quan hệ hiệu quả) nháºn xét rằng Ä‘ôi khi, Ä‘iá»u há»§y hoại công ty bạn có thể chính là sá»± tháºt giản đơn rằng bạn không phải là ngưá»i phù hợp vá»›i má»i ngưá»i. “Tôi Ä‘ã chứng kiến Ä‘iá»u này kkhas nhiá»u lần”.
Chá»§ yếu anh gặp phải những nhà quản lý vi mô. Khi khảo sát 500 nhân viên để viết sách, anh phát hiện ra rằng 87% muốn chá»§ cá»§a há» tin tưởng mình hÆ¡n bất cứ thứ gì khác, “và nhà quản lý vi mô rõ ràng là không làm được Ä‘iá»u Ä‘ó.” Ngoài ra còn có những đặc Ä‘iểm cá tính khác cần tránh: cá tính “theo đưá»ng cá»§a tôi hay đưá»ng cao tốc”, không đầu tư tình cảm hay sá»± đầm ấm khi làm việc vá»›i nhân viên và đồng nghiệp, và quá đỠcao bản ngã cá»§a mình.
Bước đầu tiên trong quá trình thay đổi theo Bacon là nháºn thức. “Bạn cần phải biết rằng bạn chính là vấn Ä‘á».” Bacon khuyên bạn tham vấn má»™t chuyên gia tư vấn kinh doanh khi cố gắng giải quyết vấn đỠdo cá tính gây ra, nhưng anh cho rằng bất cứ loại chuyên gia tư vấn hay bạn tâm tình nào mà bạn chá»n Ä‘á»u được, miá»…n là ngưá»i này Ä‘áng tin cáºy và “giúp bạn nâng cao chiếc gương để nhìn rõ chính mình và nhìn thấy những gì Ä‘ang diá»…n ra.”
Bacon khuyên bạn ngồi nói chuyện thân máºt vá»›i từng nhân viên, hay ít nhất là những ngưá»i chá»§ chốt, và bàn vá» mối quan hệ cá»§a bạn. Bạn phải há»i: Chúng ta Ä‘ang làm việc thế nào? Äiá»u gì là có hiệu quả, Ä‘iá»u gì không? Anh giải thích: “Äiá»u bạn cố gắng thá»±c hiện là má»™t cuá»™c trò chuyện mở, ở Ä‘ó ngưá»i nhân viên cảm thấy thoải mái khi nháºn xét và biết rằng bạn sẽ không lên lá»›p há». Äó là má»™t trong những cách hay nhất để thá»±c sá»± hiểu được ngưá»i khác nhìn nháºn bạn ra sao.”
Geoff Williams