Dá»±a trên ý tưởng cá»§a chiếc gương thần trong câu chuyện cổ tích nàng Bạch Tuyết, bà Joyce William Ä‘ã nghiên cứu để đưa ra má»™t công cụ gá»i là “Hệ thống thấu hiểu con ngưá»i”, được dùng như má»™t chiếc gương soi xét và nháºn biết bản thân mình cÅ©ng như má»i ngưá»i xung quanh.
Sau Ä‘ó, Joyce William thành láºp Trung tâm Insights Vancouver chuyên Ä‘ào tạo phát triển và rèn luyện kỹ năng cho các nhà lãnh đạo và những ngưá»i có chí hướng trở thành nhà lãnh đạo, đặc biệt là nữ giá»›i.
Phát triển đầu tiên ở Anh, và sau Ä‘ó Ä‘ã được ứng dụng rá»™ng rãi ở nhiá»u nước trên thế giá»›i, “Hệ thống thấu hiểu con ngưá»i” Ä‘ã giúp cho các tổ chức và cá nhân tăng hiệu quả làm việc, mở rá»™ng giao tiếp và tạo láºp thành công các mối quan hệ trong ná»™i bá»™ tổ chức cÅ©ng như đối vá»›i khách hàng.
Công cụ đầy quyá»n năng này cÅ©ng giúp cho các nhà lãnh đạo và đội ngÅ© nhân viên có thể hiểu nhau sâu sắc hÆ¡n, từ Ä‘ó có những cách ứng xá» và phương pháp làm việc, cá»™ng tác hiệu quả hÆ¡n.
Vấn đỠxung đột cá»§a nàng Bạch Tuyết
Có phải vẻ đẹp bá» ngoài là nguyên nhân gây ra những ghen ghét trong câu chuyện cổ tích này không? Không hẳn, nguyên nhân sâu xa cá»§a nó là nàng Bạch Tuyết Ä‘ã có má»™t vài xung đột nghiêm trá»ng vá»›i dì ghẻ – tức là bà hoàng háºu độc ác nói trên. Thay vì tìm cách giải quyết các xung đột, thì cô ta Ä‘ã yên pháºn vá»›i cuá»™c sống ở trong rừng sâu vá»›i công việc chăm sóc cho bảy chú Lùn. Nàng Bạch Tuyết Ä‘ã thụ động, không bảo vệ được bản thân mình và liên tiếp bị hại má»—i khi bà hoàng háºu tìm ra nÆ¡i ẩn náu cá»§a cô. HÆ¡n nữa, dưá»ng như cô ta không có phản ứng và rất ngây thÆ¡, ngá» nghệch trước thá»±c tế mà Ä‘áng lý cô phải đối mặt. Cuối cùng, cô ta hoàn toàn tin rằng chàng hoàng tỠđẹp trai đột nhiên xuất hiện và cứu sống mình sẽ mang lại cho cô má»™t cuá»™c sống an toàn và “hạnh phúc đầu bạc răng long” như lá»i hứa cá»§a chàng.
Trong má»—i chúng ta Ä‘á»u có má»™t chút tính cách cá»§a nàng Bạch Tuyết, khi phát hiện ra bản thân có những xung đột hay va chạm vá»›i các đồng nghiệp, các thành viên trong gia Ä‘ình hoặc hàng xóm láng giá»ng… chúng ta Ä‘á»u tìm cách lẩn tránh và không dám đối mặt vá»›i nó. Trên thá»±c tế, chúng ta lại cần phải đối mặt và đối thoại để tìm ra nguyên nhân cá»§a những xung đột mà tìm cách giải quyết.
Nhưng bằng cách nào bạn có thể chuẩn bị cho bản thân những tính cách cần thiết để đối phó khi xảy ra sá»± bất đồng quan Ä‘iểm trong cuá»™c sống? Trước hết, bạn phải khám phá bản thân xem mình thuá»™c tuýp ngưá»i có khí chất và tính cách gì? Khi Ä‘ã nháºn biết chính xác khả năng cá»§a mình, bạn có thể dá»… dàng Ä‘iá»u khiển bản thân và những ngưá»i xung quanh trong má»i tình huống khác nhau.
Có những ngưá»i được trá»i thiên phú cho những linh cảm hay khả năng kỳ diệu để có thể nhìn xuyên thấu bản thân mình và má»i ngưá»i. Còn phần lá»›n, phẩm chất này là do há»c táºp, rèn luyện, tích lÅ©y mà có. Tuy nhiên, để há»c được Ä‘iá»u này cÅ©ng không há» dá»… dàng chút nào. Và cách tốt nhất là há»c qua những việc mà bạn và đồng nghiệp, hàng xóm Ä‘ang sống và Ä‘ang làm.
Năng lá»±c tâm linh là thứ không dá»… nhìn thấy và nắm bắt được. Tuy nhiên, khí chất và tính cách cá»§a riêng từng ngưá»i là thứ có thể nháºn biết. “Hệ thống thấu hiểu con ngưá»i” sá» dụng bốn gam màu sắc đặc trưng cho bốn tuýp ngưá»i có khí chất và tính cách khác nhau, và dá»±a vào Ä‘ó giúp bạn có thể nháºn biết mình và má»i ngưá»i xung quanh thuá»™c dạng nào.
Bốn dạng các nhà lãnh đạo chá»§ yếu
Trong câu chuyện cổ tích Nàng Bạch Tuyết và bảy chú Lùn, bà hoàng háºu độc ác có má»™t chiếc gương thần. Qua chiếc gương, bà ta cố gắng nháºn ra bản thân mình và táºp hợp sức mạnh. Nhưng tháºt Ä‘áng tiếc, Ä‘iá»u mà bà ta mong muốn duy nhất ở chiếc gương thần kỳ Ä‘ó chỉ là câu trả lá»i: “Thưa bà, bà là ngưá»i đẹp nhất trần gian ạ”.
Dù là trong má»™t câu chuyện tưởng tượng đẹp đẽ, hay là trong thá»±c tế cuá»™c sống, Ä‘iá»u quan trá»ng nhất khi muốn hiểu bản thân, sức mạnh, thói quen và năng lá»±c cá»§a mình, bạn cần đặt bản thân trong mối liên hệ vá»›i cá»™ng đồng, xã há»™i và giữa những con ngưá»i vá»›i nhau. CÅ©ng như váºy, muốn trở thành má»™t nhà lãnh đạo thá»±c sá»±, bạn cÅ©ng phải làm Ä‘iá»u Ä‘ó.h38
Theo “Hệ thống thấu hiểu con ngưá»i”, có bốn gam màu sắc đặc trưng, đại diện cho bốn kiểu nhà lãnh đạo chá»§ yếu:
1. Màu đỠrá»±c – đại diện cho kiểu nhà lãnh đạo luôn đặt má»i yếu tố dưới tầm nhìn chiến lược.
2. Màu vàng chói chang – đại diện cho kiểu nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa trông rá»™ng.
3. Màu xanh lục cá»§a trái đất – đại diện cho kiểu nhà lãnh đạo dá»±a trên yếu tố con ngưá»i.
4. Màu xanh da trá»i mát mẻ – đại diện cho kiểu nhà lãnh đạo dá»±a trên yếu tố thông tin.
HỠđặc trưng cho những khí chất và tính cách rất khác nhau. Cụ thể như sau:
1. Màu đỠrá»±c rỡ
Äây là gam màu sắc đại diện cho các nhà lãnh đạo lấy kết quả công việc và chiến lược phát triển làm thước Ä‘o giá trị cho má»i hành động. Nhà lãnh đạo này sống bằng má»™t phương châm duy nhất: “Nếu Ä‘ã cố gắng, thì không có Ä‘iá»u gì là không thể đạt được”.
Có thể lấy bà Nellie McClung – má»™t nhà diá»…n thuyết, nhà văn và nhà hoạt động xã há»™i đầy tài năng như là má»™t ví dụ cho tuýp nhà lãnh đạo mang màu sắc đỠrá»±c rỡ. McClung được biết đến như là má»™t trong năm ngưá»i phụ nữ nổi tiếng nhất ở Canada. Bà là ngưá»i Ä‘ã đấu tranh giành quyá»n bầu cá» cho phụ nữ Canada. Bà có má»™t khả năng siêu việt có thể hiểu và vượt qua má»i tình huống khó khăn, phức tạp. Khi bà ra tham gia chiến dịch vì sá»± công bằng xã há»™i, trí thông minh sắc bén và khả năng linh cảm chính xác thá»i cÆ¡ Ä‘ã giúp ích cho bà rất nhiá»u. Trong cuá»™c đấu tranh giành quyá»n bình đẳng cho phụ nữ Canada, bà Ä‘ã tá» ra rất dÅ©ng cảm, quyết Ä‘oán và có mục Ä‘ích rõ ràng. Má»™t trong những câu nói nổi tiếng cá»§a bà Ä‘ã phản ảnh phẩm chất cá»§a tuýp ngưá»i lãnh đạo này: “Không bao giá» lùi bước, không bao giá» giải thích, không bao giá» xin lá»—i…, hãy để má»i thứ tiến triển và Ä‘ó sẽ là câu trả lá»i”.
Những phẩm chất chung cá»§a dạng nhà lãnh đạo này là:
– Tích cá»±c;
– Quả quyết;
– DÅ©ng cảm;
– Quyết Ä‘oán;
– Có mục tiêu rõ ràng.
2. Màu vàng chói chang
Äây là gam màu sắc đại diện cho các nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa, trông rá»™ng. Oprah Winfrey là má»™t nhà lãnh đạo thuá»™c loại này. Bà Ä‘ã vượt qua bức rào ngăn cách vá» chá»§ng tá»™c để thành công trên rất nhiá»u lÄ©nh vá»±c từ truyá»n hình, xuất bản, đến phim ảnh, giáo dục … Bà Ä‘ã sá» dụng sá»± Ä‘am mê cháy bá»ng cá»§a cá nhân để pha trá»™n giữa cái chung và cái riêng. Äặt má»i thứ lên mặt bàn vá»›i má»™t thái độ thiện chí, bà Ä‘ã truyá»n cảm hứng đến má»i ngưá»i để cải thiện cuá»™c sống cá»§a há». Những nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa, trông rá»™ng có thể truyá»n đạt sá»± Ä‘am mê, tạo ra má»™t bầu không khí đầy cảm hứng, chia sẻ quan Ä‘iểm vá»›i những ngưá»itin cáºy và khuyến khích há» tham gia hoạt động.
Phẩm chất chung cá»§a các nhà lãnh đạo thuá»™c nhóm này:
– Vui vẻ;
– Kích thích;
– Năng động;
– Nhiệt tình;
– Có tài thuyết phục.
3. Màu xanh lục cá»§a trái đất
Những nhà lãnh đạo dá»±a trên những giá trị và yếu tố con ngưá»i được xếp vào gam màu xanh lục cá»§a trái đất. Mẹ Teresa là má»™t trong số những ngưá»i thuá»™c kiểu nhà lãnh đạo này. Cuá»™c Ä‘á»i cá»§a bà bắt đầu như rất nhiá»u ngưá»i bình thưá»ng khác. Bà sinh ra tại thành phố Skopje. Bà là con gái thứ ba và là con út trong má»™t gia Ä‘ình có cha là má»™t nhà buôn thành đạt ngưá»i Anbani. Bà Ä‘ã gia nháºp cá»™ng đồng những nữ tu sÄ© và làm việc như má»™t nhà giáo và hiệu trưởng trưá»ng trung há»c. Vào năm 37 tuổi, bà Ä‘ã để lại tu phục và Ä‘i theo tiếng gá»i cá»§a trái tim. Mẹ Teresa giúp đỡ những ngưá»i nghèo khó bằng cách sống giữa há». Bà Ä‘ã khoác lên mình bá»™ quần áo sari trắng để trở thành ngưá»i phụ nữ nghèo khó nhất tại Ấn Äá»™, thá»±c hiện khát vá»ng hiến thân phục vụ những ngưá»i nghèo khó khốn cùng nhất.
50 năm tiếp theo trong cuá»™c Ä‘á»i còn lại, bà là ngưá»i đứng đầu Há»™i truyá»n giáo từ thiện, bà Ä‘ã thá»±c hiện được 517 cuá»™c truyá»n giáo tại hÆ¡n 100 nước trên thế giá»›i. Năm 1979, bà Ä‘ã nháºn giải thưởng cao quý danh giá nhất hành tinh, Ä‘ó là giải thưởng Nobel vì Hòa bình. Tuy nhiên, bản tính giản dị, khiêm tốn cá»§a bà không há» bị lay chuyển.
Các phẩm chất chung cá»§a dạng nhà lãnh đạo này là:
– Can đảm;
– Bình tÄ©nh;
– Nhã nhặn;
– Tháºn trá»ng.
4. Màu xanh da trá»i mát mẻ
Äây là gam màu đại diện cho những nhà lãnh đạo coi thông tin là yếu tố quyết định thành công hay thất bại trong công việc. Julie Payette, hiện nay Ä‘ang là Phi cÆ¡ trưởng cá»§a Trung tâm VÅ© trụ Canada, là má»™t ví dụ Ä‘iển hình cho dạng nhà lãnh đạo này. Trước khi nháºn ra vai trò và đảm nháºn công việc quan trá»ng trong “Chương trình khám phá vÅ© trụ bằng tàu con thoi”, Payette tiến hành nhiá»u nghiên cứu trong lÄ©nh vá»±c máy tính, láºp trình ngôn ngữ tá»± nhiên, phát triển hệ thống ngôn ngữ tá»± động và ứng dụng công nghệ tương tác trong vÅ© trụ. Bà cÅ©ng nắm trong tay bằng phi công, có thể Ä‘iá»u khiển má»i loại máy bay; sá» dụng thành thạo năm ngoại ngữ, chÆ¡i Ä‘àn dương cầm và có thể hát các thể loại âm nhạc cá»§a nhiá»u nước trên thế giá»›i. Sức mạnh cá»§a nhà lãnh đạo dạng này nằm ở trong chính năng lá»±c cá»§a bản thân, dá»±a trên những phân tích chi tiết, và ý tưởng sáng tạo tài tình.
Phẩm chất chung cá»§a những nhà lãnh đạo này là:
– Tỉ mỉ, kỹ tính;
– Biết nghi vấn và đặt câu há»i;
– Có đầu óc phân tích;
– Có mục tiêu rõ ràng;
– Không thành kiến, thiên vị.
Má»™t bức tranh pha trá»™n nhiá»u màu sắc
Má»—i má»™t con ngưá»i là sá»± pha trá»™n cá»§a nhiá»u màu sắc. Tuy nhiên, “Hệ thống thấu hiểu con ngưá»i”cho thấy, trong má»™t số trưá»ng hợp, tính cách có thể thay đổi khi có má»™t yếu tố bất ngỠđột nhiên xuất hiện trong cuá»™c sống. Sá»± căng thẳng, sá»± thăng tiến, những vấn đỠcá nhân, hôn nhân và nhiá»u nhân tố bên ngoài khác Ä‘óng má»™t vai trò quan trá»ng trong việc xác định khi nào tính cách cá»§a bạn thích hợp vá»›i loại màu sắc nào.
Khía cạnh đạo đức cá»§a câu chuyện
Khía cạnh đạo đức cá»§a câu chuyện này nằm ở chá»—: sá»± hiểu biết có má»™t vai trò quan trá»ng và là quyá»n lá»±c tối cao trong cuá»™c sống. Hãy lấy bà hoàng háºu làm ví dụ. Bà ta Ä‘ã có nhiá»u thứ là mà những ngưá»i khác không có và không thể có được. Qua chiếc gương thần, hoàng háºu có thể nhìn thấu má»i sá»± việc hàng ngày, và luôn có được câu trả lá»i trung thá»±c, không thiên vị. Bi kịch ở chá»—, bà ta lại không biết sá» dụng chiếc gương để giành cho mình những lợi thế tốt nhất.
Bằng cách Ä‘i sâu vào bên trong để tìm ra phẩm chất và năng lá»±c cá»§a bản thân, mở ra và tạo láºp các mối quan hệ dá»±a trên niá»m tin và sá»± khôn ngoan, bạn có thể trở thành bà hoàng háºu cá»§a đất nước mình hoặc nhà lãnh đạo trên má»i lÄ©nh vá»±c, có thể là trong gia Ä‘ình, trong công việc, trong lÄ©nh vá»±c giải trí hoặc ở bất cứ Ä‘âu mà bạn muốn.