Ba phong cách lãnh đạo lớn

Văn hóa quản lý lâu nay vẫn được xem là cấu thành bởi rất nhiều phong cách lãnh đạo khác nhau, bao gồm: quyết Ä‘oán, Ä‘á»™c Ä‘oán chuyên quyền, tổng thể, thủ lÄ©nh, đối tác, Ä‘iều khiển, trá»±c tiếp, ủy thác, tá»± do, ủng há»™, định hÆ°á»›ng, nhóm…

Song trên thá»±c tế, theo các nhà nghiên cứu chỉ có ba phong cách lãnh đạo cÆ¡ bản là: lãnh đạo trá»±c tiếp; lãnh đạo dá»±a trên nền tảng của sá»± trao đổi, thảo luận và lãnh đạo ủy thác. Ba phong cách này theo tiếng Anh đều bắt đầu bằng chữ cái D (Directing; Discussing; Delegating) nên còn được gọi là "Phong cách lãnh đạo 3-Ds" (The 3-Ds of Management Style).

Má»—i phong cách lãnh đạo trên đều có những Ä‘iểm tích cá»±c và hạn chế nhất định, song chúng khác nhau ở má»™t số Ä‘iểm cÆ¡ bản nhÆ°: cách truyền đạt mệnh lệnh; cách thiết lập mục tiêu; ra quyết định; quá trình kiểm soát và sá»± ghi nhận kết quả.

 

1. Phong cách lãnh đạo trá»±c tiếp

Những nhà quản lý theo phong cách này thường nói vá»›i nhân viên rằng họ phải làm gì, làm nhÆ° thế nào và khi nào thì phải hoàn thành. Họ phân công vai trò và gắn trách nhiệm cho từng người, thiết lập các tiêu chuẩn và dá»± kiến kết quả mà họ mong muốn đạt được.

– Cách thức giao tiếp vá»›i nhân viên: Nhà quản lý nói, nhân viên lắng nghe và sau Ä‘ó phát biểu ý kiến của mình. Thông thường, những nhà quản lý có phong cách này thường Ä‘Æ°a ra các chỉ dẫn chi tiết, vì vậy, nhân viên biết chính xác họ phải làm gì. Cách giao tiếp của nhà quản lý là rõ ràng, ngắn gọn và xúc tính, những gì màu mè và kiểu cách không hợp vá»›i họ. Khi muốn nhận thông tin phản hồi từ nhân viên, họ thường chỉ đặt má»™t câu hỏi: anh Ä‘ã hiểu cần phải làm gì chÆ°a?

– Thiết lập mục tiêu: Nhà quản lý sẽ thường thiết lập các mục tiêu ngắn hạn vá»›i nhân viên, ví dụ: "Mục tiêu của anh trong tháng này là phải bán được 15 chiếc xe ô-tô". Khi mục tiêu Ä‘ã được xác định rõ ràng và thời gian cÅ©ng được ấn định, thì người nhân viên biết rõ nhà quản lý mong chờ ở anh ta Ä‘iều gì. Các mục tiêu và thời hạn thường là Ä‘á»™ng lá»±c thúc đẩy con người.

– Cách thức ra quyết định: "Tôi muốn anh dừng ngay những việc Ä‘ang làm và giúp Sue chuẩn bị má»™t phòng họp dành cho há»™i thảo". Nhà quản lý thường quyết định phần lá»›n nếu không muốn nói là tất cả mọi việc từ lá»›n đến nhỏ. Khi nảy sinh vấn đề cần giải quyết, nhà lãnh đạo Ä‘ánh giá các sá»± lá»±a chọn, ra quyết định và trá»±c tiếp hÆ°á»›ng dẫn nhân viên những hành Ä‘á»™ng họ cần phải thá»±c hiện.

– Kiểm soát sá»± thá»±c hiện và cung cấp thông tin phản hồi: Những nhà quản lý thường thiết lập các khâu kiểm soát nhất định để Ä‘iều khiển quá trình thá»±c hiện công việc. Cách Ä‘Æ°a mệnh lệnh của họ thường là: "Hãy quay trở lại gặp tôi vào lúc 11h trÆ°a và báo cáo tóm tắt những công việc mà anh Ä‘ã làm xong". Các nhà lãnh đạo này thường xuyên cung cấp thông tin dÆ°á»›i dạng các hÆ°á»›ng dẫn cụ thể về cách làm thế nào để cải tiến công việc tốt hÆ¡n.

– Sá»± khen thưởng và ghi nhận công việc: Điều gì khiến cho nhà lãnh đạo theo phong cách trá»±c tiếp cảm thấy hạnh phúc? Đó là khi nhân viên dÆ°á»›i quyền làm Ä‘úng theo sá»± hÆ°á»›ng dẫn của họ. "Công việc rất tuyệt vời, anh Ä‘ã làm chính xác những gì mà tôi Ä‘ã nói vá»›i anh". Đó là câu nói thể hiện thái Ä‘á»™ hài lòng của họ đối vá»›i nhân viên.

Phong cách lãnh đạo trá»±c tiếp rất thích hợp khi có má»™t mệnh lệnh từ cấp trên mô tả những gì cần phải làm và phải làm nó nhÆ° thế nào. Khi Ä‘ó, nhà quản lý là người chỉ huy thá»±c hiện nhiệm vụ, làm Ä‘úng những gì được yêu cầu. Phong cách quản lý này cÅ©ng thích hợp trong trường hợp các nhân viên còn hạn chế về kinh nghiệm hoặc thiếu những kỹ năng cần thiết để hoàn thành công việc. Nhà quản lý theo phong cách này Ä‘Æ°a ra các bÆ°á»›c Ä‘i và hành Ä‘á»™ng, kiểm soát những khâu quan trọng để các nhân viên có thể dá»… dàng hoàn thành nhiệm vụ.

2. Phong cách lãnh đạo dá»±a trên sá»± trao đổi, thảo luận

Những nhà quản lý sá»­ dụng phong cách này thường tận dụng thời gian để thảo luận các vấn đề về kinh doanh. Điều gì sẽ xảy ra trong má»™t cuá»™c thảo luận sôi nổi? Nhân viên Ä‘Æ°a ra các ý kiến, đặt câu hỏi, lắng nghe, cung cấp thông tin phản hồi, những giả định về thách thức và các chÆ°Æ¡ng trình Ä‘ào tạo khi cần thiết. Nhà quản lý là người đảm bảo chắc chắn các ý kiến đều được thảo luận cặn kẽ và biến thành má»™t cuá»™c tranh luận thá»±c sá»±. Họ Ä‘óng vai trò nhÆ° là má»™t nhân tố đảm bảo cho các cuá»™c thảo luận Ä‘i Ä‘úng hÆ°á»›ng và tất cả mọi nhân viên đều có cÆ¡ há»™i góp ý kiến.

– Cách thức giao tiếp: Giao tiếp hai chiều là quy tắc của các nhà lãnh đạo thuá»™c phong cách này. "Họ Ä‘i xung quanh bàn và tạo cho mọi người có cÆ¡ há»™i được những người khác thảo luận về ý kiến của mình". Nhà quản lý sẽ dành rất nhiều thời gian để đặt câu hỏi và lắng nghe. Họ cùng há»™i thoại vá»›i nhân viên và chia sẻ các ý kiến của mình. Đặt ra những câu hỏi Ä‘úng tập trung vào vấn đề thảo luận và vẽ ra ý tưởng của mọi nhân viên là cách thức giao tiếp phổ biến nhất của họ.

– Thiết lập mục tiêu: "Ingrid, bạn nghÄ© mục tiêu bán hàng của chúng ta nên thiết lập cho quý tÆ° năm nay là gì?". Sau khi thảo luận cặn kẽ, mục tiêu sẽ được thiết lập. Tận dụng sá»± thảo luận của nhiều người để kết nối những tài năng và kiến thức của từng nhân viên riêng lẻ để đạt được mục tiêu đề ra là phong cách của nhà quản lý này.

– Ra quyết định: "Chúng ta Ä‘ang gặp vấn đề khó khăn về việc kiểm kê số lượng hàng hóa hiện Ä‘ang tồn kho. Bạn nghÄ© chúng ta nên hành Ä‘á»™ng nhÆ° thế nào?". Đó là cách đặt câu hỏi trÆ°á»›c khi ra quyết định của các nhà lãnh đạo thuá»™c phong cách này. Quyết định chỉ được Ä‘Æ°a ra sau khi có sá»± cá»™ng tác và phối hợp của nhân viên. Cả nhà quản lý và nhân viên đều Ä‘óng vai trò chủ Ä‘á»™ng, tích cá»±c trong việc xác định vấn đề, Ä‘ánh giá sá»± lá»±a chọn và ra quyết định.

– Kiểm soát việc thá»±c hiện và cung cấp thông tin: Nhà quản lý và nhân viên cùng kiểm soát quá trình thá»±c hiện và thảo luận xem cần phải tiến hành những hành Ä‘á»™ng nào. Công việc sẽ đạt được kết quả tốt nhất khi cả hai bên cùng cởi mở và có những Ä‘iều chỉnh khi thấy cần thiết.

– Khen thưởng và ghi nhận công lao: "Jason, anh Ä‘ã làm được má»™t Ä‘iều tuyệt vời khi Ä‘Æ°a ra cÆ¡ cấu tổ chức nhÆ° thế này". Các nhà quản lý ghi nhận những thành quả Ä‘óng góp của các nhân viên trong cuá»™c thảo luận, xây dá»±ng ý tưởng cùng vá»›i người khác và gợi mở ra những ý tưởng má»›i.

Phong cách lãnh đạo dá»±a trên trao đổi và thảo luận đặc biệt thích hợp khi cần câu trả lời cho các vấn đề nhÆ°: "Mục tiêu của chúng ta là gì?"; "Tiêu chuẩn chất lượng chúng ta cần là gì?"; "Tiến trình thá»±c hiện công việc nên tiến hành nhÆ° thế nào?"; "Ai nên làm công việc này?"; "Dạng kiểm soát và thông tin phản hồi nào là cần thiết?". Phong cách thảo luận thường có hiệu quả khi nhân viên là những người có chính kiến riêng và tá»± tin nói ra chính kiến của mình. Nhà quản lý sẽ xác định những gì cần phải làm và làm nhÆ° thế nào để tăng sá»± ràng buá»™c của nhân viên vá»›i những gì sẽ xảy ra.

3. Phong cách lãnh đạo ủy thác, giao phó

Những nhà quản lý sá»­ dụng phong cách này thường giải thích hoặc có những cam kết về các công việc cần được thá»±c hiện và khi nào phải hoàn thành công việc Ä‘ó. Còn cách thức làm việc thì toàn quyền do người nhân viên quyết định.

– Cách thức giao tiếp: Đối vá»›i những công việc cần thá»±c hiện, các giao tiếp có thể chỉ là má»™t chiều: "Tôi muốn anh sẽ phát biểu má»™t bài diá»…n văn 15 phút về chÆ°Æ¡ng trình đền bù má»›i của công ty trong buổi họp ngày thứ Ba". Trong nhiều trường hợp khác lại là hai chiều: "Chúng ta hãy cùng thảo luận những việc cần làm trong kế hoạch tiếp thị mà anh vừa thiết kế nhé!". Giao tiếp để xem xét lại những gì Ä‘ã được thá»±c hiện và cách ngăn ngừa những cản trở trong quá trình thá»±c hiện.

– Thiết lập mục tiêu: CÅ©ng giống nhÆ° cách thức giao tiếp, mục tiêu có thể được nhà quản lý thiết lập ngay hoặc có thể Ä‘Æ°a ra sau khi Ä‘ã thảo luận vá»›i nhân viên. Thất bại trong sá»± giao phó, ủy thác công việc có thể do nhân viên không hiểu nhà quản lý mong gì ở mình hoặc không tá»± tin vào chính sá»± giao phó Ä‘ó. Khi Ä‘ó, nhân viên thường nói: "Tôi nghÄ© ông chỉ muốn gợi ý cho việc thá»±c hiện kế hoạch, chứ không nghÄ© ông lại muốn tôi thá»±c hiện kế hoạch này".

– Ra quyết định: "Barbara, công việc Ä‘ó thá»±c hiện thế nào là quyết định của bạn". Quyết định thá»±c hiện nhiệm vụ được chuyển cho nhân viên. Người nhân viên có quyền chọ lá»±a những phÆ°Æ¡ng cách thích hợp để đạt được kết quả mong đợi. Nhà quản lý phải tránh "tiếp tục duy trì sá»± giao phó" khi nhân viên không muốn tá»± ra quyết định mà tìm cách "trả lại" quyền ra quyết định cho nhà quản lý.

– Kiểm soát quá trình thá»±c hiện và cung cấp thông tin: "Tôi muốn trong vòng 1 tuần, anh phải cập nhật xong toàn bá»™ dữ liệu cho việc thá»±c hiện kế hoạch". Nhà quản lý thuá»™c phong cách này thường quyết định cách thức kiểm soát công việc. Số lần kiểm soát phụ thuá»™c vào tính chất Æ°u tiên của nhiệm vụ và người thá»±c hiện nó. Cung cấp thông tin phản hồi là trách nhiệm của nhân viên. Việc giữ để nhà quản lý không nổi giận và mất bình tÄ©nh, đặc biệt khi kế hoạch bị chệch hÆ°á»›ng, là Ä‘iều rất quan trọng.

– Khen thưởng và ghi nhận kết quả: Nhà quản lý thường khen thưởng và ghi nhận những ai chứng minh được khả năng làm việc má»™t cách Ä‘á»™c lập. "Helen, bạn Ä‘ã vượt qua rất nhiều khó khăn để hoàn thành công việc. Bạn Ä‘ã tìm ra được cách giải quyết công việc rất tốt. Thật tuyệt vời".

Phong cách lãnh đạo này rất thích hợp khi nhân viên là người hiểu biết, có kỹ năng và Ä‘á»™ng lá»±c để hoàn thành công việc. Bởi vì, những nhân viên có kinh nghiệm sẽ không cần má»™t nhà quản lý nói rằng họ phải làm gì. Họ muốn tá»± do lá»±a chọn cách thức thá»±c hiện công việc. Phong cách lãnh đạo này cÅ©ng tạo cho các nhà quản lý có nhiều thời gian để dành cho việc thá»±c hiện các nhiệm vụ khác nhÆ° xây dá»±ng các tiêu chuẩn, suy nghÄ© chiến lược và lên kế hoạch.

Mặc dù là ba phong cách lãnh đạo khác nhau, song không nhất thiết má»™t nhà quản lý chỉ áp dụng má»™t loại phong cách lãnh đạo nhất định trong quá trình Ä‘iều khiển và giám sát công việc. Nó chỉ mang má»™t ý nghÄ©a tÆ°Æ¡ng đối và được xác định hoặc thay đổi tùy vào những hoàn cảnh cụ thể của từng nhà lãnh đạo.