Những thách thức về Quản trị chiến lược của doanh nghiệp thời kỳ hội nhập

Việt Nam Ä‘ã, Ä‘ang và sẽ tích cá»±c há»™i nhập toàn diện vá»›i thị trường khu vá»±c và quốc tế. Quá trình há»™i nhập có thể Ä‘ánh dấu bằng các mốc sá»± kiện: gia nhập ASEAN, bắt đầu thá»±c hiện cam kết AFTA, chủ nhà Há»™i nghị thượng đỉnh APEC, và trở thành thành viên WTO… Các hoạt Ä‘á»™ng há»™i nhập mở ra nhiều cÆ¡ há»™i kinh doanh cùng không ít thách thức. Trên đường bÆ°á»›c tá»›i thành công, DN Việt Nam ngày càng nhận thức sâu sắc vị trí quan trọng của quản lý, Ä‘iều hành có phÆ°Æ¡ng pháp và hệ thống. Tuy nhiên, những thách thức trong quản trị chiến lược của thời kỳ há»™i nhập không phải dá»… dàng vượt qua.

Trong quá trình há»™i nhập kinh tế quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam phải đối diện vá»›i nhiều vấn đề. Cuá»™c chÆ¡i trên thị trường quốc tế sòng phẳng và chứa Ä‘á»±ng nhiều rủi ro trong khi hiểu biết và kinh nghiệm của doanh nghiệp Việt Nam còn chÆ°a đầy đủ. Đã có những bài học được rút ra từ việc bảo vệ thÆ°Æ¡ng hiệu, kiện bán phá giá. Thêm nữa, quá trình há»™i nhập cÅ©ng tiềm ẩn nguy cÆ¡ “thua trên sân nhà” khi không ít mặt hàng sản xuất tại Việt Nam hiện Ä‘ang có giá cao hÆ¡n mặt bằng thế giá»›i vá»›i chất lượng không vượt trá»™i, nhất là lắp ráp ô tô, mía đường, dệt may…

Ở thời kỳ đầu hoạt Ä‘á»™ng, doanh nghiệp tăng trưởng bằng các giải pháp mở rá»™ng qui mô sản xuất, phát triển hệ thống cung cấp, thâm nhập các phân Ä‘oạn thị trường chÆ°a được khai phá. Tiếp Ä‘ó, áp lá»±c cạnh tranh trên thị trường gia tăng dần, tăng trưởng từ hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh truyền thống trở nên bão hòa do có ngày càng nhiều nhà cung cấp gia nhập thị trường, dẫn đến sức ép thành công vá»›i doanh nghiệp lá»›n hÆ¡n khi nền kinh tế vận Ä‘á»™ng vá»›i tốc Ä‘á»™ cao hÆ¡n.

Sau thời gian phát triển theo chiều rá»™ng, cá»™ng đồng doanh nghiệp tÆ° nhân Việt Nam hiện Ä‘ang bÆ°á»›c vào giai Ä‘oạn chuyển đổi mạnh mẽ, Ä‘òi hỏi phát triển theo chiều sâu. Điều này càng thể hiện rõ ở các doanh nghiệp có lượng tài sản tích lÅ©y lá»›n sau giai Ä‘oạn phát triển nhanh chóng về qui mô, và chuyển đổi sang công ty đại chúng thá»±c sá»± là sá»± kiện Ä‘ánh dấu bÆ°á»›c chuyển mình quan trọng của doanh nghiệp.

Bên cạnh Ä‘ó, trÆ°á»›c Ä‘ây, thị trường còn thoáng, ná»— lá»±c mở rá»™ng qui mô sản xuất, Ä‘áp ứng nhu cầu là những Æ°u tiên hàng đầu của doanh nghiệp. Song, để tiếp tục tiến lên khi thị trường Ä‘ã chật chá»™i, vá»›i nhiều đối thủ cạnh tranh trá»±c tiếp hÆ¡n, các DN trong nÆ°á»›c hoặc phải đổi má»›i từ bên trong bằng cải tổ phÆ°Æ¡ng pháp quản trị, cách thức triển khai công việc, khai phá lÄ©nh vá»±c má»›i để hình thành Æ°u thế cạnh tranh; hoặc phải ná»— lá»±c duy trì sá»± hiện diện trên thị trường ngày càng nhiều sức ép hÆ¡n và lợi suất biên giảm dần là khó tránh khỏi. Do Ä‘ó, các DN ngày càng nhận thức rõ hÆ¡n vị trí quan trọng của quản lý và Ä‘iều hành DN có phÆ°Æ¡ng pháp và hệ thống. Những thách thức lá»›n được đặt ra trong vấn đề quản trị chiến lược của các DN trong nÆ°á»›c thời kỳ há»™i nhập, Ä‘ó là:

Má»™t là xáo trá»™n về nhân sá»±. Trong quá trình há»™i nhập, cÆ¡ há»™i để kiếm được những công việc “ngon” ngày càng nhiều, do Ä‘ó, số lượng nhân sá»± chủ chốt và trung thành vá»›i DN không nhiều. Nhân sá»± bổ sung cho các vị trí quản lý quan trọng nếu chỉ dá»±a vào nguồn tá»± bồi dưỡng và thăng tiến bên trong doanh nghiệp sẽ khó tăng nhanh và bắt kịp vá»›i tốc Ä‘á»™ mở rá»™ng về qui mô. Do vậy, trong Ä‘iều kiện này, DN có nhu cầu sá»­ dụng các nguồn lá»±c từ bên ngoài để há»— trợ quá trình cải tổ, chuyển hÆ°á»›ng kinh doanh. Đội ngÅ© lãnh đạo cao cấp của các DN cần được há»— trợ và cung cấp ý kiến của các chuyên gia má»™t cách chính xác, đầy đủ và khách quan để làm cÆ¡ sở hoạch định chiến lược.

Hai là, trục trặc về phân chia lợi ích. Quan hệ gần gÅ©i và gắn bó trong ná»™i bá»™ doanh nghiệp có thể hạn chế phÆ°Æ¡ng pháp quản lý chuyên nghiệp và hệ thống, và cản trở phát triển của các nhân sá»± quản lý gia nhập sau. Khi doanh nghiệp Ä‘ã phát triển đến qui mô lá»›n, khoảng cách về thu nhập và lợi ích của các vị trí nhân sá»± chủ chốt ngày càng ná»›i rá»™ng. Những người chủ sở hữu DN ban đầu, vì nhiều lý do khác nhau, cÅ©ng có thể không còn tham gia sâu vào Ä‘iều hành sản xuất kinh doanh. Nhân sá»± quản lý, ngay cả người nắm giữ vị trí chủ chốt, có thể chỉ hoàn toàn là người làm công hoặc có phần sở hữu rất nhỏ. Lúc này, vấn đề về phân chia lợi ích trong thành công của doanh nghiệp trở nên quan trọng. Nếu không được giải quyết hợp lý, Ä‘á»™ng cÆ¡ kích thích làm việc, Ä‘óng góp cho thành công chung của doanh nghiệp sẽ mất Ä‘i hoặc trở nên mờ nhạt.

Ba là thói quen sá»­ dụng dịch vụ, đối vá»›i nền kinh tế phát triển, sá»­ dụng dịch vụ Ä‘ã trở thành thói quen. NhÆ°ng vá»›i các nÆ°á»›c có nền kinh tế Ä‘ang phát triển thì Ä‘ây vẫn được coi là lÄ©nh vá»±c chÆ°a được khai thác hết tiềm năng. Có thể quan sát Ä‘iều này qua má»™t vài con số thống kê. Tăng trưởng của khối doanh nghiệp Việt Nam thời kỳ há»™i nhập sẽ liên quan tá»›i cách thức huy Ä‘á»™ng chất xám. Sá»­ dụng dịch vụ chuyên nghiệp và cao cấp là má»™t khía cạnh của yếu tố này và ngày càng được nhiều doanh nghiệp chú ý hÆ¡n. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp nhÆ° Kinh Đô, Vinamilk, Sacombank, ACB… Ä‘ã và Ä‘ang biết cách tận dụng dịch vụ chuyên nghiệp để tăng trưởng và xác định Ä‘úng đắn bÆ°á»›c Ä‘i chiến lược. Vấn đề là tìm Ä‘úng đối tác cung cấp dịch vụ và cách thức triển khai hợp lý.

Bốn là, nguy cÆ¡ cổ phiếu OTC của các DN tÆ° nhân bị làm giá, Khi chuyển thành công ty đại chúng, cổ phần của nhiều doanh nghiệp Ä‘ã xuất hiện trên thị trường OTC trÆ°á»›c khi nó được niêm yết chính thức trên sàn giao dịch chứng khoán. Nguy cÆ¡ mà DN phải đối mặt trong giai Ä‘oạn này là khả năng bị thôn tính thông qua hiện tượng "làm giá" cổ phiếu. Các kẽ hở trong quản lý thị trường OTC và hiện trạng văn hóa kinh doanh Ä‘ang làm cho việc mua bán cổ phiếu tá»± do trở thành sá»± quan ngại của xã há»™i, trong Ä‘ó có cả chính các nhà đầu tÆ° và DN phát hành. Các tác Ä‘á»™ng có thể thá»±c sá»± khiến xã há»™i sẽ phải nghiên cứu các phÆ°Æ¡ng pháp phòng ngừa tiêu cá»±c và thậm chí luật hóa để đảm bảo an toàn-công bằng-minh bạch của giao dịch.

Má»™t vài Ä‘iểm nêu trên Ä‘ã được nhiều DN nhận thức. Má»™t trong các giải pháp là chuyển đổi hình thức doanh nghiệp sang công ty cổ phần vá»›i sá»± tham gia của các đối tác chiến lược, nhân sá»± quản lý chủ chốt, người lao Ä‘á»™ng trong doanh nghiệp, và công chúng rá»™ng rãi.