Đi tìm hình ảnh của CEO trong thế giới phẳng

Trong xu thế há»™i nhập kinh tế toàn cầu, Giám đốc Ä‘iều hành (CEO) là linh hồn của DN, quyết định sá»± thành bại của DN. Vì vậy, Ä‘ào tạo má»™t người lãnh đạo con thuyền DN vượt qua sóng gió cạnh tranh là công việc hàng đầu của các DN Việt Nam hiện nay.

Má»™t cuá»™c há»™i thảo quy mô lá»›n vào ngày 01/10 tá»›i Ä‘ây tại TP.HCM do báo Người lao Ä‘á»™ng phối hợp vá»›i Viện nghiên cứu Kinh tế Phát tiển (IDR) tổ chức vá»›i chủ đề “CEO trong thế giá»›i phẳng”, thu hút sá»± quan tâm của hÆ¡n 1.000 doanh nghiệp. Đây là cÆ¡ há»™i để các DN, các CEO Việt Nam nhận ra được chân dung của mình vá»›i tất cả những Ä‘iểm mạnh yếu, để bổ sung hoàn thiện trÆ°á»›c yêu cầu, sức ép cạnh tranh và há»™i nhập.

 

CEO Việt Nam thiếu hụt từ kiến thức đến kỹ năng

Má»™t khảo sát má»›i Ä‘ây của Bá»™ Kế hoạch và Đầu tÆ° tại 63.000 doanh nghiệp ở 36 tỉnh thành cho kết quả: số chủ DN có trình Ä‘á»™ Thạc sÄ© trở lên chỉ chiếm 2,99%, Đại học 37,82%, Cao đẳng 3,56%, Trung học chuyên nghiệp 12,33%, và có đến 43,3% chủ DN có trình Ä‘á»™ văn hóa từ cấp 3 trở xuống.

NhÆ°ng Ä‘áng chú ý hÆ¡n cả, Ä‘a số các chủ DN là những người có trình Ä‘á»™ học vấn từ Cao đẳng và Đ ại học trở lên cÅ©ng có rất ít người được Ä‘ào tạo kiến thức về kinh tế và quản trị DN. Còn theo khảo sát của IDR, 65% trong số 2.000 chủ DN tại TP.HCM xuất thân từ lá»›p cán bá»™ lãnh đạo, công chức các khu vá»±c Nhà nÆ°á»›c, được đề bạt, bổ nhiệm nhiều hÆ¡n là vì năng lá»±c, thành tích Ä‘iều hành DN. Khoảng 15% số CEO là những doanh nhân mà gia Ä‘ình có truyền thống kinh doanh lâu đời, 20% còn lại là những CEO phát triển từ những nguồn khác nhau. Theo mạng Vietnamworlks.com, nguồn nhân lá»±c quản lý cấp cao tại Việt Nam chỉ Ä‘áp ứng 30 đến 40% nhu cầu của DN.

Rất nhiều cÆ¡ há»™i và vô số thách thức mà các DN phải nắm bắt, đối đầu khi tá»›i Ä‘ây Việt Nam gia nhập sân chÆ¡i chung bình đẳng về kinh tế. “Thế giá»›i phẳng” là má»™t khái niệm má»›i nhÆ°ng tác Ä‘á»™ng mạnh mẽ đến từng quốc gia, từng doanh nghiệp và mọi cá nhân trên toàn cầu. Và Ä‘ây cÅ©ng chính là áp lá»±c cho các doanh nghiệp Việt Nam trên bÆ°á»›c đường há»™i nhập và phát triển.

Nghiên cứu của má»™t tổ chức kinh tế Ä‘ã từng Ä‘úc kết: CEO Việt Nam cái gì cÅ©ng biết nhÆ°ng không biết cái gì sâu sắc. Đó là má»™t thá»±c trạng mà nếu không kịp thời có giải pháp trÆ°á»›c mắt để bổ sung và chiến lược Ä‘ào tạo lâu dài để bền vững, phần thất bại chắc chắn sẽ thuá»™c về DN Việt Nam.

Má»™t nhận xét khác là CEO Việt Nam rất có sá»± nhạy cảm vá»›i những biến đổi, tác Ä‘á»™ng, song năng lá»±c biến sá»± nhạy cảm thành hành Ä‘á»™ng tÆ°Æ¡ng thích thì lại kém, tức là kém về kỹ năng.
Thiếu chuyên nghiệp, thiếu Ä‘á»™i ngÅ©

Theo Giáo sÆ° – Tiến sÄ© Hồ Đức Hùng, Viện trưởng IDR, hầu hết các nghiên cứu, phân tích đều chỉ rõ các DN Việt Nam – mà nhiều nhất là DN nhỏ và vừa – không chỉ yếu về vốn, công nghệ, quy mô sản xuất nhỏ, nămg lá»±c cạnh tranh yếu, mà còn yếu cả về trình Ä‘á»™ quản lý, nhận thức, tầm nhìn, năng lá»±c Ä‘iều hành.

Má»™t tồn tại phổ biến trong DN Việt Nam là quyền quản lý và quyền sở hữu chủ chÆ°a được tách bạch rõ ràng, lãnh đạo vừa là chủ DN vừa là CEO, nên khó phát huy được vai trò quản lý. Trong khi Ä‘ó, những người giữ trọng trách cao nhất trong các DN Nhà nÆ°á»›c cÅ©ng chỉ là những công chức được bổ nhiệm, chứ không phải là CEO chuyên nghiệp được thuê. Chính phủ Ä‘ã có cÆ¡ chế cho phép 5 Tổng công ty thuê Tổng giám đốc, nhÆ°ng đến nay chÆ°a phát huy hiệu quả.

Rất nhiều giải pháp Ä‘ã được đặt ra, mà giải pháp tập trung chủ yếu là Ä‘ào tạo. NhÆ°ng việc Ä‘ào tạo hiện nay của Việt Nam cÅ©ng chÆ°a có má»™t chiến lược rõ ràng. Đây sẽ là sá»± thiếu hụt lâu dài. Hiện tại, việc Ä‘ào tạo Giám đốc, nhân lá»±c cấp cao được thá»±c hiện theo kiểu mạnh ai nấy làm, địa phÆ°Æ¡ng tá»± làm, chứ hoàn toàn không có má»™t chiến lược quy hoạch tổng thể của quốc gia.

TrÆ°á»›c tình hình nhÆ° vậy, để tá»± cứu mình, trÆ°á»›c mắt các DN phải tá»± thân ná»— lá»±c. Có những giải pháp mà DN có thể tá»± làm, chẳng hạn tá»± Ä‘ào tạo cho mình. Chẳng hạn, DN Việt Nam có thể xem DN ở nÆ°á»›c ngoài Ä‘iều hành DN nhÆ° thế nào, để chọn cho mình hÆ°á»›ng Ä‘i…

CEO chính là “linh hồn” của DN, quyết định sá»± thành công hay thất bại của DN. Hiện tại, trÆ°á»›c ngưỡng cá»­a há»™i nhập, trạng thái của CEO Việt Nam Ä‘ang ở hai dạng thấy rõ, Ä‘ó là sợ hãi, lo âu và vui mừng, hăm hở. Qua Ä‘ó có thể thấy, mặc dù tâm trạng thứ hai chiếm Ä‘a số, nhÆ°ng sá»± thiếu tá»± tin của DN Việt Nam vẫn còn rất lá»›n. Phần lá»›n sá»± lo lắng này cÅ©ng chính vì CEO Việt Nam không đủ năng lá»±c, nên thiếu tá»± tin ở mình.

Hình ảnh má»™t CEO lý tưởng

Giáo sÆ° – Tiến sÄ© Hồ Đức Hùng tập hợp từ các tài liệu nghiên cứu, các chuyên gia, tập hợp lại thành má»™t tài liệu, Ä‘úc kết má»™t CEO cần phải có 12 tiêu chí. Báo Người lao Ä‘á»™ng và IDR tổ chức chÆ°Æ¡ng trình há»™i thảo “CEO trong thế giá»›i phẳng” xuất phát từ sá»± thiếu hụt về lá»±c lượng CEO, nhằm ngoài Ä‘i tìm những đặc Ä‘iểm cần có của má»™t giám đốc Ä‘iều hành, còn để giúp các Giám đốc nhá»› đến việc phải luôn tá»± nâng mình lên ngang tầm vá»›i yêu cầu của cuá»™c cạnh tranh gay gắt.

Giáo sÆ° Hùng cho biết, há»™i thảo sẽ tập trung vào 3 Ä‘iểm, Ä‘ó là: Vai trò, vị trí của má»™t Giám đốc Ä‘iều hành DN trong môi trường toàn cầu hóa, đặc biệt trong môi trường được gọi là “Thế giá»›i phẳng”; Đi tìm má»™t hình mẫu CEO Việt Nam lý tưởng, chuẩn má»±c; Những giải pháp, kiến nghị đề xuất về môi trường cho DN, chiến lược Ä‘ào tạo nhân lá»±c để có những Giám đốc có đủ năng lá»±c gánh vác công việc của DN, thá»±c hiện sứ mệnh cạnh tranh…

Tham gia cuá»™c há»™i thảo có những CEO Ä‘ã từng thành công trong Ä‘iều hành DN. Chính từ công việc, từ những va chạm và yêu cầu thá»±c tiá»…n, những nhà Ä‘iều hành DN sẽ Ä‘úc kết kinh nghiệm, sẽ chỉ ra những Ä‘iểm cần có của má»™t CEO.

Đến ngày 28/9, có tất cả trên 1.000 người đăng ký tham gia cuá»™c há»™i thảo. Trong số này có trên 50% là công ty TNHH và công ty tÆ° nhân, 30% công ty cổ phần, 13% là DN có vốn FDI, số còn lại là các DN, cÆ¡ quan Ä‘Æ¡n vị Nhà nÆ°á»›c. Có thể do số DNNN được cổ phần hóa Ä‘ã nhiều, song tá»· lệ ít ỏi trên cÅ©ng cho thấy, DN Nhà nÆ°á»›c đến giờ phút này vẫn rất ít quan tâm đến vấn đề con người, vấn đề chiến lược nhân lá»±c, mà vẫn còn đủng đỉnh.