Lãnh Đạo Trong Khủng Hoảng(Phần 1)

Có thể là vô trách nhiệm khi nghÄ© về kinh doanh khi xảy ra chiến tranh. NhÆ°ng khả năng lãnh đạo sẽ thật sá»± được thá»­ thách khi bạn phải tiến hành công việc kinh doanh trong bom đạn. (Hồi ức của Dov Frohman, tổng giám đốc công ty Intel tại Israel, trong thời kỳ chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất).

Đối vá»›i tôi, những sá»± kiện tại Trung Đông gần Ä‘ây Ä‘ã gợi lại má»™t trong những bài học quan trọng nhất đối vá»›i bất kỳ nhà lãnh đạo nào: bạn không thá»±c sá»± biết Ä‘iều gì sẽ xảy ra trong kinh doanh cho đến khi bạn buá»™c phải kinh doanh trong khói lá»­a của chiến tranh.

 

Má»™t kiểu chiến tranh khác

Tôi rời Israel đầu những năm 60 để lấy bằng thạc sÄ© ngành kỹ sÆ° Ä‘iện tá»­ tại đại học California ở Berkeley, nhÆ°ng tôi luôn mong sẽ được quay trở lại Ä‘ây, mang những hiểu biết của mình nhằm giúp đất nÆ°á»›c khai phá những lÄ©nh vá»±c công nghiệp má»›i. Vì vậy, vào năm 1974 khi Intel thành lập chi nhánh đầu tiên ở hải ngoại – má»™t trung tâm thiết kế những con chip nhỏ, tôi Ä‘ã trở về Israel. Rất ít người biết rằng chính chúng tôi là những người thiết kế bá»™ vi xá»­ lý cho chiếc máy tính cá nhân đầu tiên của IBM. Và vào năm 1984, chúng tôi Ä‘ã lập dây chuyền lắp ráp chip đầu tiên ngoài biên giá»›i Mỹ, tại Jerusalem .

Vào đầu những năm 90 của thế ká»· trÆ°á»›c, công ty Intel tại là cÆ¡ sở chủ chốt trong hệ thống sản xuất toàn cầu của Intel. Chi nhánh Jerusalem Ä‘ã sản xuất ¾ trong số 386 bá»™ vi xá»­ lý của Intel, đồng thời là chi nhánh bán hàng tốt nhất. Thêm vào Ä‘ó, trung tâm phát triển của chúng tôi tại Haifa Ä‘ã làm việc hết mình để tạo ra các sản phẩm má»›i, trong Ä‘ó có bá»™ vi xá»­ lý Pentium, góp phần quan trọng đối vá»›i tÆ°Æ¡ng lai phát triển của Intel.

Khi Iraq xâm lược Cô-oét vào tháng 08/1990, chúng tôi Ä‘ã tiêm liệu được việc này từ trÆ°á»›c. Vì vậy, tôi Ä‘ã giao má»™t nhiệm vụ đặc biệt cho các nhân viên quản lý dÆ°á»›i quyền là phải lập ra má»™t kế hoạch đối phó vá»›i sá»± bất ngờ trong trường hợp bị cuốn vào vòng xoáy này.

Lúc Ä‘ó, chúng tôi Ä‘ã dá»± Ä‘oán rằng Ä‘ó là má»™t cuá»™c chiến truyền thống và tin tưởng rằng sẽ kiểm soát được mọi việc. Kiểu chiến tranh này không phải lạ lẫm vá»›i , chúng tôi Ä‘ã có kinh nghiệm tiến hành công việc kinh doanh trong suốt cuá»™c chiến của người vá»›i vào năm 1982. Kết quả chúng tôi Ä‘ã Ä‘Æ°a ra được các kế hoạch thay thế những người bị gọi vào quân Ä‘á»™i và duy trì hoạt Ä‘á»™ng sản xuất.

NhÆ°ng kế hoạch Ä‘ó Ä‘ã không được thá»±c hiện, vì cuá»™c chiến Ä‘ã xảy ra rất khác. Liên minh các chính khách chống do Mỹ lập ra thấy cần phải Ä‘Æ°a ra khỏi cuá»™c chiến gấp. Vì vậy mối quan tâm của Saddam Hussein là khiêu khích tá»± tham gia vào. Vào tháng 09, vệ tinh của Mỹ Ä‘ã chụp được những bức ảnh chụp cuá»™c vận chuyển tên lá»­a đạn đạo của tá»›i miền tây nÆ°á»›c này – nÆ¡i đặt chúng chỉ cách Tel Aviv 7 phút Ä‘i xe. Các quan chức nói về má»™t cuá»™c tấn công hóa học vào các trung tâm Ä‘ông dân cÆ° của đất nÆ°á»›c là Ä‘iều gần nhÆ° chắc chắn.

Tháng 10, tình trạng căng thẳng lên đến đỉnh Ä‘iểm khi chính phủ thông báo mọi người dân chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu, hoàn thành việc trang bị mặt nạ phòng Ä‘á»™c và atropin. Thông báo cÅ©ng khuyến cáo người dân mang mặt nạ phòng Ä‘á»™c khi ra khỏi nhà và chuẩn bị má»™t phòng trú ẩn trong nhà hoặc nÆ¡i làm việc phòng bất trắc.

BÆ°á»›c sang năm má»›i, càng bÆ°á»›c đến thời hạn cuối cùng, ngày 15/01, thời hạn Mỹ cho phép để rời khỏi Cô-oét thì sá»± bất an của tôi càng tăng. Nhiều hãng hàng không hoãn các chuyến bay đến . Chính phủ Mỹ và Anh khuyến cáo các công dân nÆ°á»›c mình nên rời khỏi . Ngày 15 chính phủ thông báo mọi trường học Ä‘óng cá»­a cho đến hết tuần. Càng ngày tôi càng hiểu ra rằng kế hoạch đối phó bất ngờ của chúng tôi là hoàn toàn vô dụng.

Và rồi, bất chấp các dấu hiệu cảnh báo, tôi vẫn vô cùng ngạc nhiên khi thức dậy vào sáng Thứ TÆ°, 16/01, radio thông tin rằng để đề phòng các cuá»™c tấn công bằng tên lá»­a, chính quyền Israel lệnh Ä‘óng cá»­a các cÆ¡ sở kinh doanh và mọi người phải ở trong nhà. Chỉ có má»™t Ä‘iều duy nhất tôi hiểu được lúc Ä‘ó: chúng tôi Ä‘ang đối mặt vá»›i loại vấn đề khác biệt hẳn so vá»›i những gì từng trải qua. Đây không chỉ là vấn đề huy Ä‘á»™ng quân dá»± bị. Chính phủ Ä‘ang nói vá»›i chúng tôi rằng không ai được phép Ä‘i làm. Ngay lập tức tôi liền tổ chức má»™t cuá»™c họp tại nhà máy của Intel tại Jerusalem .

Duy trì để tồn tại

Má»™t trong những niềm tin căn bản của tôi về nhiệm vụ của nhà lãnh đạo là duy trì sá»± tồn tại của tổ chức. Quan Ä‘iểm này Ä‘ã theo tôi suốt thời thÆ¡ ấu trong suốt chiến tranh thế giá»›i thứ hai. Bố mẹ tôi là người Do Thái gốc Ba Lan, trÆ°á»›c chiến tranh họ Ä‘ã di cÆ° sang Hà Lan, tôi sinh ra tại Ä‘ó vào năm 1939. Khi quân Đức xâm lược nÆ°á»›c này, bố mẹ tôi Ä‘ã bị giết. Tôi thoát chết do được má»™t gia Ä‘ình người Hà Lan giấu xuống tầng hầm trong suốt thời gian chiến tranh. Hồi tưởng lại những năm tháng Ä‘ó, Ä‘ã giúp tôi hiểu rằng, để tồn tại được không phải là Ä‘iều hiển nhiên và hành Ä‘á»™ng của má»—i cá nhân riêng lẻ cÅ©ng có thể ảnh hựởng đến các sá»± kiện.

Quan Ä‘iểm của tôi đối vá»›i công ty Intel ở là phải luôn tồn tại. NhÆ° tôi Ä‘ã từng nói,  tôi muốn xây dá»±ng được má»™t tổ chức là cÆ¡ sở cuối cùng Ä‘óng cá»­a không kinh doanh khi xảy ra khủng hoảng. Thật lòng, nhiều nhân viên Intel tại , có cả những người Ä‘ã nói thẳng vá»›i tôi, đều không thích quan Ä‘iểm này. Họ cho rằng Ä‘iều này thật tiêu cá»±c: “Liệu Ä‘ó có phải là Ä‘iều tốt nhất chúng ta có thể làm?”, – họ hỏi, – “chỉ để tránh bị Ä‘óng cá»­a thôi à?”. Cuối cùng, chúng tôi Ä‘ã Ä‘Æ°a ra má»™t khẩu hiệu Ä‘Æ¡n giản “tồn tại để thành công”.

Tôi tin nếu chúng tôi tạm ngừng kinh doanh, thì việc này sẽ Ä‘e dọa đến cả thành công và tồn tại của chi nhánh. Quản lý má»™t cÆ¡ sở lá»›n của má»™t tập Ä‘oàn toàn cầu thá»±c sá»± là má»™t cuá»™c chiến liên tục nhằm giành các nguồn lá»±c. Khi chúng tôi có ý định đặt má»™t nhà máy tại Jerusalem vào đầu những năm 80, chúng tôi Ä‘ã phải cạnh tranh vá»›i chi nhánh ở Ireland để xem nÆ°á»›c nào có thể Ä‘áp ứng tốt các kỳ vọng hÆ¡n. Chúng tôi Ä‘ã thắng. Đầu những năm 90 của thế ká»· trÆ°á»›c bắt đầu quá trình thÆ°Æ¡ng thảo và vận Ä‘á»™ng bên trong ná»™i bá»™ Intel vá»›i mục Ä‘ích thuyết phục các nhà lãnh đạo cấp cao của hãng này mở rá»™ng nhà máy tại Jerusalem .

Tôi biết các nhà lãnh đạo Intel rất rõ và có mối quan hệ rất tốt vá»›i họ. Tôi hợp tác cùng vá»›i Andy  Grove tại Fairchild và nằm trong danh sách những người kế tục ông, Gordon Moore và Bob Noyce – những người thành lập Intel vào năm 1968. Tôi biết rằng nếu chúng tôi dừng công việc sản xuất khi chiến tranh xảy ra, thì những nhà lãnh đạo cấp cao của hãng tại Santa Clara cÅ©ng sẽ thông cảm. Tôi không hề lo lắng sẽ xảy ra tiêu cá»±c nếu chiến tranh chỉ xảy ra trong thời gian ngắn. NhÆ°ng nếu lâu dài thì sao?

Khi Intel phát triển lá»›n hÆ¡n, các quyết định được phân quyền. Chiếc chìa khóa để mở cách cá»­a đầu tÆ° nhiều hÆ¡n vào chính là ấn tượng về sá»± ổn định của chi nhánh tại Ä‘ây. Thêm vào Ä‘ó, chúng tôi Ä‘ang vấp phải má»™t loạt vấn đề trong ná»™i bá»™ công ty về việc chuyển giao công nghệ chiến lược và các sản phẩm quan trọng cho hoạt Ä‘á»™ng của công ty Intel tại . Vì vậy, tôi tin rằng nếu chúng tôi phải  tạm ngừng sản xuất, thậm chí, chỉ trong má»™t thời gian rất ngắn, thì chúng tôi sẽ phải trả giá rất đắt.

Vào tháng 09, tôi Ä‘ã thoáng thấy rủi ro khi nói chuyện Ä‘iện thoại vá»›i phó chủ tịch há»™i đồng quản trị của Intel – Craig Barrett. Barrett có dá»± định ghé qua Amsterdam trên đường đến nhằm xem xét báo cáo hoạt Ä‘á»™ng thường niên. NhÆ°ng ông Ä‘ã gọi cho tôi và nói rằng ông Ä‘ang xem xét đến việc hoãn chuyến Ä‘i: “Grove Ä‘ang lo cho chuyến Ä‘i của tôi đến ”, – ông nói – “Ông ta cho rằng nó thật nguy hiểm”.

Tôi cảm thấy quặn Ä‘au khi cố thuyết phục Barrett rằng mọi việc sẽ an toàn. Nếu các nhà lãnh đạo cấp cao của Intel nhìn nhận tình hình ở là bất ổn, thì chuyện gì sẽ xảy ra đối vá»›i công việc kinh doanh của chúng tôi tại Ä‘ây? Tập Ä‘oàn sẽ không ủng há»™ cho sá»± tồn tại của chi nhánh tại . Mà đối vá»›i ngành công nghệ cao của , chi nhánh của Intel lại Ä‘óng vai trò chủ chốt. Nếu chúng tôi không thể hoạt Ä‘á»™ng trong trường hợp khẩn cấp, thì niềm tin của các nhà tÆ° bản Ä‘a quốc gia vào sá»± ổn định của môi trường kinh doanh tại sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Tôi cÅ©ng tin tưởng sâu sắc rằng “khi xảy ra khủng hoảng, bạn phải ngược dòng”. Điều này có nghÄ©a khi vấp phải khó khăn, các nhà lánh đạo thiên tài phải Ä‘Æ°a ra những lá»±a chọn tuy khó khăn, làm những việc không được trông đợi và thỉnh thoảng còn phải làm những Ä‘iều tưởng nhÆ° không thể, thậm chí là phải đối mặt vá»›i việc mất chức.

Vì vậy, tôi Ä‘ã tiến hành má»™t cuá»™c họp giữa những nhà quản lý chi nhánh, giải thích cho họ thấy những gì tôi nghÄ© cÅ©ng nhÆ° ra quyết định “ngược dòng” nhằm bảo đảm cho sá»± tồn tại của công ty Intel tại Ä‘ây: chúng tôi sẽ cố gằng bỏ qua lời khuyến cáo của chính phủ và tôi yêu cầu nhân viên của mình tiếp tục Ä‘i làm.

Quay trở lại bản kế hoạch

Tại có má»™t số quy định chính thức dành cho các ngành kinh doanh Ä‘óng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của đất nÆ°á»›c. Trong trường hợp khẩn cấp, những ngành kinh tế công cá»™ng, những công ty sản  xuất cho quân Ä‘á»™i và mạng lÆ°á»›i liên lạc quốc gia vẫn được phép tiếp tục hoạt Ä‘á»™ng. NhÆ°ng chúng tôi không nằm trong số Ä‘ó. Sá»± thật là chúng tôi Ä‘ã nghÄ© đến việc cố gắng để được nằm trong danh sách này nhÆ°ng Ä‘ã không thành công. Vì vậy, tôi quyết định cứ tiếp tục hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° thể mình được quyền làm nhÆ° vậy và nghe ngóng xem chuyện gì sẽ xảy ra.

 Trong vòng 3 tiếng đồng hồ chúng tôi Ä‘ã thảo luận về má»™t loạt các rủi ro có thể gặp phải nếu tiếp tục duy trì hoạt Ä‘á»™ng. Rủi ro trÆ°á»›c hết là các nhân viên có thể bị thÆ°Æ¡ng khi Ä‘i từ nhà đến nÆ¡i làm việc. Mọi người có phòng trú ẩn tại nhà và chúng tôi cÅ©ng nên xây dá»±ng các phòng trú ẩn tại những cÆ¡ sở chính, bao gồm cả nhà máy Jerusalem .

NhÆ°ng còn việc Ä‘i lại hàng ngày thì sao? Vấn đề này thá»±c phức tạp, vì chúng tôi có hợp đồng vá»›i má»™t công ty vận tải tÆ° nhân Ä‘Æ°a Ä‘ón công nhân Ä‘i làm đến nhà máy Jerusalem . Vì vậy, nếu chúng tôi tiếp tục mở cá»­a nhà máy thì không chỉ nhân viên của chúng tôi mà cả nhân viên của công ty vận tải Ä‘ó cÅ©ng gặp nguy hiểm. Tôi Ä‘ã cân nhắc về nguy hiểm đối vá»›i nhân viên công ty và nhân viên vận tải kỹ càng và cuối cùng Ä‘Æ°a ra kết luận rằng nếu tình hình vẫn đủ an toàn cho các nhân viên của các hãng quân Ä‘á»™i và Ä‘iện thoại, thì cÅ©ng không có vấn đề gì quá nghiêm trọng.

Tại cuá»™c họp hôm Thứ TÆ° Ä‘áng nhá»› Ä‘ó, có vài người chống lại ý tưởng tiếp tục mở cá»­a nhà máy. Thật lòng họ nghÄ© rằng, nếu xảy ra các cuá»™c tấn công bằng rốc két sẽ gây những nguy hiểm không thể tưởng tượng được. Cuối  cùng chúng tôi quyết định kêu gọi nhân viên Intel tại chi nhánh tiếp tục Ä‘i làm và Ä‘ây là lời đề nghị chứ không phải mệnh lệnh. Sẽ không ai bị Ä‘uổi việc nếu họ quyết định ở nhà. Tôi Ä‘ã lÆ°u ý nhấn mạnh đến chi tiết này trong bản thông báo chính thức gá»­i nhân viên: không má»™t nhà quản lý nào được phép gây áp lá»±c buá»™c các nhân viên của mình Ä‘i làm khi mà họ không muốn. Lệnh  cấm này đặc biệt quan trọng đối vá»›i tôi và nó không chỉ xuất phát từ lý do đạo đức. Sá»± ép buá»™c sẽ dẫn đến chống đối, tạo ra má»™t tình trạng chây lỳ không dá»… vượt qua.

Khi bạn ra lệnh cho mọi người làm gì Ä‘ó, thì phản ứng đầu tiên của họ sẽ là “Ä‘á»£i má»™t phút, nếu họ phải bắt buá»™c mình làm Ä‘iều này, thì có nghÄ© là nó có vấn đề”. Tôi cÅ©ng biết rằng không thể kiểm soát được mọi hoạt Ä‘á»™ng của những nhà quản lý dÆ°á»›i quyền, nhÆ°ng tôi có thể nêu rõ ngay từ đầu rằng sẽ không có áp lá»±c trá»±c tiếp nào: “Hãy để cho văn hóa công ty làm việc của mình”, tôi khuyên họ.

Chúng tôi cÅ©ng nêu rõ trong bản thông báo rằng việc tiếp tục để chi nhánh Intel tại Israel mở cá»­a kinh doanh Ä‘óng vai trò rất quan trọng đối vá»›i sá»± thành công trong tÆ°Æ¡ng lai của chi nhánh, không chỉ  đối vá»›i tổ chức mà còn đối vá»›i nền kinh tế công nghệ cao của Israel.