Chạy Ä‘ua lãi suất – Bản lÄ©nh nhà quản lý

Từ câu chuyện chạy Ä‘ua lãi suất của các NHTM hiện nay thấy rõ việc nâng cao năng lá»±c quản trị, Ä‘iều hành là má»™t trong những thách thức lá»›n của các NHTM trong nÆ°á»›c trong năm 2010 và nhiều năm tá»›i.

Trên danh nghÄ©a lãi suất huy Ä‘á»™ng VND hiện chÆ°a vượt rào 10,5%/năm. NHNN cÅ©ng khẳng định các NHTM không có vấn đề gì về thanh khoản. Thế nhÆ°ng, sá»± căng thẳng về nguồn VND Ä‘ang ở đỉnh Ä‘iểm khi má»™t tháng qua lãi suất huy Ä‘á»™ng trên cả thị trường liên ngân hàng và thị trường dân cÆ° đều liên tục bị đẩy lên cao ngất ngưởng.

Lãi suất huy Ä‘á»™ng: Xoay các kiểu

Trên bảng lãi suất, chÆ°a có NHTM nào công bố mức lãi suất huy Ä‘á»™ng vốn từ khu vá»±c dân cÆ° vượt mức 10,5%. NhÆ°ng nếu nhìn vào các chiêu của NHTM thì thấy họ Ä‘ang “nóng” đến mức nào trong việc huy Ä‘á»™ng vốn. Hầu hết các NHTM đều tung ra tất cả những chiêu có thể để thu hút khách hàng. Mức lãi suất thưởng thấp nhất mà các ngân hàng Ä‘Æ°a ra ở mức 0,05 % và cao nhất có thể lên đến 0,42%/năm.

Do Ä‘ó, thá»±c tế khi cá»™ng lãi suất từ các hình thức thưởng (thưởng tiền, thưởng lãi suất, lãi suất cho sản phẩm huy Ä‘á»™ng đặc biệt) thì lãi suất huy Ä‘á»™ng của nhiều NHTM Ä‘ã vượt rào 10,5%/năm. Điểm mặt các NHTM Ä‘ang thá»±c hiện những chÆ°Æ¡ng trình khuyến mại hấp dẫn thì thấy đủ cả, từ NHTM nhà nÆ°á»›c lá»›n đến NHTMCP lá»›n, nhỏ. Thế nhÆ°ng, kết quả không mấy khả quan khi dá»± tính trong năm nay, tính chung toàn ngành tăng trưởng huy Ä‘á»™ng vốn vẫn thấp hÆ¡n tăng trưởng tín dụng khoảng 9%.

Trên thị trường liên ngân hàng, theo công bố của NHNN, doanh số giao dịch trong tuần gần Ä‘ây nhất đạt xấp xỉ 120.350 tá»· VND và 2.033 triệu USD, tăng tiếp 8.507 tá»· đồng và 580 triệu USD so vá»›i trung tuần tháng 12/2009. Và Ä‘ây là tuần thứ ba liên tiếp giao dịch trên thị trường này tăng cao. Sá»± căng thẳng về thanh khoản còn thấy rõ hÆ¡n khi doanh số giao dịch kỳ hạn qua Ä‘êm và 1 tuần chiếm tá»· trọng lá»›n nhất; trong Ä‘ó giao dịch kỳ hạn 1 tuần chiếm 46%/tổng doanh số giao dịch. Và tất nhiên, lãi suất giao dịch bình quân trên thị trường liên ngân hàng tiếp tục tăng lên trên 10%/năm.

Hiện lãi suất bình quân qua Ä‘êm Ä‘ang ở mức 10,71%/năm. Lãi suất bình quân cao nhất, theo công bố của NHNN, là 12%/năm. NhÆ°ng lãnh đạo má»™t NHTM cho biết, muốn có con số này trên thá»±c tế thì phải cá»™ng thêm vài Ä‘iểm phần trăm nữa!

“Quân tá»­” phòng thân

Tăng trưởng tín dụng quá cao là nguyên nhân chính khiến thị trường huy Ä‘á»™ng vốn căng thẳng nhÆ° hiện nay. Theo thống kê của NHNN, hiện tăng trưởng tín dụng Ä‘ã ở mức 37,73% – cách xa con số 25% mà NHNN Ä‘Æ°a ra hồi đầu năm và vượt gần 8% so vá»›i “phanh” dá»± kiến của NHNN trong những tháng cuối năm là 30%.
 
Thá»±c tế, việc tăng trưởng tín dụng Ä‘ã được NHNN và cả các NHTM lường trÆ°á»›c do chÆ°Æ¡ng trình há»— trợ lãi suất (tính chung là có đến 5 chÆ°Æ¡ng trình) được triển khai từ đầu năm đến nay. DÆ° nợ cho vay há»— trợ lãi suất tuy ở mức hÆ¡n 445.000 tá»· đồng, song Ä‘ây chính là lá»±c đẩy khiến “con tàu tín dụng” không sao phanh lại được, dù NHNN liên tục có cảnh báo đối vá»›i các tổ chức tín dụng.

Nguyên nhân thứ hai, và cÅ©ng là căn bệnh cố hữu của hệ thống NHTM Việt Nam, là hệ quả từ nguyên nhân thứ nhất: sá»± mất cân đối về kỳ hạn giữa vốn huy Ä‘á»™ng và vốn cho vay.
 
Tuy NHNN chÆ°a công bố, nhÆ°ng theo Æ°á»›c tính của các NHTM, hiện hÆ¡n 90% vốn huy Ä‘á»™ng VND của các ngân hàng là dÆ°á»›i 12 tháng; trong khi tá»· lệ này trong cho vay trung và dài hạn là 40%. Cụ thể hÆ¡n, nếu nhìn vào bảng huy Ä‘á»™ng lãi suất VND của NHTM có thể thấy rõ sá»± mất cân đối này. Ví dụ lãi suất huy Ä‘á»™ng kỳ hạn 1 tháng của SHB là 10,44%/năm; từ 12 tháng đến 36 tháng có mức chung là 10,48%/năm. Ở NHTMCP Đông Á, lãi suất huy Ä‘á»™ng kỳ hạn 1 tháng và 6 tháng đều ở mức 10,49%/năm. Hay ở Techcombank, lãi suất kỳ hạn 1 tháng cao hÆ¡n 15 tháng, tÆ°Æ¡ng ứng là 10%/năm và 9,20%/năm.

Nguyên nhân thứ ba, để bình ổn thị trường ngoại hối, trong tháng 12/2009, NHNN Ä‘ã bán ra má»™t lượng lá»›n ngoại tệ nên các NHTM cÅ©ng “tốn” má»™t lượng VND không nhỏ cho việc này. TrÆ°á»›c tình hình căng thẳng của thị trường, NHNN Ä‘ã phát Ä‘i thông Ä‘iệp sẽ há»— trợ thanh khoản cho NHTM nào thiếu hụt tạm thời.
 
Hiện tổng phÆ°Æ¡ng tiện thanh toán Ä‘ã ở mức 28,67% – vượt mức dá»± kiến (25%) của NHNN. Thống đốc NHNN Nguyá»…n Văn Giàu cÅ©ng hÆ¡n má»™t lần khẳng định sẽ làm mọi cách để giữ mức cung tiền trong tầm kiểm soát. Vì thế, NHNN sẽ không dá»… gì tung tiền ra “cứu” NHTM.

Nếu nhÆ° trÆ°á»›c Ä‘ây má»™t ngân hàng nào Ä‘ó thiếu thanh khoản sẽ được những ngân hàng lá»›n há»— trợ, thì ba năm trở lại Ä‘ây tinh thần “tÆ°Æ¡ng thân tÆ°Æ¡ng ái” này giữa các NHTM không còn nữa. Hầu hết NHTM lá»›n đều “làm ngÆ¡” trÆ°á»›c khó khăn của ngân hàng nhỏ. Má»™t lãnh đạo NHTM Ä‘ã phải thốt lên: “Trong thời buổi khó khăn này “quân tá»­ phòng thân” là hÆ¡n cả”. Thậm chí, số ít ngân hàng còn lấy sá»± khó khăn thanh khoản của ngân hàng bạn làm cÆ¡ há»™i kiếm lời cho mình! Đây cÅ©ng là má»™t trong những lý do khiến lãi suất trên thị trường liên ngân hàng bị đẩy lên vượt cả lãi suất cÆ¡ bản.

Thanh khoản: Cốt lõi là ở năng lá»±c quản trị ngân hàng

Thanh khoản của các NHTM luôn là vấn đề nhạy cảm và được “dá»± cảm” hàng năm, nhất là vào dịp tết Nguyên Đán, khi cả nhu cầu tín dụng và chi tiêu của người dân lẫn doanh nghiệp đều tăng. Thêm vào Ä‘ó là sá»± “chia sẻ” nguồn vốn cho các thị trường khác (chứng khoán, bất Ä‘á»™ng sản, vàng…).
 
Đây là vấn đề thường niên của các NHTM. TS. Lê Xuân NghÄ©a, Phó Chủ tịch Ủy ban giám sát tài chính quốc gia cho rằng, vấn đề thanh khoản hiện chÆ°a nghiêm trọng nhÆ° năm ngoái, nhÆ°ng nếu không xá»­ lý kịp thời sẽ gây khó khăn cho các NHTM.

Hai năm nay, nhiều NHTM Ä‘ã tăng vốn Ä‘iều lệ, tăng năng lá»±c cạnh tranh từ chất lượng sản phẩm, dịch vụ, đến cải thiện hỉnh ảnh trong mắt người dân… nhÆ°ng vẫn thua tính chuyên nghiệp của các NH ngoại. Chuẩn má»±c từ chất lượng dịch vụ, chất lượng tín dụng, các chỉ số an toàn… là Ä‘ánh giá chung đối vá»›i các NH nÆ°á»›c ngoài có mặt tại Việt Nam hiện nay.

Má»™t quan chức của NHNN đặt vấn đề: Tại sao trong lúc NHTM trong nÆ°á»›c “cuống” lên vì thanh khoản thì NH nÆ°á»›c ngoài vẫn “bình chân nhÆ° vại”? Nếu nói do họ có sá»± há»— trợ của NH mẹ là không Ä‘úng. Vì, trong bối cảnh khủng hoảng vừa qua, chính những ngân hàng mẹ của họ Ä‘ang gặp khó khăn thì khó có thể há»— trợ cho NH con.
 
Tại sao trong lúc các NHTM trong nÆ°á»›c đẩy tăng trưởng tín dụng lên cao quá khả năng của mình thì NH nÆ°á»›c ngoài vẫn kiên định theo cách: chậm mà chắc? Nhiều NH nÆ°á»›c ngoài, thậm chí NH 100% vốn nÆ°á»›c ngoài (hạch toán Ä‘á»™c lập vá»›i ngân hàng mẹ), chẳng hạn nhÆ° ANZ, không chỉ là ngân hàng bán buôn, mà họ Ä‘ã thá»±c sá»± trở thành ngân hàng bán lẻ trên thị trường khi triển khai không thiếu hình thức tín dụng nào trên thị trường Việt Nam, kể cả chÆ°Æ¡ng trình há»— trợ lãi suất.

NhÆ°ng hiện không có NH nÆ°á»›c ngoài nào gặp vấn đề về thanh khoản, dù là tạm thời. Vậy, vấn đề nằm ở chá»— năng lá»±c quản trị Ä‘iều hành của các ngân hàng ná»™i. Vị quan chức NHNN này khẳng định. Và Ä‘ây cÅ©ng chính là má»™t trong những thách thức lá»›n mà các NHTM trong nÆ°á»›c phải đối mặt trong năm 2010 và nhiều năm tiếp theo.
Nguồn:  Diá»…n Ä‘àn doanh nghiệp

Nguồn: royal.vn