"Chứng nhức đầu sổ mÅ©i" hay những "căn bệnh trầm kha" cá»§a các nhà lãnh đạo và Ä‘iá»u hành ở bất kỳ doanh nghiệp nào không phải là chuyện hiếm thấy. Tuy nhiên tất cả Ä‘á»u có thể chữa khá»i, chỉ cần bạn phát hiện kịp thá»i những biểu hiện sá»›m cá»§a nó trong vòng 2 năm đầu khi vừa hình thành cấp quản lý này.
Căn bệnh thứ nhất: "Hành khách trên xe buýt".
Những ngưá»i Ä‘i xe buýt chỉ quan tâm đến việc làm sao để hỠđến bến đỗ cá»§a mình nhanh nhất, mà không chút mảy may để ý đến má»i việc xung quanh, đến lái xe, lá»™ trình hay cả những hành khách Ä‘i cùng trên chuyến xe Ä‘ó.
Là ngưá»i xây dá»±ng và tổ chức táºp thể trong công ty, lãnh đạo luôn trông đợi ở cấp dưới sá»± tham gia tích cá»±c vào má»i hoạt động, làm việc và cống hiến hết mình. Nhưng ban lãnh đạo lại thưá»ng xuyên phải đối mặt vá»›i tình trạng thá» Æ¡ hoặc thái độ sốt sắng lấy lệ. Khi nhân viên không tá»± nguyện thá»±c thi nhiệm vụ thưá»ng nháºt cá»§a mình hay chỉ làm việc chểnh mảng, anh ta chính là "hành khách thừa". Nếu trong táºp thể cá»§a bạn, những "hành khách" này chiếm Ä‘a số, thì sá»›m hay muá»™n má»—i ngưá»i cÅ©ng sẽ xuống bến cá»§a mình và ngưá»i cầm lái chỉ còn lại má»™t mình trên xe. Váºy bạn phải làm gì Ä‘ây?
Biện pháp dá»… dàng thá»±c hiện hÆ¡n cả là… sa thải nhân viên Ä‘ó và tuyển ngưá»i má»›i để thay thế vị trí cá»§a anh ta. Tuy nhiên, trong Ä‘iá»u kiện thị trưá»ng lao động luôn khan hiếm cán bá»™ quản lý có trình độ cao, có lẽ bạn nên để ý đến nhân viên cá»§a mình hÆ¡n chút nữa. Không loại trừ trưá»ng hợp nhà quản lý Ä‘ó – vốn là má»™t ngưá»i rất có năng lá»±c và luôn nhiệt tình công tác – Ä‘ã không tìm thấy động cÆ¡ để làm việc hiệu quả hÆ¡n. Äối vá»›i cấp quản lý thì Ä‘ây là má»™t trong những nguyên nhân thưá»ng gặp nhất. Nhiệm vụ cá»§a bạn là hãy tìm kiếm và loại trừ ngay nguyên nhân Ä‘ó.
Căn bệnh thứ hai: "Ai nấy chỉ sống vì mình".
Không hiếm khi các giám đốc cá»§a bạn thá»±c sá»± cảm thấy thích thú và say mê vá»›i công việc nhằm đạt được thành tích cao nhất, nhưng nguyên nhân cá»§a sá»± năng động Ä‘ó lại là lợi ích cá»§a bản thân anh ta. Những nhà quản lý như váºy có khuynh hướng làm việc riêng lẻ, tách biệt khá»i má»i ngưá»i. Việc táºp trung và kết hợp vào táºp thể những bá»™ pháºn rá»i rạc Ä‘ó không phải là Ä‘iá»u đơn giản.
Má»™t trong những cách giải quyết là thể hiện phong cách quản lý cứng rắn và nghiêm khắc vá»›i các hình phạt như cắt thưởng, hạ báºc lương, ká»· luáºt, Ä‘uổi việc… Thế nhưng khi Ä‘ó bạn có thể gặp phải trưá»ng hợp là há» sẽ cùng liên kết để đối phó vá»›i bạn, tháºm chí phản kháng và chống lại bạn. Nhà lãnh đạo quá khắc nghiệt sẽ vô tình tạo ra áp lá»±c vá» tâm lý cho cấp dưới, khiến há» mất tinh thần.
Phương pháp này tá» ra hữu ích trong trưá»ng hợp bạn cần táºp thể phải hoàn thành nhanh chóng má»™t nhiệm vụ cụ thể nào Ä‘ó (thưá»ng là nhiệm vụ không Ä‘òi há»i trình độ chuyên môn cao). Tuy nhiên, đối vá»›i cấp lãnh đạo, kiểu quản lý này dưá»ng như chỉ thêm trói tay há».
Căn bệnh thứ ba: "Äồng sàng dị má»™ng".
Các quyết định cá»§a nhà quản lý thiếu sá»± thảo luáºn và thông qua vá»›i cấp dưới có thể được coi là biểu hiện cổ Ä‘iển nhất cá»§a căn bệnh này. Như váºy là những ngưá»i Ä‘iá»u hành và nhân viên có vẻ như Ä‘ang tư duy khác nhau, dá»± tính khác nhau, hành động khác nhau trong cùng má»™t guồng máy sản xuất, dẫn đến háºu quả là tính nhất quán cá»§a táºp thể bị phá vỡ.
Äiá»u nguy hiểm ở Ä‘ây là cấp quản lý Ä‘ã phá»§ nháºn quan Ä‘iểm cá»§a trợ lý, nhân viên…để tá»± ra quyết định. CÅ©ng có nhiá»u trưá»ng hợp, há» nghe ý kiến cá»§a ngưá»i khác, vì lịch sá»± và tôn trá»ng, nhưng lại hành động theo cách riêng cá»§a mình. Kết quả là anh ta sẽ có má»™t đội ngÅ© nhân viên gồm toàn các "vai phụ". Khi nhân viên cấp dưới Ä‘ã quen vá»›i việc nhắm mắt làm theo những yêu cầu cá»§a giám đốc, anh ta sẽ không thể giao phó hay phân công ai thay thế mình trong khi phải vắng mặt hay Ä‘i công tác. Cuối cùng là chỉ cần giám đốc Ä‘i vắng, thì má»i hoạt động trong công ty sẽ tê liệt và bạn, vá»›i tư cách chá»§ doanh nghiệp, sẽ trở thành giám đốc Ä‘iá»u hành bất đắc dÄ©.
Trong trưá»ng hợp này, cách tốt nhất là những giám đốc mạnh mẽ, độc Ä‘oán Ä‘ó phải ra Ä‘i để cho những ngưá»i "yếu kém" hÆ¡n vá» thế chá»—.
Căn bệnh thứ tư: "Nhiá»u ngưá»i thông minh, ít ngưá»i trưởng thành".
Ở công ty bạn có những chuyên gia cao cấp luôn Ä‘ùn đẩy trách nhiệm và trốn tránh việc ra quyết định không? Nếu có, thì quả là bạn Ä‘ã xây dá»±ng má»™t táºp thể Ä‘iá»u hành chỉ biết thá»±c hiện tốt những công việc thưá»ng nháºt, mà không có khả năng tìm kiếm những ý tưởng má»›i, soạn thảo các chiến lược quan trá»ng, và Ä‘áng nói hÆ¡n là không thể tá»± mình ra quyết định. Cái bạn Ä‘ang có không phải là táºp thể quản lý, mà chỉ là má»™t nhóm các cá nhân có chức danh nhưng lại không thể tá»± mình "bÆ¡i" trong dòng chảy cá»§a các hoạt động kinh doanh.
Má»™t biến thể khác cá»§a căn bệnh này là cán bá»™ Ä‘iá»u hành ngay từ lúc đầu Ä‘ã coi mình là ngưá»i thừa hành theo chỉ đạo cá»§a lãnh đạo, chứ không tá»± hành động như má»™t giám đốc Ä‘iá»u hành thá»±c thụ. Há» tháºm chí không có ý định sáng tạo hay cải tiến Ä‘iá»u gì, bởi vì "ngưá»i đứng đầu sẽ tá»± quyết định má»i việc theo cách tốt nhất".
Äiá»u này thưá»ng xảy ra khi bạn đưa má»™t nhân viên giá»i chuyên môn vào vị trí quản lý. Vì thế, trước khi Ä‘i đến quyết định thăng chức cho nhân viên, bạn cần xem xét đến năng lá»±c cá»§a anh ta trong lÄ©nh vá»±c này.
Căn bệnh thứ năm: "Má»™t ngưá»i vì má»i ngưá»i".
Äây là căn bệnh phổ biến ở các công ty thương mại, khi bao giá» ngưá»i ta cÅ©ng chá»n ra má»™t giám đốc nào Ä‘ó tài năng nhất, có thành tích kinh doanh cao nhất và Ä‘em vá» doanh thu nhiá»u nhất cho công ty. Còn những ngưá»i ít thành công hÆ¡n sẽ cho rằng dù sao thì há» cÅ©ng không thể đạt được vị trí Ä‘ó, nên cứ để má»™t mình anh ta ná»— lá»±c vá»›i gánh nặng cá»§a phần lá»›n công việc. Lãnh đạo cÅ©ng sẽ "ýu ái" anh ta hÆ¡n má»—i khi phân công nhiệm vụ.
Tình hình này không tồn tại ở giai Ä‘oạn khởi đầu, mà chỉ xuất hiện sau Ä‘ó khoảng 2-3 năm, khi kinh doanh phát triển và đội ngÅ© quản lý tăng lên. Äôi khi căn bệnh này lại bắt nguồn từ chính những ngưá»i đứng đầu – há» tá»± nguyện và sẵn sàng nháºn lấy má»i trá»ng trách mà không biết cách, và không muốn, chia sẻ vá»›i cấp dưới.
Nhìn bá» ngoài, việc có má»™t nhân váºt xuất sắc nổi lên quả là Ä‘iá»u Ä‘áng tá»± hào và có lợi cho công ty. Nhưng sá»± nguy hại chính là việc má»™t ngưá»i sẵn sàng làm má»i việc được giao, trong khi Ä‘a số những ngưá»i còn lại sẽ á»· lại, dá»±a dẫm vào thành tích cá»§a anh ta. Còn nhiệm vụ cá»§a bạn khi Ä‘ó là phải biết giao phó má»™t cách hợp lý, phân chia công việc sao cho má»i ngưá»i Ä‘á»u có thể cạnh tranh bình đẳng.
Căn bệnh thứ sáu: "Những kẻ nịnh thần".
Bản thân giám đốc cÅ©ng có thể mắc bệnh háo danh và thích được khen ngợi. Khi anh ta đối xá» vá»›i cấp dưới bằng thái độ cá»§a ngưá»i nổi tiếng, ngưá»i quan trá»ng, anh ta sẽ vô tình tạo ra bầu không khí ngá»™t ngạt, nặng ná» cho nhân viên, đồng thá»i làm sản sinh những kẻ xu nịnh. Chính háºu quả thứ hai sẽ là nguyên nhân phá há»§y công ty bạn, do căn bệnh này chỉ thưá»ng xuất hiện ở ngưá»i lãnh đạo cao nhất chứ không phải trong hàng ngÅ© quản lý và Ä‘iá»u hành. Những kẻ xu nịnh có thể lợi dụng tính cách này bằng cách tâng bốc, đỠcao anh ta nhằm biện há»™ và làm nhẹ bá»›t sai phạm, thiếu sót trong công việc, hoặc để tìm cách thăng tiến.
Nếu ở công ty bạn có biểu hiện cá»§a căn bệnh này, thì việc cố gắng tá» ra thân thiện, hòa đồng giữa các cấp lãnh đạo, quản lý và nhân viên chưa hẳn là phương thuốc hiệu nghiệm nhất. Bạn hãy "bắt quả tang" nhân viên, nhưng không phải lúc há» Ä‘ang thốt ra những lá»i nịnh bợ, mà khi há» không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trong trưá»ng hợp không có bằng chứng vá» Ä‘iá»u Ä‘ó, bạn hãy tuyên bố thẳng vá»›i tất cả nhân viên rằng những mánh khóe hay thá»§ thuáºt như váºy sẽ không có tác dụng.
Căn bệnh thứ bảy: "Dàn hợp xướng cá»§a các ca sỹ ngôi sao".
Thông thưá»ng khi cần giải quyết má»™t vấn đỠđòi há»i tinh thần làm việc theo nhóm và trao đổi ý kiến giữa các thành viên, nhóm các nhà quản lý luôn đạt Ä‘iểm cao hÆ¡n so vá»›i nhóm những ngưá»i có năng lá»±c và tố chất lãnh đạo. Váºy nguyên nhân do Ä‘âu? Äó chính là do các nhà lãnh đạo không biết thá»a hiệp và nhượng bá»™. Các nhà quản lý dá»… dàng soạn thảo má»™t chiến lược hành động, sau Ä‘ó má»—i ngưá»i thá»±c hiện má»™t phần công việc cá»§a mình để cùng giải quyết nhiệm vụ chung. Trong khi Ä‘ó, má»—i nhà lãnh đạo lại chỉ muốn các thành viên khác làm theo ý kiến do mình đỠxuất, vì thế há» không có khả năng làm việc theo nhóm.
Trong vai trò chá»§ doanh nghiệp, đối vá»›i bạn, việc sa thải không bao giá» là quá khó khăn. Tuy nhiên, việc giữ anh ta lại và dàn xếp ổn thá»a các mối quan hệ vá»›i các nhà lãnh đạo và quản lý khác má»›i là việc phức tạp và nên làm. Bạn hãy bắt đầu bằng cuá»™c trò chuyện cởi mở vá»›i anh ta để tìm hiểu nguyên nhân khiến anh ta khó hợp tác vá»›i táºp thể, đồng thá»i chuẩn bị sẵn má»™t số thông tin và con số cụ thể vá» các sá»± việc và háºu quả phát sinh từ sá»± thiếu ý thức hợp tác này. Cuối cùng, bạn nên tổ chức cuá»™c há»p toàn thể ban lãnh đạo để tìm cách nâng cao khả năng làm việc táºp thể cá»§a các thành viên.
Căn bệnh thứ tám: "Valy không có tay xách".
Không hiếm khi các giám đốc Ä‘òi há»i ở nhân viên cá»§a mình kết quả làm việc tháºt xuất sắc, tháºm chí vượt quá năng lá»±c cá»§a há». Khi phải thá»±c thi nhiệm vụ vượt quá sức mình, nhân viên sẽ cảm thấy bị áp lá»±c Ä‘è nặng khiến há» căng thẳng, do Ä‘ó há» không thể làm việc má»™t cách hiệu quả. Nếu tình trạng này kéo dài, bạn có thể phải nhìn các nhân viên này ra Ä‘i, má»™t khi há» không hoàn thành công việc hoặc không chịu đựng được sức ép tinh thần.
Äể tránh tình trạng nhân viên hay các nhà quản lý than phiá»n vì "nâng không nổi chiếc valy không có tay xách", bạn cần phải trao đổi và thá»a thuáºn vá»›i há» ngay từ đầu khi trao nhiệm vụ. Bạn có thể bổ sung ngân sách cho há», kéo dài thá»i hạn hoàn tất công việc…, còn những ngưá»i thá»±c thi cÅ©ng không còn lý do để kêu ca rằng há» không có đủ Ä‘iá»u kiện để làm việc Ä‘ó.
Căn bệnh thứ chín: "Những kẻ thù không đội chung trá»i".
Các mối mâu thuẫn cá nhân và má»™t số tính cách "khó Æ°a" vẫn thưá»ng là rào cản lá»›n trong công việc. Trong má»™t táºp thể, khi sá»± thiếu Ä‘oàn kết và không khí căng thẳng thưá»ng xuyên ngá»± trị, thì má»i hoạt động kinh doanh sẽ diá»…n ra cháºm chạp và khó khăn, do phần lá»›n thá»i gian Ä‘ã được dành để giải quyết các xích mích ná»™i bá»™. Ở những táºp thể như váºy, các mối bất hòa có thể trở thành động cÆ¡ tá»± nhiên để các nhân viên phấn đấu – ai cÅ©ng muốn thể hiện mình tốt hÆ¡n "kẻ thù". Tuy nhiên Ä‘iá»u này ít khi xảy ra.
Bạn cÅ©ng có thể thá» dàn hòa các đối thá»§ hoặc xây dá»±ng má»™t môi trưá»ng làm việc thân thiện. Nhưng nếu bạn thất bại? Tất cả các chuyên gia tâm lý Ä‘á»u có chung má»™t lá»i khuyên rằng: nếu sá»± nóng nảy, hay gây gổ Ä‘ã trở thành bản tính và nhân viên Ä‘ó không thể "chung sống hòa bình" vá»›i táºp thể, thì quyết định thích hợp hÆ¡n cả là sa thải anh ta, bởi vì cảm hóa và cải tạo má»™t ngưá»i trưởng thành là việc hoàn toàn không thể.
Căn bệnh thứ mưá»i: "Nghệ nhân và thợ phụ".
Ngưá»i lãnh đạo cao nhất có thể không phải là chuyên gia thông thạo má»i lÄ©nh vá»±c trong toàn bá»™ các hoạt động kinh doanh cá»§a mình. Và chính ban lãnh đạo và đội ngÅ© quản lý sẽ bù đắp chá»— thiếu sót Ä‘ó, khi má»—i ngưá»i Ä‘á»u có trình độ, hiểu biết và có đủ năng lá»±c đảm nhiệm phần việc cá»§a mình. Há» không phải là thợ phụ cá»§a nhà lãnh đạo.
Nhiá»u nhà lãnh đạo e ngại không muốn tuyển dụng các nhà quản lý giá»i hÆ¡n mình, vì sợ đến má»™t ngày nào Ä‘ó há» sẽ vượt lên và "tiếm quyá»n". Äây quả là quan Ä‘iểm sai lầm, bởi vì các nhà quản lý giá»i sẽ giúp bạn đưa công ty phát triển nhanh chóng.
Là má»™t nhà lãnh đạo thông minh, bạn không nên cố gắng để trở nên nổi báºt, mà nên nhìn xa hÆ¡n chút nữa và hãy tìm cách thu hút quanh mình tháºt nhiá»u những trợ lý tài ba.