Lãnh đạo – không Ä‘Æ¡n thuần chỉ là vị trí

 

Ở bất kỳ tổ chức nào, khi được đề nghị kể tên má»™t lãnh đạo thì Ä‘a phần mọi nhân viên đều kể tên Tổng giám đốc Ä‘iều hành (CEO). Sá»± nhầm lẫn giữa người có vai trò lãnh đạo và người ở vị trí cao nhất trong tổ chức cÅ©ng đến từ việc bấy lâu nay, nhiều học giả Ä‘ã quen dẫn chứng về người nắm giữ vị trí cao nhất trong những nghiên cứu về phÆ°Æ¡ng thức lãnh đạo của mình.

Người ta Æ°á»›c tính rằng 84% các nghiên cứu về phÆ°Æ¡ng thức lãnh đạo từ năm 2003 đến 2008 Ä‘ã Ä‘ánh đồng người có vai trò lãnh đạo vá»›i những người ở vị trí cao nhất.

Sá»± thật là những người nắm quyền cao nhất trong má»™t tổ chức có thể cÅ©ng là những người lãnh đạo và Ä‘iều này đặc biệt Ä‘úng khi những người ở vị trí này thường là những cá nhân có quyền tá»± do và chủ Ä‘á»™ng đủ để họ Ä‘Æ°a ra những quyết định giống vá»›i những người có vai trò lãnh đạo.

Tuy nhiên, hầu hết chúng ta đều Ä‘ã chứng kiến nhiều người ở vị trí nhÆ° vậy không phải ở cÆ°Æ¡ng vị lãnh đạo thá»±c sá»±. Chúng ta chắc hẳn cÅ©ng Ä‘ã chứng kiến tài lãnh đạo xuất sắc của những người không ở vị trí cao nhất.

Bod Quinn Ä‘ã lập luận đầy thuyết phục rằng lãnh đạo là má»™t vai trò mà các cá nhân dù có quyền lá»±c hay không đều có thể đảm nhận hoặc thôi đảm nhận nhiều lần trong suốt quá trình làm việc của mình.

Tạm gác những giả định cho rằng vị trí lãnh đạo chỉ dành cho những ai có chức danh cao nhất trong tổ chức, thay vì chỉ Ä‘Æ¡n thuần xem ai Ä‘ó là má»™t người lãnh đạo, chúng ta cần Ä‘ánh giá họ là má»™t người lãnh đạo thá»±c thụ hay chỉ có vẻ giống nhÆ° má»™t lãnh đạo trong những tình huống cụ thể.

Câu hỏi này gợi mở nhiều hÆ°á»›ng chất vấn má»›i và khía cạnh nghiên cứu má»›i. Chẳng hạn nhÆ°:

Thứ nhất, nếu bất kỳ ai cÅ©ng có thể nắm vai trò lãnh đạo dù họ Ä‘ang giữ chức vụ gì trong tổ chức thì việc lãnh đạo trong má»™t nhóm dá»± án hay trong má»™t tổ/ Ä‘á»™i cụ thể sẽ ra sao? Vai trò lãnh đạo của má»™t cá nhân cụ thể vá»›i những nét đặc trÆ°ng riêng biệt khi họ ở vai trò má»™t người lãnh đạo và khi là má»™t thành viên nhóm sẽ biến chuyển nhÆ° thế nào để trở thành má»™t "hành Ä‘á»™ng xã há»™i thông thường"?

Má»™t mặt, nó xuất hiện trong suốt quá trình giao tiếp xã há»™i mà má»™t số người cho rằng những nét đặc trÆ°ng của người lãnh đạo được biểu hiện qua lời nói và hành Ä‘á»™ng của họ và qua những gì người khác dành cho họ.

Ví dụ, khi quan sát má»™t nhóm sinh viên Ä‘ang cùng nhau thá»±c hiện má»™t dá»± án, bạn sẽ nhận ra cá nhân nào Ä‘ó là người lãnh đạo nhóm khi nhận ra ở họ những tố chất căn bản của má»™t người lãnh đạo và qua cách những người khác giao tiếp vá»›i người này. Má»™t số người không ngại bỏ qua những đối Ä‘ãi đặc biệt dành cho họ nhÆ° má»™t lãnh đạo trong tổ chức hoặc trong nhóm để tránh nguy cÆ¡ họ sẽ bị mặc định nhÆ° người có vai trò lãnh đạo.

Hiểu được việc các cá nhân chủ Ä‘á»™ng, linh hoạt chuyển đổi giữa các nét đặc trÆ°ng khi là người lãnh đạo và khi là má»™t nhân sá»± trong nhóm ra sao và cách những nét đặc trÆ°ng này biến chuyển qua thời gian và trong từng tình huống là vô cùng quan trọng.

Thứ hai, nếu bất kỳ ai cÅ©ng có thể lãnh đạo dù họ Ä‘ang ở cÆ°Æ¡ng vị nào thì rất có thể, nhiều người muốn nắm quyền lãnh đạo cùng má»™t lúc. Má»™t số người tin rằng, thông thường chỉ là vô thức, nhóm chỉ nên có má»™t người lãnh đạo duy nhất và người này cần há»™i đủ má»™t số tố chất tiên quyết mà má»™t người lãnh đạo cần phải có. NhÆ°ng những người khác trong Ä‘ó có chúng tôi, lại tin rằng vai trò lãnh đạo cần được chia sẻ và do nhiều người đảm nhận cùng má»™t lúc.

Trong các công ty, tùy thuá»™c vào suy nghÄ© của mọi người về khía cạnh này, chúng ta sẽ có má»™t môi trường cạnh tranh cho vị trí lãnh đạo hoặc môi trường vá»›i sá»± luân chuyển không ngừng giữa các thành viên vá»›i vai trò làm người lãnh đạo và thành viên nhóm bởi mọi thành viên đều sẽ có cÆ¡ há»™i trải qua vị trí lãnh đạo và thành viên nhóm để cùng nhau hoàn thành mục tiêu chung của cả nhóm.

NhÆ° những gì hai ví dụ trên đề cập đến, chúng ta thường tá»± biến mình thành nô lệ cho những suy nghÄ© cố hữu của chính mình (trong trường hợp này là những mặc định về vai trò lãnh đạo). Chúng ta sẽ không còn bị rối tung trong những câu hỏi nhÆ° trên nếu chúng ta nghÄ© người lãnh đạo Ä‘Æ¡n thuần là người có thẩm quyền. Tuy nhiên, các tổ chức đều Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng trong những lÄ©nh vá»±c phức tạp, năng Ä‘á»™ng và đầy sáng tạo nên họ phải trông cậy nhiều hÆ¡n nữa vào vai trò lãnh đạo.

Những chất vấn má»›i về các người lãnh đạo và vai trò lãnh đạo Ä‘ang kiểm chứng các quy trình xã há»™i mà ở Ä‘ó mọi thành viên của tổ chức ở mọi cÆ°Æ¡ng vị đều được xem nhÆ° những người lãnh đạo và sá»± luân chuyển không ngừng về vai trò lãnh đạo Ä‘ã hé lá»™ những hình thái khái quát. Những hình thái Ä‘óng vai trò then chốt vá»›i việc tìm ra Ä‘iểm cốt lõi về vai trò lãnh đạo trong các tổ chức hiện nay. Sẽ tá»›i lúc, quan Ä‘iểm về người có tÆ° duy tổ chức là không đủ. Và bây giờ chính là thời Ä‘iểm Ä‘ó.

– Bài viết của Sue Ashford và Scott DeRue trên Harvard Business Publishing. Sue Ashford là giáo sÆ° trợ giảng môn Lập Trình Lãnh Đạo và ChÆ°Æ¡ng trình chuyên viên Quản Trị Kinh Doanh; Michael & Susan Jandernoa là giáo sÆ° môn Quản Trị và Các Tổ Chức. Scott DeRue là trợ lý giảng môn Quản Trị và Các Tổ Chức tại trường kinh doanh Michigan Stephen M. Ross.

nguồn: doanhnhan360.com