“Trái cấm” trong nghệ thuật lãnh đạo

Tất cả chúng ta đều tin rằng sá»± trọng tâm và làm việc chăm chỉ là hai yếu tố quyết định má»™t nhà lãnh đạo kinh doanh thành công. Song bên cạnh Ä‘ó cÅ©ng tồn tại không ít bí mật mà chÆ°a ai nói vá»›i bạn về các nhà lãnh đạo và những suy nghÄ© thá»±c sá»± của họ.

Cuốn sách "The Taboos of Leadership" (Những trái cấm trong nghệ thuật lãnh đạo) má»›i Ä‘ây của Anthony F. Smith, CEO kiêm thành viên sáng lập Viện nghiên cứu lãnh đạo Mỹ Ä‘ã bàn về vấn đề này má»™t cách xác thá»±c và rất thuyết phục. Smith tranh luận rằng công chúng ngày nay còn chÆ°a hiểu hết về nghệ thuật lãnh đạo cÅ©ng nhÆ° về những nhà lãnh đạo "bằng xÆ°Æ¡ng bằng thịt".

 

Những bí mật được tiết lá»™

Theo Smith, năng lá»±c lãnh đạo được sản sinh má»™t cách tá»± nhiên nhÆ° má»™t nhiệm vụ chứ không phải được Ä‘ào nặn hay nấu nÆ°á»›ng ra. "Tất cả chúng ta đều từng ở xuất phát Ä‘iểm trở thành các nhà lãnh đạo tài năng. Song Ä‘iều này không có nghÄ©a rằng nó sẽ xảy ra".

Smith cho rằng năng lá»±c lãnh đạo ngày nay phần nào trở nên phức tạp và há»—n Ä‘á»™n quá mức, chỉ có má»™t vài người má»›i thá»±c sá»± sở hữu được nó. Má»™t thá»±c tế rằng các nhân viên dÆ°á»›i quyền càng hiểu rõ thá»±c tế suy nghÄ© và hành Ä‘á»™ng của các nhà lãnh đạo bao nhiêu, sức khoẻ của công ty càng tốt bấy nhiêu. Đó là lý do Smith viết cuốn sách của mình nhằm "phÆ¡i bày những bí mật mà không ai sẽ nói về các nhà lãnh đạo".

Những bí mật Ä‘ó là các trái cấm kỵ trong nghệ thuật lãnh đạo – những yếu tố khá nhạy cảm, chÆ°a hoàn toàn hợp lý, có phần hăm doạ, thuá»™c về bản chất và rất khó để thảo luận thẳng thắn. Theo Smith, những trái cấm này có sức mạnh riêng của nó, qua Ä‘ó xác định rõ ranh giá»›i của các hành vi lãnh đạo hợp lý.

10 trái cấm

Trên tinh thần Ä‘ó, Smith cho rằng trong nghệ thuật lãnh đạo, có 10 Ä‘iều trái cấm luôn hiện hữu:

1. Chúng ta vẫn không hiểu bản chất thá»±c sá»± của nghệ thuật lãnh đạo

Sá»± phát triển và Ä‘ào tạo nghệ thuật lãnh đạo là má»™t ngành công nghiệp trị giá hàng tá»· USD. Song các mô hình lãnh đạo chuẩn má»±c thường bỏ qua những gì các nhà lãnh đạo thá»±c sá»± suy nghÄ© và hành Ä‘á»™ng. Nó bao gồm cả những suy nghÄ© và hành Ä‘á»™ng nằm ở mặt trái của việc thuyết phục những người khác hành Ä‘á»™ng theo Ä‘úng lịch trình của mình.

2. Uy tín và sức hút Ä‘óng vai trò quan trọng trong việc lá»±a chọn nhà lãnh đạo

Mọi người thường ấn tượng và bị ảnh hưởng bởi hình thức đẹp, kỹ năng giao tiếp mạnh mẽ và tinh hoa bá»™c lá»™ bên ngoài. Tại sao? Bởi vì chúng ta muốn đồng cảm và được truyền cảm hứng bởi những người chúng ta thấy khá giống mình nhất.

3. Chính trị là má»™t kỹ năng lãnh đạo cần thiết

Không má»™t nhà lãnh đạo nào có thể đạt được các mục tiêu của mình nếu không sở hữu kỹ năng đạt được những gì mình mong muốn, thậm chí cả khi họ không có đủ thẩm quyền để làm Ä‘iều Ä‘ó. Cho dù Ä‘iều này bao hàm cả việc nói lên những gì mọi người muốn nghe, sá»­ dụng các thông tin má»™t cách lá»±a chọn, hay ná»— lá»±c Ä‘Æ°a ra các quyết định mong muốn, những nhà lãnh đạo nào thành thục các kỹ năng chính trị trên đều có khuynh hÆ°á»›ng ngày má»™t thăng tiến hÆ¡n.

Tuy nhiên, việc ná»— lá»±c có được những gì bạn muốn bằng việc chÆ¡i cuá»™c chÆ¡i chính trị có phần khá nhạt nhẽo. Vì thế, các nhà lãnh đạo luôn làm việc chăm chỉ hÆ¡n để ít thể hiện yếu tố chính trị hÆ¡n – Ä‘iều mà bản thân Ä‘ã là má»™t hành Ä‘á»™ng chính trị.

4. Những vấn đề về giá»›i tính – phải hay không phải

Những tranh luận về việc phụ nữ có những kỹ năng lãnh đạo tốt hÆ¡n hay kém hÆ¡n Ä‘àn ông, và tại sao chỉ có dÆ°á»›i 2% trong số các CEO của Danh sách Fortune 1000 công ty lá»›n nhất là phụ nữ bất chấp sá»± thá»±c rằng họ Ä‘ang nắm giữ hÆ¡n má»™t ná»­a các vị trí quản lý bậc trung luôn là má»™t trái cấm lá»›n.

Ngoài ra, cÅ©ng có sá»± phân cách giữa lý thuyết về năng lá»±c lãnh đạo vá»›i khá nhiều các khía cạnh nữ tính (nhÆ° sá»± cá»™ng tác, trao quyền, tin tưởng, lo lắng cho tổng thế và nhấn mạnh đến các mối quan hệ giữa mọi người) và thá»±c tế hành Ä‘á»™ng rất nam tính của các nhà lãnh đạo (sá»± nhẫn tâm, thâu tóm quyền lá»±c và cạnh tranh quyết liệt).

5. Trong sâu thẳm, các nhà lãnh đạo cảm thấy họ xứng Ä‘áng vá»›i những đối xá»­ đặc biệt

Hầu nhÆ° không có Ä‘iều gì tai hại bằng việc quan niệm rằng các nhà lãnh đạo xứng Ä‘áng vá»›i các đối xá»­ đặc biệt. Nó dẫn tá»›i má»™t mức lÆ°Æ¡ng thưởng cao ngất trời trong khi hiện hữu rất nhiều cái bẫy quyền lá»±c má»›i.

Đương nhiên, các nhà lãnh đạo ngày nay cho rằng họ không nhận được các đối xá»­ đặc biệt và trên thá»±c tế họ không khác biệt mấy so vá»›i những nhân viên khác trong công ty. Tuy vậy, trong những suy nghÄ© riêng tÆ°, phần lá»›n các CEO cảm thấy hoàn toàn bình thường khi nhận được những khoản lÆ°Æ¡ng ngất trời và các đối xá»­ đặc biệt khác, chẳng hạn nhÆ° du lịch máy bay cá nhân,…. HÆ¡n tất cả, theo quan Ä‘iểm của các nhà lãnh đạo, họ là những người chịu trách nhiệm cho sá»± tồn tại của hàng nghìn người khác.

Những chuẩn má»±c tâm lý này luôn là vấn đề nóng. Nó tạo ra sá»± bất bình đẳng quá lá»›n, những Æ°u Ä‘ãi về thuế cho người giàu, khoảng cách giữa lãnh đạo và nhân viên ngày má»™t lá»›n…

6. Các nhà lãnh đạo chÆ¡i cuá»™c chÆ¡i thiên vị

Má»™t trong những vấn đề nhạy cảm nhất của nền chính trị công ty Ä‘ó là vai trò của sá»± thiên vị. Liệu có thích hợp khi má»™t ai Ä‘ó nên được đề bạt thăng tiến Ä‘Æ¡n giản bời vì họ làm việc gần gÅ©i vá»›i các nhà lãnh đạo hay quen biết các nhà lãnh đạo trên phÆ°Æ¡ng diện cá nhân? Yếu tố nào quan trọng hÆ¡n đối vá»›i các nhà lãnh đạo khi xung quanh họ là những nhân viên tốt nhất hay là những nhân viên mà họ cảm thấy thoải mái và có thể tin cậy?

Quả là má»™t trái cấm đối vá»›i các nhà lãnh đạo trong việc đề bạt hay tiến cá»­ các bạn bè hoặc tuyển dụng các bạn đồng môn. NhÆ°ng trên thá»±c tế họ vẫn làm nhÆ° vậy bằng mọi cách. Lý do chính là các nhà lãnh đạo Ä‘ang ngày má»™t cách biệt hÆ¡n nhiều ở trên đỉnh cao quyền lá»±c khiến mọi người trong công ty khó có thể nhận ra được bản chất đằng sau những hành Ä‘á»™ng của họ. Kết quả là họ rất dá»… bị tổn thÆ°Æ¡ng và phụ thuá»™c vào những người họ tìm tá»›i cho lời khuyên, thông tin, quan Ä‘iểm và các trợ giúp tình cảm khác.

Đó là lý do tại sao các nhà lãnh đạo lá»±a chọn những người mà họ cảm thấy thoải mái nhất, những người có được các kỹ năng và suy nghÄ© tÆ°Æ¡ng tá»± vá»›i họ nhất. Đây rõ ràng là má»™t sá»± thiên vị có phần nguy hiểm, chẳng hạn nhÆ° thiếu khách quan trong Ä‘ánh giá hành Ä‘á»™ng, thiếu sá»± quan tâm tá»›i việc các cá nhân thích hợp vá»›i văn hoá công ty ra sao và nguy hiểm hÆ¡n cả, các nhà lãnh đạo Ä‘ang loại bỏ Ä‘i các thông tin quan trọng mà có thể họ không muốn nghe.

7. Các nhà lãnh đạo thường ná»— lá»±c nán lại quá lâu trên cÆ°Æ¡ng vị

Tại sao các nhà lãnh đạo luôn ghét vấn đề kế nhiệm? Bởi vì nó Ä‘i ngược vá»›i bản chất của họ. Các nhà lãnh đạo thấy đặc biệt khó khăn để tách rời bản thân họ ra khỏi công việc hiện tại.

Việc này không có gì quá ngạc nhiên. Không chỉ có các nhà lãnh đạo mà ngay cả những người bình thường đều rất sợ khi nghÄ© đến việc mình mất quyền lá»±c. Vì vậy, mặc dù việc tìm kiếm người kế nhiệm được xem nhÆ° nhiệm vụ quan trọng nhất của các nhà lãnh đạo, trên thá»±c tế nó lại là má»™t nhiệm vụ ít được Æ°u tiến nhất.

8. Sá»± cân bằng cuá»™c sống – công việc là má»™t trò chÆ¡i đố chữ

Thành công của má»™t nhà lãnh đạo thường được Ä‘ánh đổi bằng má»™t cái giá rất cao. Họ phải dành nhiều thời gian làm việc hÆ¡n, ít thời gian dành cho gia Ä‘ình và bạn bè. Đó là cái giá mà hầu hết mọi người không sẵn lòng hay không thể chi trả. Song hÆ¡n má»™t thập ká»· qua, sức ép xã há»™i Ä‘ã Ä‘Æ°a đến sá»± mất cân bằng giữa cuá»™c sống và công việc.

Mọi người đều vô cùng ham muốn biết được những gì sẽ Ä‘Æ°a họ lên đỉnh cao, nhÆ°ng khi họ biết được những cần thiết để tá»›i Ä‘ó, họ lại chÆ°a chuẩn bị những hy sinh đổi lại.

9. Các nhà lãnh đạo bị định hÆ°á»›ng bởi yếu tố tÆ° lợi, và Ä‘iều Ä‘ó được chấp nhận

Sẽ luôn là trái cấm vá»›i việc công khai nói rằng bạn làm việc vì những tÆ° lợi bản thân. HÆ¡n tất cả, hoạt Ä‘á»™ng lãnh đạo ngày nay được cho rằng đặt nhiều trọng tâm vào các giá trị, đạo đức và tính chính trá»±c.

Đương nhiên Ä‘ây đều là các đặc tính tuyệt vời, song sá»± thá»±c rằng các nhà lãnh đạo chỉ tập trung vào chúng vá»›i duy nhất mục Ä‘ích giúp họ đạt được những gì mong muốn.

Giá trị và đạo đức là quan trọng, nhÆ°ng vai trò nó cÅ©ng rất dá»… bị lãng quên trong má»™t phÆ°Æ¡ng trình kinh doanh. Ví dụ, nhiều công ty ngày nay Ä‘ang hÆ°á»›ng tá»›i hình ảnh "xanh" trong cuá»™c chiến chống lại sá»± ấm lên của khí hậu toàn cậu, tuy nhiên liệu họ sẽ là làm nhÆ° vậy nếu Ä‘iều này chống lại các lợi ích kinh tế của bản thân?

10. Lãnh đạo cÅ©ng gây nghiện

Chắc chắn, các nhà lãnh đạo phải làm việc cật lá»±c, và có rất nhiều trách nhiệm và yêu cầu đặt lên vai họ. Họ rất khó đạt được cán cân thăng bằng giữa cuá»™c sống và công việc. Kết quả là sức khoẻ và các mối quan hệ của họ thường xuyên bị tổn thÆ°Æ¡ng. Các mối quan tâm cá nhân của họ thường bị giá»›i hạn vì những lợi ích kinh doanh chung của công ty.

Tuy nhiên, việc ở trên đỉnh cao quyền lá»±c đồng nghÄ©a vá»›i sá»± Ä‘ón nhận rất nhiều mối quan tâm và đặc quyền. Các nhà lãnh đạo nhận được sá»± kính trọng, tin cậy và quyền lá»±c xuất phát từ vị trí của mình; có thể khẳng định nguyện vọng của mình lên những người khác và được bao bọc xung quanh bởi những người luôn ná»— lá»±c để được đập cùng nhịp đập trái tim của các nhà lãnh đạo.

Mọi thứ tuyệt vời đến ná»—i các nhà lãnh đạo không ai muốn từ bỏ vị trí hiên tại cả. Và Ä‘ây chính là "trái cấm" nhạy cảm nhất trong sâu thẳm suy nghÄ© và hành Ä‘á»™ng của họ.