Nhượng quyền thÆ°Æ¡ng mại – Nhà nhượng quyền Việt Nam cần biết?

Nhượng quyền thÆ°Æ¡ng mại cùng vá»›i các hình thức kinh doanh khác Ä‘ã tạo nên má»™t bức tranh sống Ä‘á»™ng của nền kinh tế thế giá»›i. Hình thành từ thế ká»· thứ 19, hình thức này không ngừng được mở rá»™ng, phát huy tính hiệu quả trong kinh doanh. Hàng năm hệ thống này tạo ra hàng triệu công ăn việc làm, đạt doanh số trên 1000 tá»· USD và phát triển không ngừng trên thế giá»›i.

Theo báo cáo của Lãnh sá»± quán Hoa kỳ năm 2004, tại Mỹ có trên 90% doanh nghiệp kinh doanh theo hình thức này tồn tại sau 10 năm trong khi Ä‘ó có trên 82% doanh nghiệp kinh doanh Ä‘á»™c lập bị Ä‘óng cá»­a cÅ©ng trong thời gian nhÆ° vậy. Rõ ràng, hình thức này Ä‘ã phát huy nhiều tính Æ°u việt so vá»›i các hình thức kinh doanh khác.

Tại Việt Nam, hình thức nhượng quyền thÆ°Æ¡ng mại hình thành vào những năm 90 của thế ká»· 20 và mang tính tá»± phát rất cao. Trung Nguyên có thể coi là nhà tiên phong tại Việt Nam áp dụng hình thức kinh doanh này bằng cách phát triển hệ thống đại lý của mình theo hình thức nhượng quyền. CÅ©ng nhÆ° các nÆ°á»›c khác, hình thức này cÅ©ng Ä‘ã phát huy tính hiệu quả của nó trong hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của doanh nghiệp. Đến nay theo Hiệp há»™i Nhượng quyền Quốc tế, Việt Nam có trên 70 hệ thống kinh doanh nhượng quyền và ngày càng phát triển.

Việt Nam trong những năm gần Ä‘ây có những Ä‘iều kiện rất thuận lợi cho hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh vá»›i tốc Ä‘á»™ tăng trưởng GDP bình quân trên 8%, má»™t quốc gia có dân số trên 82 triệu người, tình hình kinh tế ổn định, nhà nÆ°á»›c khuyến khích đầu tÆ°, sức mua của thị trường được Ä‘ánh giá là rất cao trên thế giá»›i. HÆ¡n nữa, Việt Nam Ä‘ã chính thức trở thành thành viên thứ 150 của WTO, mở ra nhiều cÆ¡ há»™i cho các nhà kinh doanh cả trong và ngoài nÆ°á»›c. Trong bối cảnh nhÆ° vậy, rõ ràng việc quyết định lá»±a chọn hình thức kinh doanh nào đảm bảo cho nhà đầu tÆ° có được hiệu quả tốt nhất về sá»­ dụng vốn, phát triển nhanh thị trường, mở rá»™ng nhanh thị phần và kiểm soát được hệ thống nhằm tạo được tiếng nói đối vá»›i thị trường này là Ä‘iều rất Ä‘uợc quan tâm? Rõ ràng, hình thức nhượng quyền thÆ°Æ¡ng mại sẽ là má»™t sá»± lá»±a chọn cho cả nhà nhượng quyền và nhà nhận quyền và hình thức kinh doanh này sẽ phát triển mạnh tại Việt Nam trong những năm tá»›i.

Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng hình thức kinh doanh này tại thị trường Việt Nam đối vá»›i những nhà nhượng quyền và nhận quyền Ä‘ã được đề cập nhiều trên các diá»…n Ä‘àn, các phÆ°Æ¡ng tiện thông tin đại chúng và Ä‘ây được coi là thời sá»± nóng tại Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, bài viết này chỉ tập trung chia sẻ má»™t số kinh nghiệm vá»›i các doanh nghiệp Việt Nam muốn kinh doanh theo hình thức này vá»›i vai trò là người nhận quyền (franchisee) từ các nhà nhượng quyền (franchisor) từ nÆ°á»›c ngoài.

TrÆ°á»›c khi quyết định nhận quyền, các doanh nghiệp cần lÆ°u ý má»™t số các yếu tố sau:

Thứ nhất, cần nắm rõ các thông tin của nhà nhượng quyền nhÆ° tình hình kinh doanh, thÆ°Æ¡ng hiệu dá»± định nhượng quyền, thị trường của thÆ°Æ¡ng hiệu này, tốc Ä‘á»™ phát triển của hệ thống, hiệu quả của hệ thống, mức Ä‘á»™ thành công của hệ thống trong những năm qua, những Æ°u Ä‘iểm nổi bật của hệ thống này so vá»›i hệ thống cùng chủng loại và những định hÆ°á»›ng phát triển hệ thống này trong tÆ°Æ¡ng lai về thị trường, về những chính sách há»— trợ đối vá»›i các nhà nhận quyền má»›i, các chính sách cho những thị trường má»›i…nhất là đối vá»›i các định hÆ°á»›ng liên quan đến thị trường mà doanh nghiệp quan tâm. Việc nắm rõ các thông tin trên giúp cho doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện về doanh nghiệp nhượng quyền, làm cÆ¡ sở cho việc ra quyết định trong tÆ°Æ¡ng lai.

Thứ hai, doanh nghiệp cần dành thời gian nghiên cứu thị trường mục tiêu của mình để trả lời hàng loạt các câu hỏi: Hình thức kinh doanh này có phù hợp vá»›i khả năng của mình hay không? ThÆ°Æ¡ng hiệu, sản phẩm này có được khách hàng chấp nhận hay không? Hiệu quả đầu tÆ° của hình thức này sẽ nhÆ° thế nào? Luật pháp qui định cho trường hợp này nhÆ° thế nào?…Vì rõ ràng, không phải thÆ°Æ¡ng hiệu nào, sản phẩm nào, hệ thống nào thành công ở má»™t nÆ°á»›c, má»™t khu vá»±c thì sẽ thành công ở má»™t nÆ°á»›c khác hay má»™t khu vá»±c khác. Điều này tưởng chừng nhÆ° rất Ä‘Æ¡n giản nhÆ°ng thường rất dá»… bị bỏ qua đối vá»›i các doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm trong việc nhận nhượng quyền và kết quả thường sẽ không nhÆ° mong đợi đối vá»›i các nhà đầu tÆ°.

Thứ ba, cần nghiên cứu kỹ hồ sÆ¡ nhượng quyền do nhà nhượng quyền thiết lập, trong Ä‘ó quy định rất rõ các Ä‘iều khoản: qui định về địa Ä‘iểm, qui định về vị trí và không gian địa lý, qui định về đầu tÆ°, các qui định về khai trÆ°Æ¡ng, vận hành, sản phẩm, các yêu cầu về huấn luyện, qui định về cấp phép, kiểm tra, vận hành, bảo trì, sá»­a chữa, qui định về bảo hiểm tài sản, nhân viên, qui định về việc sá»­ dụng thÆ°Æ¡ng hiệu và sản phẩm, qui định về các khoản phí, qui định vể chuyển nhượng về mô hình kinh doanh, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật, qui định về tái ký hợp đồng, qui định về chấm dứt hợp đồng, qui định vể bồi thường, qui định về giải quyết tranh chấp… Ngoài ra, trong hồ sÆ¡ nhượng quyền này còn định ra các yêu cầu đối vá»›i nhà nhận quyền trong tÆ°Æ¡ng lai về tài chính, đạo đức, kinh nghiệm kinh doanh, những cam kết khác… Những Ä‘iều kiện trong hồ sÆ¡ nhượng quyền giúp người nhượng quyền có má»™t sá»± hiều biết tường tận người nhận nhượng quyền trong tÆ°Æ¡ng lai. Nó có tác dụng nhÆ° má»™t công cụ sàn lọc giúp nhà nhượng quyền tìm ra được các ứng viên tốt nhất cho hệ thống nhượng quyền của mình. Do những qui định rất chặt chẽ nhÆ° vậy nên doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ hồ sÆ¡ này trÆ°á»›c khi tiến hành nhận nhượng quyền. Việc nghiên cứu này sẽ giúp nhà nhận quyền trong tÆ°Æ¡ng lai hiểu rõ được nhà nhượng quyền, những qui định của các bên trong suốt quá trình thá»±c hiện và rõ ràng cÅ©ng giúp cho nhà nhận quyền Ä‘ánh giá lại khả năng của mình, Ä‘ánh giá lại khả năng theo Ä‘uổi của mình cùng vá»›i nhà nhượng quyền trong suốt quá trình hợp tác. Vì khi Ä‘ã trở thành franchisee là cam kết trọn vẹn cùng vá»›i franchisor chia sẻ thành công và khó khăn trong suốt quá trình hợp tác này.

Thứ tÆ°, cần nghiên cứu kỹ các Ä‘iều khoản trong Hợp đồng nhượng quyền. Hợp đồng này thường do nhà nhượng quyền thiết lập, trong Ä‘ó chi tiết hoá các Ä‘iều được ghi trong Hồ sÆ¡ nhượng quyền. Má»™t lần nữa, doanh nghiệp cần Ä‘ánh giá lại toàn bá»™ các Ä‘iều khoản, xem xét các Ä‘iều kiện của mình. Từ Ä‘ó, doanh nghiệp Ä‘Æ°a ra các câu hỏi cho nhà nhượng quyền, lắng nghe sá»± trả lời. Việc đồng ý ký hợp đồng nhượng quyền hay từ chối đều thể hiện sá»± hiểu biết sâu sắc của mình đối vá»›i nhà nhượng quyền. Hợp đồng nhượng quyền cần thá»±c hiện theo Ä‘úng trình tá»± và thủ tục của luật pháp Việt Nam.

Cuối cùng, doanh nghiệp cần hiểu rõ các cam kết của nhà nhượng quyền cÅ©ng nhÆ° những cam kết của mình đối vá»›i nhà nhượng quyền và thể hiện chúng trong các Ä‘iều khoản của hợp đồng nhượng quyền. Hình thức này chỉ thá»±c sá»± phát huy tính hiệu quả vượt trá»™i của nó khi có hệ thống cùng vận hành theo má»™t qui định, qui trình thống nhất. Nếu má»™t trong hai bên vi phạm các cam kết này thì hậu quả sẽ rất khó lường. Nhà nhượng quyền có thể sụp đổ cả hệ thống thậm chí phá sản, nhà nhận quyền có thể sẽ không còn cÆ¡ há»™i tiếp tục kinh doanh vì sá»± thua lá»— và nhất là niềm tin của các nhà nhượng quyền khác đối vá»›i mình. Do vậy, việc giữ uy tín cho hệ thống và sá»± thống nhất của hệ thống không những tạo ra sá»± phát triển cho bản thân nhà nhượng quyền mà cho từng nhà nhận quyền, góp phần tạo ra hệ thống sức mạnh chung trong việc duy trì lòng trung thành của khách hàng, đối trọng cho các đối tác và Ä‘ây cÅ©ng là trở ngại thá»±c sá»± cho các đối thủ cạnh tranh.

Để có thể há»™i nhập thành công, má»™t Ä‘iều kiện tiên quyết đối vá»›i các doanh nghiệp Việt Nam là cần tìm hiểu, nghiên cứu các thuận lợi và hạn chế của hình thức kinh doanh đặc thù này trÆ°á»›c khi Ä‘Æ°a ra quyết định đầu tÆ°. Nhượng quyền thÆ°Æ¡ng mại có thể không phù hợp cho các nhà nhận quyền vốn Æ°a thích sá»± sáng tạo. Hình thức này có thể sẽ không phù hợp đối vá»›i các nhà đầu tÆ° mong muốn có hiệu quả trong ngắn hạn. NhÆ°ng hình thức này sẽ phát huy được tính tích cá»±c của nó nếu cả người nhượng quyền và người nhận quyền cam kết thá»±c hiện đến cùng mô hình kinh doanh của mình cùng vá»›i niềm tin, văn hoá trung thá»±c và giàu khát vọng. Hình thức nhượng quyền thÆ°Æ¡ng mại có thể gọi là hình thức kinh doanh của niềm tin và của sá»± cam kết.

Nguồn: lantabrand.com