Những phẩm chất làm nên nhà lãnh đạo (Phần 2)

 

Nếu nắm được phÆ°Æ¡ng pháp thích hợp, người ta có thể phát triển được trí tuệ cảm xúc của mình.

Khả năng ý thức về mình

Khả năng ý thức về mình – hay khả năng tá»± ý thức – là yếu tố đầu tiên thuá»™c trí tuệ cảm xúc. Có khả năng ý thức về mình, nghÄ©a là ta có được má»™t sá»± hiểu biết rõ ràng về những cảm xúc, sở trường, sở Ä‘oản, các nhu cầu, các khuynh hÆ°á»›ng và Ä‘á»™ng lá»±c của bản thân. Những người có khả năng tá»± ý thức cao Ä‘á»™ thường không có thái Ä‘á»™ phê bình thái quá, cÅ©ng không đặt hy vọng vào những gì viá»…n vông, phi thá»±c. Trái lại, họ giữ được thái Ä‘á»™ ngay thá»±c – vá»›i chính mình và vá»›i những người khác.

Những người có ý thức cao Ä‘á»™ về mình thường nhận biết rõ việc các cảm xúc của họ có tác Ä‘á»™ng ra sao đối vá»›i chính họ, đối vá»›i những người khác, và đối vá»›i năng suất làm việc của họ. Bởi Ä‘ó, trong công việc, người biết ý thức về mình luôn cẩn thận sắp xếp thì giờ và ná»— lá»±c hoàn thành tốt công việc mình trÆ°á»›c thời hạn cuối cùng, vì biết rằng tình trạng đợi nÆ°á»›c đến chân má»›i chịu nhảy chỉ tổ Ä‘em lại cho mình Ä‘iều tồi tệ nhất mà thôi.

Người có ý thức cao Ä‘á»™ về mình cÅ©ng sẽ biết được cách xá»­ sá»± phải lẽ vá»›i má»™t khách hàng khó tính. Anh ta sẽ hiểu được thái Ä‘á»™ cÆ° xá»­ của người khách hàng ấy, biết rõ việc nó có tác Ä‘á»™ng ra sao đến tâm trạng của mình, cÅ©ng nhÆ° nắm rõ các nguyên do sâu xa hÆ¡n làm cho mình có cảm giác thất vọng về người khách hàng ấy.

"Những Ä‘òi hỏi vặt vãnh của họ khiến chúng ta quên mất Ä‘i công việc thá»±c tế cần phải hoàn thành," anh ta có thể giải thích nhÆ° thế. Và rồi anh ta sẽ tiến thêm má»™t bÆ°á»›c nữa, biến cảm giác giận dữ của mình thành thái Ä‘á»™ mang tính cách tích cá»±c, xây dá»±ng.

Khả năng tá»± ý thức còn giúp ta hiểu rõ các giá trị mình có, cÅ©ng nhÆ° các mục tiêu mình đặt ra và vÆ°Æ¡n tá»›i. Người có ý thức cao Ä‘á»™ về mình luôn biết rõ việc mình Ä‘ang tiến bÆ°á»›c về Ä‘âu, và vì Ä‘âu mà mình làm nhÆ° thế; do vậy, chẳng hạn, người Ä‘ó, sẽ cÆ°Æ¡ng quyết chối từ má»™t công việc hấp dẫn được đề nghị, vì tuy có thể mang lại má»™t mức thu nhập cao hÆ¡n, nhÆ°ng công việc ấy lại không phù hợp vá»›i các nguyên tắc hay mục tiêu dài hạn anh ta Ä‘ã vạch ra.

Còn má»™t người thiếu ý thức về mình thường có xu hÆ°á»›ng Ä‘Æ°a ra các quyết định này kia mà không kể gì đến các giá trị bản thân, để rồi làm cho tâm hồn mình phải rÆ¡i vào tình trạng bất an, rối rắm. Sau hai năm làm má»™t công việc nào Ä‘ó, người này có thể thốt lên rằng: "Hồi Ä‘ó, thấy có thể kiếm tiền ngon lành, nên tôi má»›i bắt tay vào công việc này, chứ thá»±c ra nó chẳng có ý nghÄ©a gì vá»›i tôi, khiến lúc nào tôi cÅ©ng thấy chán chường muốn chết".

Các quyết định của những người biết ý thức về mình bao giờ cÅ©ng Ä‘i liền gắn chặt vá»›i các giá trị bản thân họ; và nhờ vậy, bao giờ họ cÅ©ng tìm được cho mình nguồn hứng khỏi và tinh thần hăng say trong mọi công việc họ làm.

Làm cách nào để nhận diện được cái khả năng tá»± ý thức kia? Đầu tiên và trÆ°á»›c hết, sá»± tá»± ý thức ấy thể hiện ra ở tính cách ngay thẳng và bá»™c trá»±c của má»™t con người, cÅ©ng nhÆ° ở khả năng người Ä‘ó có trong việc tá»± Ä‘ánh giá cách Ä‘úng đắn và thá»±c tế về bản thân mình. Những người biết ý thức cao Ä‘á»™ về mình có thể trò chuyện cách thẳng thắn và cởi mở – dù không nhất thiết phải theo kiểu tỉ tê kể lể hay phÆ¡i ruá»™t mình ra – về những tâm tÆ° tình cảm của họ, cÅ©ng nhÆ° về sức tác Ä‘á»™ng chúng có đối vá»›i công việc họ Ä‘ang làm.

Chẳng hạn, má»™t nhà quản lý tôi quen Ä‘ang có thái Ä‘á»™ lo lắng hoài nghi, không biết loại dịch vụ má»›i, dành cho khách mua hàng, mà công ty cô – má»™t hệ thống cá»­a hàng bách hóa có quy mô lá»›n – tính cho ra đời, có thành hiện thá»±c được hay không. Không đợi đến lúc người chủ hay Ä‘á»™i ngÅ© nhân viên mình lên tiếng nhắc nhở hay thúc giục, cô Ä‘ã tá»± mình đến gặp họ trÆ°á»›c, và giải thích cho họ nhÆ° sau: "Tôi thấy khó chịu vá»›i việc cứ kéo dài thời hạn tung ra dịch vụ ấy", cô thừa nhận, "bởi tôi thá»±c sá»± muốn bắt tay chạy ngay dá»± án này, nhÆ°ng tiếc là tôi Ä‘ã không được chọn. Xin hãy kiên nhẫn vá»›i tôi trong lúc tôi xá»­ lý vấn đề này".

Người quản lý này Ä‘ã thá»±c sá»± xem xét kỹ lưỡng những gì cô cảm tưởng; và má»™t tuần lá»… sau Ä‘ó, cô Ä‘ã được giao cho toàn quyền bắt tay vào dá»± án kia.

Sá»± hiểu biết về bản thân nhÆ° thế thường tá»± biểu hiện ra trong tiến trình thuê tuyển người làm. Hãy đề nghị má»™t ứng viên kể lại về việc có má»™t lúc nào Ä‘ó anh ta không bận Ä‘oái hoài gì đến những tâm tÆ° cảm nghÄ© của mình và bắt tay vào làm Ä‘iều gì Ä‘ó, để rồi phải cảm thấy hối tiếc về sau.

Các ứng viên có ý thức về bản thân sẽ tỏ thái Ä‘á»™ thẳng thắn mà thừa nhận tình cảnh thất bại của mình – và thường sẽ nở kèm má»™t nụ cười trong khi kể lại câu chuyện về việc mình bị thất bại nhÆ° thế. Khả năng dùng óc hài hÆ°á»›c mà tá»± chế giá»…u lấy mình, chính là má»™t trong những nét đặc trÆ°ng nổi bật của sá»± tá»± ý thức về bản thân.

CÅ©ng có thể nhận diện được khả năng tá»± ý thức ấy qua các cuá»™c họp kiểm Ä‘iểm về năng suất làm việc. Những người biết ý thức về mình luôn nắm rõ – và tỏ ra thoải mái khi nói về – các khuyết Ä‘iểm và Æ°u Ä‘iểm của họ, và họ thường cho thấy mình luôn mong muốn nhận được những lời phê bình có tính cách xây dá»±ng. Trái lại, những người có ý thức về mình ở mức Ä‘á»™ thấp thường coi những lời góp ý xây dá»±ng nhÆ° thứ gì Ä‘ó gây Ä‘e dọa, hay nhÆ° má»™t dấu hiệu nói lên sá»± thất bại của họ.

CÅ©ng có thể nhận biết những người có ý thức về bản thân qua sá»± tá»± tin họ thể hiện ra. Họ hiểu rõ các khả năng mình có, và bao giờ cÅ©ng biết tá»± lượng sức mình; họ không thổi phồng năng lá»±c mình lên, cÅ©ng không vÆ¡ vào thân những việc vượt quá khả năng, để rồi phải loay hoay căng sức mình ra mà cuối cùng cÅ©ng chẳng thành công gì tất.

Bên cạnh Ä‘ó, họ cÅ©ng biết nhờ người khác giúp đỡ hay há»— trợ khi cần. Và họ có thể lường trÆ°á»›c được những rủi ro sẽ gặp phải trong các công việc mình làm. Họ cÅ©ng sẽ không nhận má»™t công việc nào Ä‘ó được giao có tính cách cam go mà họ biết họ không thể má»™t mình xoay sở nổi. Họ luôn biết hoạt Ä‘á»™ng dá»±a theo năng lá»±c Ä‘ích thá»±c của mình.

Thá»­ xét xem trường hợp má»™t cô nhân viên cấp trung được mời tham dá»± má»™t cuá»™c họp bàn chiến lược vá»›i các người Ä‘iều hành cấp cao trong công ty cô. Trong phòng họp, tuy là người có chức vụ nhỏ nhất, nhÆ°ng cô Ä‘ã không vì thế mà tỏ thái Ä‘á»™ khép nép sợ sệt để rồi chỉ biết khoanh tay ngậm miệng ngồi nghe. Cô biết rõ mình có óc tÆ° duy sáng sủa, có cách suy luận mạch lạc, và có kỹ năng trình bày cách thuyết phục các ý tưởng trong đầu; và cô Ä‘ã Ä‘Æ°a ra được má»™t số đề nghị rất Ä‘áng lÆ°u ý về chiến lược của công ty. Cùng lúc, vá»›i khả năng hiểu biết về bản thân, cô Ä‘ã không để mình Ä‘i lạc vào những vấn đề cô biết mình không nắm vững.

Đã làm rõ về giá trị hữu ích của việc các công ty có được cho mình những con người biết ý thức về bản thân, nhÆ°ng cuá»™c nghiên cứu của tôi lại cÅ©ng cho thấy Ä‘iều này: Ä‘ôi khi, trong lúc ra tay tìm kiếm những người lãnh đạo tiềm năng, các nhà Ä‘iều hành cấp cao thường chẳng mấy coi trọng cho đủ giá trị của sá»± tá»± ý thức ấy.

Nhiều người làm công tác Ä‘iều hành Ä‘ã có cách nhìn nhận sai lầm, coi việc cởi mở tỏ bày cảm nghÄ© tâm tÆ° nhÆ° là hành Ä‘á»™ng biểu thị tính cách "yếu mềm/ nhu nhược," để rồi họ không dành đủ thái Ä‘á»™ tôn trọng cho những nhân viên biết thẳng thắn mà thừa nhận các khuyết Ä‘iểm của mình. Những nhân viên nhÆ° thế thường bị Ä‘ánh giá là "không có đủ cứng rắn" để có thể giữ vai trò lãnh đạo những người khác; và rốt cuá»™c, họ Ä‘ã bị loại ra khỏi danh sách ứng viên cho chức vụ lãnh đạo.

NhÆ°ng trên thá»±c tế, Ä‘iều ngược lại má»›i Ä‘úng. Về tổng quát mà nói, bao giờ người ta cÅ©ng tỏ thái Ä‘á»™ tôn trọng và thán phục dành cho những con người có tính cách thẳng ngay. HÆ¡n nữa, bao giờ các nhà lãnh đạo cÅ©ng buá»™c phải Ä‘Æ°a ra những quyết định quan trọng vốn Ä‘òi hỏi phải dá»±a vào má»™t sá»± Ä‘ánh giá công minh về các khả năng – của chính họ và của những người khác.

Chúng ta có đủ khả năng thắng được đối thủ cạnh tranh hay không? Liệu trong vòng sáu tháng, chúng ta có tung ra được hay không, sản phẩm má»›i của mình? Những người biết trung thá»±c Ä‘ánh giá về bản thân – tức, nhÆ°ng người có khả năng ý thức về mình – chắc chắn sẽ Ä‘Æ°a ra được cách Ä‘ánh giá Ä‘úng đắn về các tổ chức họ Ä‘ang Ä‘iều hành.

(còn nữa)

– Nghiên cứu của tác giả Daniel Goleman trên Harvard Business Review –

nguồn: tuanvietnam.net