Peter Druker: Kiến thức là nguồn lực quan trọng nhất

Nhà quản trị học quan trọng nhất thế ká»· XX Peter Drucker Ä‘ã qua đời ngày 11/112005. Ông Ä‘ã để lại má»™t di sản tinh thần khổng lồ gồm 40 quyển sách kinh Ä‘iển kinh tế, chính trị, quản trị học (trong Ä‘ó có đến 30 quyển được dịch sang hÆ¡n 20 ngôn ngữ khác nhau và quyển cuối cùng sẽ được xuất bản tháng 01/2006), cùng hàng ngàn bài viết trên các tờ báo kinh tế hàng đầu nhÆ° tờ Wall Street Journal cùng các tiểu luận nghiên cứu mà còn cả má»™t khái niệm Ä‘ã thành thá»±c tế: quản trị học là má»™t Ä‘iều thiết yếu trong xã há»™i công nghiệp. Nếu nhÆ° tác phẩm thứ nhì của ông, TÆ°Æ¡ng lai của con người công nghiệp (1942) là bÆ°á»›c khởi đầu Ä‘á»™t phá, thì tác phẩm thứ ba, Quan niệm về doanh nghiệp (1945) được xem là chủ đạo chi phối tất cả các công trình nghiên cứu khác của ông.

TrÆ°á»›c hết, ông xác tín rằng nên xem người lao Ä‘á»™ng nhÆ° là má»™t tài nguyên thay vì Ä‘Æ¡n giản là chi phí. Ông chỉ trích mạnh mẽ hệ thống sản xuất theo kiểu dây chuyền (Taylorism) vốn Ä‘ã thống lÄ©nh sản xuất công nghiệp trong ná»­a đầu thế ká»· XX vá»›i những dây chuyền sản xuất xe hÆ¡i đầu tiên sản xuất từ Mỹ. Theo ông, hình thức lao Ä‘á»™ng này không khuyến khích sá»± sáng tạo của người lao Ä‘á»™ng. Ông cÅ©ng phản đối mạnh mẽ cái nhìn hạn hẹp cho rằng doanh nghiệp Ä‘Æ¡n giản chỉ là má»™t cách để tạo lợi nhuận ngắn hạn.

Từ Ä‘ó, ông dẫn đến luận Ä‘iểm thứ nhì: vai trò của người lao Ä‘á»™ng trí thức. Theo ông, thế giá»›i Ä‘ang chuyển dịch từ “nền kinh tế hàng hóa” sang má»™t “nền kinh tế tri thức”. Nếu nhÆ° trong thời Trung cổ các hiệp sÄ© nổi bật trong các xã há»™i, trong thời đại tÆ° bản các (tiểu) tÆ° sản là cốt lõi, thì những người trí thức sẽ đại diện xã há»™i thời hậu tÆ° bản. Mô tả của ông về sá»± chuyển đổi của thế giá»›i từ má»™t xã há»™i lao Ä‘á»™ng công nghiệp sang má»™t xã há»™i lao Ä‘á»™ng tri thức có thể tóm tắt nhÆ° sau: Nếu nhÆ° đầu thế ká»· XX, lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng chân tay chiếm đến 90% lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng tại Mỹ thì đến cuối thế ká»· lá»±c lượng này chỉ còn lại 20%. Ngược lại, nếu nhÆ° cách Ä‘ây 100 năm, lao Ä‘á»™ng tri thức hầu nhÆ° không hề tồn tại, thì nay Ä‘ã chiếm phần lá»›n nhất của lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng tại Mỹ vá»›i 40%. Ông định nghÄ©a xã há»™i tri thức là “xã há»™i của chuyển Ä‘á»™ng” từ chá»— ở đến công việc làm cùng các mối quan hệ. Từ Ä‘ó, các nhà quản trị cần chấm dứt xem người lao Ä‘á»™ng nhÆ° những bánh răng của cá»— máy khổng lồ. CÅ©ng vì thế mà các nhà chính trị nên nhận ra rằng kiến thức (từ giáo dục mà ra) chính là nguồn lá»±c quan trọng nhất đối vá»›i bất kỳ xã há»™i tiến bá»™ nào, có lẽ năng suất lao Ä‘á»™ng tri thức sẽ quyết định sá»± thành công của má»™t cá nhân, sá»± thành công và khả năng cạnh tranh của má»™t tổ chức, sá»± thịnh vượng của má»™t quốc gia và vị thế của quốc gia Ä‘ó trong nền kinh tế thế giá»›i. Vì thế quản lý khôn ngoan chính là nhanh chóng nhân Ä‘ôi, thậm chí nhân ba năng suất của người lao Ä‘á»™ng tri thức. Từ Ä‘ó, các nhà quản trị phải biết rằng lãnh đạo không chỉ Ä‘Æ¡n giản là thể hiện quyền lá»±c và Ä‘Æ°a ra quyết định.

Thế nhÆ°ng, ông chủ trÆ°Æ¡ng không nhất thiết phải trả lÆ°Æ¡ng những người này cao hÆ¡n nhiều so vá»›i các lao Ä‘á»™ng lành nghề truyền thống, nhằm bảo đảm tính quân bình của xã há»™i. Là má»™t người nhìn xa trông rá»™ng, ông cảnh báo rằng đến giai Ä‘oạn suy thoái kinh tế “sẽ có má»™t làn sóng chỉ trích và khinh miệt đối vá»›i nhà quản lý tá»± chi trả cho mình hàng triệu USD” (vốn rất thịnh hành từ những năm 1990 và còn tồn tại cho đến ngày nay).

Peter Drucker còn đẩy quản trị học ra ngoài phạm vi kinh tế Ä‘Æ¡n thuần. Ông xác tín rằng quản trị là “bá»™ phận tất yếu của tất cả các tổ chức hiện đại” chứ không riêng gì các doanh nghiệp. 1/3 số sinh viên theo học tại Viện Ä‘ào tạo quản trị mạng tên ông ở Đại học Claremont (Mỹ) đến từ những lÄ©nh vá»±c không liên quan đến kinh doanh. Trong số các khách hàng tìm đến ông để tÆ° vấn có cả Há»™i chữ thập đỏ của Mỹ và Há»™i Nữ hÆ°á»›ng đạo sinh. Lời khuyên của ông cho họ là: cho dù là có tổ chức thiện nguyện gì Ä‘i nữa, cÅ©ng hãy tÆ° duy giống nhÆ° các doanh nghiệp, do lẽ các mạnh thường quân sẽ ngày càng Ä‘ánh giá họ trên kết qủa công việc chứ không chỉ dá»±a trên ý định tốt đẹp. Ngược lại, các tổ chức tình nguyện cÅ©ng có những bài học Ä‘áng giá để dạy lại cho các doanh nghiệp: Ä‘ó là sá»± hăng hái trong công việc và tài biến các “thân chủ” Ä‘ang Ä‘óng góp tiền của thành “những nhà tiếp thị” quảng cáo cho chính các tổ chức này.

Phạm vi ảnh hưởng của ông Drucker thật rá»™ng lá»›n và Ä‘áng ngạc nhiên. Khi được hỏi sách gối đầu giường về quản lý doanh nghiệp, tỉ phú tin học Bill Gates trả lời: “À, dÄ© nhiên là Drucker rồi