Trong môi trưá»ng kinh tế quá độ, má»™t số lãnh đạo doanh nghiệp hay biện minh cho hành động hoặc triết lý hành động cá»§a mình bằng câu: “Thương trưá»ng là chiến trưá»ng”. Nháºn thức trên chỉ Ä‘úng trong má»™t bối cảnh, má»™t khoảng thá»i gian ngắn và cá biệt. Bởi lẽ lịch sá» Ä‘ã chứng minh rằng hòa bình và phát triển bá»n vững để giàu mạnh, hạnh phúc là Ä‘iá»u mong muốn cá»§a con ngưá»i.
Lãnh đạo và Ä‘iá»u hành hay triết lý hành động và Ä‘iá»u hành cá»§a nhà lãnh đạo cần dá»±a trên tám đức tính. Äó là bình tÄ©nh, tá»± tin, can đảm, lo xa, trân trá»ng, kiên định, chá»§ kiến và lương tâm.
Tám đức tính này không phải là những Ä‘iá»u xa xôi, khó khăn lắm má»›i có thể thá»±c hiện được mà tháºt ra nó Ä‘ã tiá»m ẩn trong ta. Chỉ có Ä‘iá»u là liệu má»—i ngưá»i Ä‘ã nháºn thức được Ä‘ây là những đức tính cần phải phát huy hay không?
Các nhà lãnh đạo và Ä‘iá»u hành thành công lừng lẫy trên thế giá»›i, và ngay ở Việt Nam trong lÄ©nh vá»±c kinh tế, Ä‘ã sá» dụng các đức tính này má»™t cách nhuần nhuyá»…n và đầy nghệ thuáºt.
1. Bình tÄ©nh (Trầm tÄ©nh)
Doanh nghiệp là má»™t quần thể con ngưá»i vá»›i những mâu thuẫn ná»™i tại phức tạp, và chịu những tác động từ bên ngoài: cạnh tranh, quan liêu hành chính, công nợ khó Ä‘òi…
Ngưá»i lãnh đạo hay ngưá»i Ä‘iá»u hành gặp muôn vàn Ä‘iá»u bá»±c dá»c, khó khăn, nếu không bình tÄ©nh (trầm tÄ©nh) thì sá»± sáng suốt sẽ mất Ä‘i, lúc Ä‘ó sá»± quyết Ä‘oán sẽ trở thành võ Ä‘oán làm ức chế cấp dưới.
2. Tá»± tin và tin tưởng cấp dưới
Nhà lãnh đạo cần phải tá»± tin để tạo dá»±ng niá»m tin cho táºp thể mình Ä‘ang Ä‘iá»u hành. Trong những lúc doanh nghiệp đương đầu vá»›i khó khăn, sóng gió, sá»± tá»± tin (má»™t phần lá»›n là nhá» sá»± bình tÄ©nh/trầm tÄ©nh) giúp giữ vững được niá»m tin, khÆ¡i động được sức mạnh tổng hợp cá»§a táºp thể.
Cứ hình dung vị tướng đưa quân sang sông trong má»™t cÆ¡n bão táp, tá»± tin chá» quân sang đến nÆ¡i má»›i đến phiên mình qua sông. Trong tình huống Ä‘ó, đội hình cá»§a quân sang sông dù sóng gió vẫn chỉnh tá», nhịp nhàng và đầy quả cảm trước khó khăn.
Sá»± tá»± tin cá»§a nhân viên còn được tạo ra khi ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành tin tưởng cấp dưới để á»§y quyá»n. Khi quân tướng Ä‘ã má»™t lòng, chiến thắng là Ä‘iá»u có thể, rất có thể! Äây là má»™t Ä‘iá»u rất quan trá»ng mà ngưá»i lãnh đạo không nên bá» qua.
3. Can đảm
Dám nháºn sứ mệnh lãnh đạo và Ä‘iá»u hành má»™t táºp thể, Ä‘ó là sá»± can đảm. Bởi vì sá»± thành công hay thất bại cá»§a ngưá»i lãnh đạo Ä‘á»u có ảnh hưởng rất lá»›n tá»›i từng cá nhân trong táºp thể Ä‘ó, từ yếu tố tinh thần đến vấn đỠkinh tế.
Can đảm để lắng nghe những phản biện cá»§a cấp dưới. Can đảm để sá»a sai và công nháºn sá»± sai lầm cá»§a mình má»™t cách chân tình. Ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành má»™t khi Ä‘ã biết dấn thân và chấp nháºn rá»§i ro thì Ä‘ôi lúc cÅ©ng phải can đảm đưa ra những quyết định – Ä‘ã được cân nhắc – dù không được Ä‘a số đồng ý.
4. Lo xa
Hôm qua, hôm nay, ngày mai có biết bao nhiêu rá»§i ro tiá»m ẩn và cÅ©ng có nhiá»u cÆ¡ há»™i để phát triển. Ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành phải biết giải bài toán tài chính rất mâu thuẫn: vừa hào sảng lại vừa cần kiệm.
Nhà lãnh đạo và Ä‘iá»u hành phải biết biến mâu thuẫn thành sức mạnh cấp số nhân, chuyển bại thành thắng, chuyển thắng thành thắng to mà nhân viên cá»§a mình không phải quá gian khổ.
5. Trân trá»ng
Trân trá»ng không phải là má»™t mỹ từ mà là má»™t đức tính. Trong những bài phát biểu hay trong những văn bản, mỹ từ “trân trá»ng” được sá» dụng đến độ trở thành sáo rá»—ng.
Tháºt ra, trân trá»ng là má»™t đức tính cÆ¡ bản cá»§a ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành. Doanh nghiệp sẽ có sức mạnh nếu biết trân trá»ng công sức từng con ngưá»i, từng bá»™ pháºn trong táºp thể Ä‘ó.
Sá»± trân trá»ng cá»§a ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành càng được thể hiện rõ nét khi há» hiện diện, chỉ đạo, chia sẻ cùng cấp dưới trong những lúc phải đối đầu vá»›i tình huống gian lao, khó khăn.
6. Kiên định
Kiên định không phải là bướng bỉnh, ngang tàng và nhất định không phải là ngông cuồng. Tính kiên định hàm chứa má»™t lý tưởng mà ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành nháºn lãnh như má»™t sứ mệnh để phục vụ doanh nghiệp, táºp thể mà mình là ngưá»i đứng đầu.
Lịch sá» Ä‘ã chứng minh những thành công rá»±c rỡ Ä‘òi há»i sá»± kiên định. Thá»§ trưởng kiên định, cấp dưới kiên định, táºp thể kiên định trong bình tÄ©nh, tá»± tin, can đảm và biết lo xa trong sá»± trân trá»ng công sức từng cá nhân.
7. Chủ kiến
Ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành luôn luôn có má»™t bá»™ máy tham mưu giúp việc, nhưng nếu ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành không có chá»§ kiến sẽ rất khổ cho cấp dưới. Có chá»§ kiến không phải là chá»§ nghÄ©a anh hùng cá nhân. Lãnh đạo là ngưá»i tư duy, hành động… dám thay đổi chá»§ kiến cá»§a mình khi cần phải thay đổi. Chá»§ kiến và khiêm cung không mâu thuẫn.
8. Lương tâm
Lương tâm có thể nói vắn tắt là sống có đạo, đạo ở Ä‘ây là đạo trá»i, đạo sư, đạo cha mẹ… Äây là má»™t tư tưởng thấm nhuần trong ná»n văn hóa cá»§a nhân loại. Làm kinh tế cÅ©ng thế. Có nói rằng: “Kinh tế mà không lương tâm chỉ là sá»± sụp đổ cá»§a tâm hồn”. Và cÅ©ng vì lẽ Ä‘ó mà ta trân trá»ng tư tưởng “Kinh tế thị trưá»ng trong định hướng xã há»™i”.
Thiết nghÄ©, nếu có tám đức tính trên, ngưá»i lãnh đạo và Ä‘iá»u hành sẽ thấy yêu Ä‘á»i, yêu ngưá»i và yêu mình.