Sát nhập và mua lại khôn ngoan trong tình hình hiện tại

Đối vá»›i nhiều nhà Ä‘iều hành, tiến hành bất kì má»™t thÆ°Æ¡ng vụ nào trong thời buổi suy thoái này đều trở nên quá mạo hiểm và phi thá»±c tế. Thị trường tín dụng vận hành không bình thường, do Ä‘ó, tài chính là má»™t trở ngại không dá»… vượt qua. Dá»± trữ tiền mặt cần được cân nhắc nhÆ° má»™t phÆ°Æ¡ng án phòng vệ hữu hiệu trong trường hợp nền kinh tế cứ tiếp tục diá»…n biến theo chiều hÆ°á»›ng xấu.

Thị trường cổ phiếu cÅ©ng Ä‘ình trệ, vì vậy, cả người mua lẫn người bán đều tỏ ra e ngại vá»›i những giao dịch bằng chứng khoán. Má»™t thÆ°Æ¡ng vụ quan trọng có thể làm ảnh hưởng rất lá»›n tá»›i cấp quản lý trong việc củng cố công việc kinh doanh cốt lõi và mang lại những rủi ro không thể lường trÆ°á»›c được.

Tuy nhiên đối vá»›i các doanh nghiệp tÆ°Æ¡ng đối mạnh về cả tài chính và chiến lược, thì suy thoái tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng vá»›i sá»± xuất hiện của những cÆ¡ há»™i hiếm có để nâng cao vị thế cạnh tranh thông qua các vụ mua lại hay cùng nhau hợp tác.

Theo phân tích của Bain & Company (má»™t công ty tÆ° vấn chiến lược và kinh doanh toàn cầu tại Mỹ) qua hÆ¡n 24.000 hợp đồng giao dịch trong khoảng thời gian 1996 – 2006, những vụ mua lại kết thúc trong và ngay sau cuá»™c suy thoái những năm 2001 – 2002 Ä‘ã thu được má»™t khoản lợi nhuận siêu ngạch (excess returns) gấp ba lần so vá»›i các vụ tÆ°Æ¡ng tá»± diá»…n ra trong thời kì bùng nổ tăng trưởng trÆ°á»›c Ä‘ó.

Kết quả khảo sát này cÅ©ng Ä‘úng vá»›i bất kì má»™t ngành công nghiệp nào và bất kể quy mô của thÆ°Æ¡ng vụ ra sao. HÆ¡n nữa, xét về dài hạn, thá»±c tế cho thấy các công ty tiến hành mua lại trong cả thời Ä‘iểm thị trường bùng nổ tăng trưởng lẫn khi xuống dốc hoạt Ä‘á»™ng tốt hÆ¡n những công ty chỉ mua lại vào thời gian tăng trưởng.

Dù trong bất kì má»™t môi trường kinh tế nào, mục tiêu quan trọng nhất của sáp nhập và mua lại (M&A) là để triển khai chiến lược của công ty. Giữa bối cảnh khủng hoảng, chiến lược Ä‘ó gần nhÆ° chắc chắn sẽ hÆ°á»›ng sá»± tập trung vào việc củng cố công việc gia tăng cốt yếu. Không má»™t công ty nào có thể hi vọng vượt qua được suy thoái mà không có má»™t nền tảng cốt lõi vững mạnh, và M&A chính là má»™t công cụ hữu hiệu để gia tăng sức mạnh cho nền tảng Ä‘ó.

Trong thời buổi suy thoái, hoạt Ä‘á»™ng M&A cÅ©ng tạo ra thêm những lá»±a chọn chiến lược. Chẳng hạn, khi Pfizer hết hạn Ä‘á»™c quyền bằng sáng chế má»™t số loại dược phẩm hàng đầu, hãng này Ä‘ã quyết định kí hợp đồng mua lại đối thủ cạnh tranh Wyeth.

Các ngành công nghiệp khác cÅ©ng có xu hÆ°á»›ng củng cố thêm sức mạnh khi những tập Ä‘oàn dẫn đầu thị trường ná»— lá»±c để gia tăng các lá»±a chọn chiến lược bằng cách mở rá»™ng quy mô hoặc phạm vi. Ví dụ nhÆ° công ty Ä‘iện thoại không dây có thể tạo thêm giá trị gia tăng vá»›i những tích hợp phần mềm hoặc ná»™i dung má»›i.

Thị trường cổ phiếu không hẳn Ä‘ã là má»™t rào cản đối vá»›i các giao dịch bằng chứng khoán, bởi cổ phần của cả người mua lẫn người bán đều chẳng sáng sủa hÆ¡n nhau là bao.

Nguyên tắc tối quan trọng của hoạt Ä‘á»™ng M&A là quy hoạch đầu tÆ°, má»™t bản cáo bạch chỉ rõ được tại sao bạn lại mua lại tài sản hoặc công việc kinh doanh nào Ä‘ó chắc chắn sẽ khiến cho vụ giao dịch của bạn có giá trị hÆ¡n nhiều. Khi phỏng vấn má»™t vài chủ nhân của những vụ mua lại thành công có, thất bại cÅ©ng có, chúng tôi phát hiện ra rằng khoảng 80% các giao dịch thành công được dá»±a trên má»™t bản quy hoạch đầu tÆ° rõ ràng, minh bạch. Đối vá»›i những phi vụ không thành, tá»· lệ này chỉ là 40%.

Từ khi chi ra hàng triệu Ä‘ôla để củng cố thÆ°Æ¡ng hiệu đến nay, Verizon Wireless vẫn kiên trì vá»›i má»™t bản quy hoạch hết sức rõ ràng ngay từ đầu. Có lẽ vì thế, người tiêu dùng khắp nÆ°á»›c Mỹ đều được tận mắt nhìn thấy khẩu hiệu quảng cáo “Sức mạnh của mạng lÆ°á»›i”. Trong ngành công nghệ không dây, sức mạnh của má»™t thÆ°Æ¡ng hiệu phụ thuá»™c vào công nghệ tiên tiến nhất (state – of – the – art technology) và khả năng liên tục mở rá»™ng phạm vi địa lý cung cấp dịch vụ.

Những nguyên tắc kể trên là bất di bất dịch dù cho nền kinh tế Ä‘ang thịnh vượng hay suy thoái. Đó là lý do tại sao Verizon Wireless vẫn duy trì đều đặn tốc Ä‘á»™ dòng chảy mua lại kể cả trong bối cảnh khủng hoảng. Từ năm 2004 đến 2007, tổng cá»™ng hãng này Ä‘ã tiến hành 40 vụ mua lại.

Tháng 1/2009 vừa rồi, Verizon Ä‘ã chi ra 28,1 tá»· USD mua lại Alltel để có cÆ¡ há»™i bÆ°á»›c chân vào thị trường các khu vá»±c nông thôn và vùng sâu vùng xa. Tập Ä‘oàn Verizon, cổ Ä‘ông chính của Verizon Wireless, cho biết năm 2008 doanh thu của hãng này Ä‘ã tăng lên 16,4% so vá»›i năm 2007.

Tập trung vào ba đề xuất dÆ°á»›i Ä‘ây có thể phần nào giúp các công ty tận dụng tối Ä‘a để nắm bắt những cÆ¡ há»™i riêng có trong thời buổi khủng hoảng:

Thứ nhất, nâng cao sá»± cần mẫn, cẩn trọng của Ä‘á»™i ngÅ© thá»±c hiện M&A. Những người mua lại có mục Ä‘ích kiếm tìm đối tượng trong cùng má»™t ngành công nghiệp thường dá»… bị rÆ¡i vào cái bẫy do sá»± thiếu cần mẫn, cẩn trọng gây ra bởi các nhà Ä‘iều hành cứ tâm niệm rằng họ nằm lòng những kiến thức về ngành Ä‘ó. Cái nhìn tổng quan từ bên trong và bên ngoài về đối tượng hÆ°á»›ng tá»›i là hết sức cần thiết.

Thứ hai, liên tục cập nhật danh sách các đối tượng mục tiêu để phản ánh sá»± biến đổi của môi trường. Môi trường kinh doanh trong tÆ°Æ¡ng lai có khả năng sẽ được Ä‘iều tiết chặt chẽ hÆ¡n, ít các Ä‘òn bẩy tài chính hÆ¡n, và nhiều rủi ro hÆ¡n. Điều này cần được phản ánh trong danh sách chọn lọc các vụ mua lại tiềm năng.

Cuối cùng, đừng mặc định rằng sáp nhập và mua lại theo phÆ°Æ¡ng thức truyền thống là sá»± lá»±a chọn duy nhất của bạn. Mà thá»±c tế, mô hình hợp vốn, liên doanh, và liên minh chiến lược cÅ©ng mang đến cho các công ty cÆ¡ há»™i cạnh tranh vá»›i vô vàn các kịch bản khác nhau, mà không phải băn khoăn về tính chất cứng rắn và phí tổn cao của má»™t vụ mua lại.

Chẳng hạn, vụ bắt tay giữa Morgan Stanley và Smith Barney bản chất là má»™t hình thức liên doanh chứ không hẳn là sáp nhập. Hay gần Ä‘ây, Nokia Ä‘ã liên minh vá»›i HCL Infosystems của Ấn Độ để cung cấp các dịch vụ nhÆ° định vị và âm nhạc cho Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng.

Chìa khóa then chốt trong những giao dịch hay liên minh chiến lược chỉ là má»™t: gia tăng giá trị cốt lõi và giữ vững sá»± linh hoạt.

Nguồn Việtnamweek