Khi phụ nữ kinh doanh

Cách Ä‘ây 2 năm, má»™t cuá»™c nghiên cứu về tình hình hoạt Ä‘á»™ng của các công ty niêm yết trên thị trường Việt Nam căn cứ theo giá»›i tính của nhà Ä‘iều hành những công ty này do Công ty Quản lý Quỹ Đầu tÆ° Mekong Capital Ä‘ã thu hút nhiều sá»± chú ý, không chỉ vì Ä‘ây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam đề cập đến giá»›i tính của nhà lãnh đạo mà còn vì kết quả ít người ngờ tá»›i. Nghiên cứu cho thấy, năm 2008, trong khi các nhà quản lý là nam giá»›i chỉ tạo ra mức tăng trưởng doanh thu 33% thì các nữ quản lý đạt được 51%. Xét trên các chỉ số lợi nhuận, các CEO nữ cÅ©ng cho thấy sá»± hiệu quả. Lợi nhuận gá»™p bình quân của các doanh nghiệp có nữ quản lý đạt 19,36%, cao hÆ¡n con số 15,56% mà các đồng nghiệp nam đạt được.

Nghiên cứu này càng khiến dÆ° luận tò mò về những bí ẩn lâu nay chÆ°a có lời giải xác Ä‘áng về năng lá»±c của phụ nữ trong kinh doanh. Rõ ràng họ không là phái yếu trong kinh doanh và thậm chí lại trở thành phái mạnh trong khủng hoảng.

Họ có bí quyết gì để xác lập vị thế, vững vàng hÆ¡n sau những thất bại? Ba nữ doanh nhân thành đạt, khách mời tại buổi Tọa Ä‘àm vá»›i chủ đề “Khi phụ nữ kinh doanh” do Nhịp Cầu Đầu TÆ° tổ chức vào ngày 17.3 vừa qua Ä‘ã phần nào giúp chúng ta giải Ä‘áp được những thắc mắc này.

Trên thÆ°Æ¡ng trường khó mà “Ä‘i nhẹ nói khẽ”

Nếu nam giá»›i từ khi chào đời Ä‘ã được định vị là trụ cá»™t của gia Ä‘ình, phải luôn tỏ ra cứng rắn, mạnh mẽ và không được phép thất bại thì nữ giá»›i lại được xã há»™i du di hÆ¡n, cho rằng họ là phái yếu, cần được chở che và “Ä‘Æ°á»£c phép” không thành công.

Đặc biệt, các văn hóa phÆ°Æ¡ng Đông nhÆ° Việt Nam coi trọng nam giá»›i đến mức đặt lên vai họ gánh nặng trách nhiệm trong gia Ä‘ình lẫn ngoài xã há»™i, khiến nam doanh nhân Ä‘ôi khi không thể nhìn nhận những thất bại của mình. Phụ nữ kinh doanh thì khác. Bà Nguyá»…n Thị Mai Thanh, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần CÆ¡ Điện lạnh REE, cho rằng, trong 10 câu chuyện kinh doanh bà có đến 3 câu chuyện thất bại và không có lý do gì để phải giấu giếm.

Cuối năm 2008, trong cuá»™c họp trÆ°á»›c cổ Ä‘ông, bà Mai Thanh thẳng thắn nhận lá»—i vì Ä‘ã để lá»— trong đầu tÆ° đến gần 400 tỉ đồng và hứa sẽ làm tốt hÆ¡n. Má»™t năm sau, năm 2009, bất chấp những khó khăn do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, lợi nhuận trÆ°á»›c thuế của REE Ä‘ã tăng 488 tỉ đồng. Chính việc thẳng thắn nhận lá»—i, nói ra được những khó khăn của mình má»™t cách chân thành, Ä‘ã phần nào giúp nữ doanh nhân có tinh thần tốt hÆ¡n khi giải quyết những công Ä‘oạn còn lại.

Tuy nhiên, qua hÆ¡n 2 tháng của năm 2011, bà Mai Thanh má»™t lần nữa cho biết: “Năm nay chắc chắn sẽ nhận má»™t lá»—i nữa vá»›i các cổ Ä‘ông. Danh mục đầu tÆ° năm nay rất tốt nhÆ°ng khó đạt lợi nhuận nhÆ° mong muốn, đặc biệt là những khoản đầu tÆ° sản xuất sá»­ dụng Ä‘iện nhiều”. Theo bà Mai Thanh, Ä‘ó là nguyên nhân khách quan và nhà đầu tÆ° buá»™c phải kiên nhẫn hÆ¡n nữa trong khi chờ lệnh Ä‘iều chỉnh giá Ä‘iện gần hÆ¡n vá»›i thị trường từ Chính phủ.

Được phép chia sẻ, nhÆ°ng vin vào lý do là phụ nữ để mềm yếu không phải là cách của các nữ doanh nhân thành đạt mà chúng tôi Ä‘ã gặp. Khi chúng tôi đặt câu hỏi, trong 5 năm qua có bao nhiêu lần bà thất hứa vá»›i nhân viên, cổ Ä‘ông, đối tác, bà Mai Thanh cho rằng, cái gì muốn làm thì phải ná»— lá»±c để làm, nếu không thì đừng hứa. “Tôi không nói những gì chÆ°a có hay tô hồng sá»± việc. Chân thành, chính trá»±c là Ä‘iều quan trọng nhất”.

Bà Đặng Thị Minh PhÆ°Æ¡ng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Minh PhÆ°Æ¡ng Logistics.

Bà Đặng Thị Minh PhÆ°Æ¡ng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Minh PhÆ°Æ¡ng Logistics, má»™t nhà nữ doanh nghiệp Ä‘úng nghÄ©a, càng chứng minh cho Ä‘iều này. Từ sau khi tốt nghiệp Đại học ThÆ°Æ¡ng mại, PhÆ°Æ¡ng Ä‘ã bắt đầu nuôi Æ°á»›c mÆ¡ theo Ä‘uổi con đường kinh doanh.

Năm 1995, sau khi Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận, nhìn thấy trÆ°á»›c việc làn sóng đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài sẽ đổ vào Việt Nam, PhÆ°Æ¡ng quyết định nghỉ việc, lập công ty riêng chuyên về vận chuyển và giao nhận lấy tên Minh PhÆ°Æ¡ng Logistics. Lúc Ä‘ó, PhÆ°Æ¡ng Ä‘ang giữ vị trí quản lý bá»™ phận kinh doanh của má»™t công ty nÆ°á»›c ngoài vá»›i mức lÆ°Æ¡ng 2.000 USD/tháng, con số trong mÆ¡ đối vá»›i bạn đồng trang lứa. Mười năm sau, năm 2005, Công ty Ä‘ã đạt mức tăng trưởng 76,7%.

Hiện nay, Minh PhÆ°Æ¡ng Logistics được bình chọn là công ty đứng đầu trong số các công ty giao nhận Việt Nam. Bà cÅ©ng đầu tÆ° vào các công ty thuá»™c lÄ©nh vá»±c có liên quan, tiêu biểu là nắm giữ vị trí Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc hãng taxi Saigon Air sau khi mua lại 67% cổ phần của công ty này trong năm vừa qua.

.Theo Minh PhÆ°Æ¡ng, chọn kinh doanh dịch vụ logistics, lÄ©nh vá»±c Ä‘òi hỏi sá»± năng Ä‘á»™ng, Ä‘i nhiều, nói nhiều, vốn phù hợp vá»›i nam giá»›i nên Ä‘òi hỏi ở bà sá»± ná»— lá»±c và quyết Ä‘oán nhiều hÆ¡n. Không ít đối tác nhận xét rằng, PhÆ°Æ¡ng là người giỏi Ä‘àm phán. Phải chăng bà Ä‘ã áp dụng thành công chiêu “Ä‘i nhẹ, nói khẽ, cười duyên” trong Ä‘àm phán? PhÆ°Æ¡ng lắc đầu: “Trên thÆ°Æ¡ng trường, khó có thể “Ä‘i nhẹ nói khẽ” mà thành công”. Và bà dẫn chứng bằng má»™t câu chuyện về cuá»™c Ä‘àm phán má»›i Ä‘ây vá»›i má»™t đối tác Nhật.

Cách Ä‘ây 1 năm, má»™t đối tác lá»›n cùng ngành logistics từ Nhật tìm đến Minh PhÆ°Æ¡ng đề nghị liên doanh. Phần vốn góp của công ty Nhật sẽ là 49% và của Minh PhÆ°Æ¡ng là 51%. Khi bàn đến việc đặt tên cho liên doanh, tuy chỉ sở hữu 49% vốn góp nhÆ°ng đối tác lại muốn để tên công ty của họ đứng trÆ°á»›c tên Minh PhÆ°Æ¡ng, bởi Ä‘Æ¡n giản là họ Ä‘ã có thÆ°Æ¡ng hiệu trên toàn cầu và thuá»™c tốp đầu ở Nhật trong lÄ©nh vá»±c này.

Bà Chủ tịch Minh PhÆ°Æ¡ng thẳng thắn từ chối. Sau nhiều tháng, phía Nhật đồng ý để tên Minh PhÆ°Æ¡ng lên trÆ°á»›c, nhÆ°ng chỉ viết tắt hai chữ “MP”. Má»™t lần nữa, PhÆ°Æ¡ng lắc đầu ra về vá»›i lời từ chối khéo: “Nếu vậy, lần sau khi đến làm việc, hãy gọi tôi là bà MP, đừng gọi là bà Minh PhÆ°Æ¡ng nữa”.

Thêm má»™t thời gian nữa cân nhắc, đối tác Nhật cuối cùng cÅ©ng phải quyết định chiều theo yêu cầu của PhÆ°Æ¡ng: đặt tên Minh PhÆ°Æ¡ng lên trÆ°á»›c và không viết tắt. “Chúng tôi mất gần 1 năm chỉ để Ä‘àm phán cái tên. Thá»±c tế, trên thÆ°Æ¡ng trường, có những cái không cần thiết phải nhượng bá»™”.

Bí quyết Ä‘àm phán là không bao giờ Ä‘Æ°a giải pháp áp đặt, buá»™c đối tác chỉ có thể Ä‘Æ°a ra câu trả lời “Có” hoặc “Không”, mà thay vào Ä‘ó là Ä‘Æ°a ra giải pháp mình mong muốn và yêu cầu đối tác, nếu không đồng ý thì cÅ©ng phải trả lời bằng giải pháp. Điều này nghe có vẻ dá»… nhÆ°ng không phải ai cÅ©ng áp dụng được. Kỹ sÆ° Nguyá»…n Sỹ Công, Tổng Giám đốc Công ty Xây dá»±ng UniCons, thuá»™c Tập Ä‘oàn CotecCons, cho rằng, Ä‘ây là Ä‘iểm khác biệt giữa nữ giá»›i và nam giá»›i. Thường trong Ä‘àm phán, nữ lãnh đạo chú ý đến chi tiết, kiên trì, bền bỉ vá»›i quan Ä‘iểm mình Ä‘Æ°a ra nên dá»… thành công hÆ¡n.

Mạnh hơn trong khủng hoảng

Uyển chuyển, khéo léo, kiên trì và dám chấp nhận thất bại là má»™t số nét khác biệt, đồng thời là lợi thế hiển nhiên của phụ nữ làm kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn không ít Ä‘iều thú vị về năng lá»±c của người phụ nữ chÆ°a được giải thích hết. Má»™t trong số Ä‘ó là phụ nữ dường nhÆ° trở nên mạnh mẽ hÆ¡n nam giá»›i trong khủng hoảng.

Trong 2 năm 2008 – 2009, khi cuá»™c khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu nổ ra và lan rá»™ng, Công ty Quản lý Quỹ Đầu tÆ° Mekong Capital Ä‘ã thá»±c hiện má»™t cuá»™c khảo sát tình hình hoạt Ä‘á»™ng của các công ty niêm yết trên cả 2 sàn HoSE và HaSTC, trong Ä‘ó có tiêu chí phân loại dá»±a theo giá»›i tính của nhà lãnh đạo các doanh nghiệp Ä‘ó.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, giá cổ phiếu của các công ty được Ä‘iều hành bởi nữ CEO chỉ âm 17,1%, trong khi ở các công ty có CEO là nam sụt đến 38,8%. Ông Chris Freund, Giám đốc Điều hành Mekong Capital, cho biết thêm, kết quả này hoàn toàn trùng vá»›i nhận định của Quỹ từ năm 1990, rằng, nhiều công ty thuá»™c hàng tốt nhất tại Việt Nam được Ä‘iều hành bởi các CEO nữ.

Bà DÆ°Æ¡ng Đỗ Quyên, cá»±u Giám đốc của Mekong Capital và hiện là Giám đốc Điều hành nhóm Đầu tÆ° Vốn cổ phần tÆ° nhân của Dragon Capital.

Đó là nhận định của má»™t nam doanh nhân. Vậy phụ nữ nói sao về Ä‘iều này? Bà DÆ°Æ¡ng Đỗ Quyên, cá»±u Giám đốc của Mekong Capital và hiện là Giám đốc Điều hành nhóm Đầu tÆ° Vốn cổ phần tÆ° nhân của Dragon Capital, chia sẻ: “Phụ nữ có khả năng chịu Ä‘á»±ng áp lá»±c cao hÆ¡n nam giá»›i, Ä‘iều này xuất phát từ bản năng tá»± nhiên của họ”.

Bà lý giải thêm: “Có má»™t quy luật được Ä‘úc kết trong ngành tài chính, Ä‘ó là phụ nữ giỏi hÆ¡n Ä‘àn ông trong việc quản lý các danh mục đầu tÆ° dài hạn, nhÆ°ng lại kém hÆ¡n trong các giao dịch lÆ°á»›t sóng”. Bởi tính cẩn trọng nên phụ nữ thường chọn giải pháp là đầu tÆ° ổn định và quản lý rủi ro tốt hÆ¡n, nhÆ°ng cÅ©ng chính Ä‘iều này khiến họ chậm hÆ¡n trong việc chá»›p cÆ¡ há»™i. Vá»›i 15 kinh nghiệm quản lý rủi ro trong đầu tÆ°, Quyên cho rằng, doanh nghiệp do nữ CEO quản lý thường vững vàng hÆ¡n trong khủng hoảng do được quản lý rủi ro tốt hÆ¡n. Bởi lẽ, phụ nữ thường quan sát tổng thể, lường trÆ°á»›c mọi rủi ro và Ä‘Æ°a ra nhiều phÆ°Æ¡ng án dá»± phòng.

Ngoài ra, theo bà Minh PhÆ°Æ¡ng, phụ nữ còn sở hữu má»™t vÅ© khí bí mật khác, Ä‘ó là sá»± lắng nghe. “Đàn ông nói nhiều hÆ¡n, phụ nữ lắng nghe nhiều hÆ¡n. Nhờ lắng nghe, họ có được cái nhìn toàn diện, khách quan, sát thá»±c và cÅ©ng tỉnh táo hÆ¡n”, bà nói.

Tuy nhiên, nói nhÆ° vậy không có nghÄ©a nữ lãnh đạo không có Ä‘iểm yếu.

  

23% vị trí lãnh đạo cao cấp tại Việt Nam do phụ nữ nắm giữ.

Theo Báo cáo Kinh doanh Quốc tế (IBR) vừa được Công ty Kiểm toán Grant Thornton Việt Nam công bố ngày 8.3 vừa qua, 23% lãnh đạo cao cấp của các doanh nghiệp Việt Nam là nữ. Đây là tỉ lệ khá cao so vá»›i nhiều nÆ°á»›c trên thế giá»›i.

Kết quả trên được rút ra từ ý kiến của 11.000 đại diện doanh nghiệp tại 39 nền kinh tế phát triển nhÆ° Tây Ban Nha, Ý, Pháp, Nhật… Trong số các phụ nữ làm lãnh đạo cấp cao, có 16% phụ nữ giữ chức vụ giám đốc Ä‘iều hành, 10% giữ chức vụ giám đốc nhân sá»±.

“Kín trÆ°á»›c hở sau”

Ông Công, Tổng Giám đốc UniCons, nhận xét, phụ nữ thường chặt chẽ ở giai Ä‘oạn đầu nhÆ°ng lại sÆ¡ hở ở Ä‘oạn sau. Chi li đến từng chi tiết nhỏ và “cò kè” từng đồng khi Ä‘àm phán hợp đồng, nhÆ°ng khi Ä‘i vào thá»±c hiện họ lại dá»… sÆ¡ sẩy, lãng phí không ít.

Ông Trần Quốc Bình, Chủ tịch Há»™i đồng Thành viên Công ty Việt Quốc Thịnh hoạt Ä‘á»™ng trong lÄ©nh vá»±c công nghệ sinh học, giải thích thêm từ nhận định của ông Công: Điểm yếu này thường thấy ở nữ doanh nhân trong lÄ©nh vá»±c công nghệ và xây dá»±ng. Nam giá»›i có thế mạnh là tối Æ°u hóa công nghệ, biết tìm hiểu triển khai nhiều giải pháp công nghệ khác nhau.

Trong khi Ä‘ó, phụ nữ vốn được cho là giỏi xá»­ lý tình huống, nhÆ°ng đứng trÆ°á»›c những bài toán về công nghệ, họ dường nhÆ° chấp nhận đứng sau nam giá»›i. Chính vì lẽ Ä‘ó, tuy căn cÆ¡ trong quyết định đầu tÆ° mua sắm công nghệ sản xuất, nhÆ°ng lúc ứng dụng nữ giá»›i ít chú ý tối Æ°u hóa công nghệ để làm lợi cho mình.

Ông Trần VÅ© Hoài, Chủ tịch Công ty Truyền thông Galaxy, người chủ trì buổi Tọa Ä‘àm Ä‘ã nhận được rất nhiều tràng pháo tay tán đồng của hàng trăm cá»­ tọa nữ khi Ä‘Æ°a ra câu “nịnh đầm” thông minh và rất có duyên: “Không nên đặt ra vấn đề “Khi phụ nữ kinh doanh”, vì phụ nữ kinh doanh giỏi là Ä‘iều hiển nhiên.

Chỉ khi nào phụ nữ không kinh doanh thì má»›i Ä‘áng đặt câu hỏi”. Tuy nhiên, ông Hoài cÅ©ng nêu lên má»™t thắc mắc rằng, có phải phụ nữ thành công cÅ©ng thường phải trả má»™t cái giá nào Ä‘ó, là hạnh phúc riêng tÆ° chẳng hạn.

Không trả lời trá»±c tiếp câu hỏi này, nhÆ°ng bà Mai Thanh, người phụ nữ được xem là thành công trên thÆ°Æ¡ng trường lẫn trong cuá»™c sống, cho rằng, nếu kinh doanh thành công mà phải trả giá bằng hạnh phúc riêng tÆ° thì đừng bao giờ chọn. Không phủ nhận rằng người phụ nữ muốn thành công trong sá»± nghiệp sẽ phải ná»— lá»±c rất nhiều.

Và chu toàn sá»± nghiệp và gia Ä‘ình là má»™t gánh nặng không dá»… gì gánh vác. Tuy nhiên, bà giải thích hết sức giản dị: “Hạnh phúc lứa Ä‘ôi sẽ tiếp thêm sức mạnh giúp người phụ nữ thành công hÆ¡n nữa”. Và vì thế, đừng bao giờ Ä‘em hạnh phúc này Ä‘i Ä‘ánh đổi.

Bà Nguyá»…n Thị Mai Thanh, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần CÆ¡ Điện lạnh REE.

Bà Mai Thanh được xem là má»™t nhà lãnh đạo táo bạo, vá»›i rất nhiều những cái đầu tiên: Tổng Giám đốc của công ty đầu tiên niêm yết trên sàn chứng khoán, tổng giám đốc đầu tiên lên tiếng yêu cầu mức lÆ°Æ¡ng 100 triệu đồng/tháng, là nhà lãnh đạo đầu tiên dám thẳng thắn đề cá»­ con trai vào vị trí Giám đốc Tài chính của công ty… Thế nhÆ°ng, ít ai nghÄ© rằng “người phụ nữ Ä‘i tiên phong” này lại quan niệm về vai trò của người phụ nữ trong gia Ä‘ình hết sức truyền thống. “Dù thành đạt thế nào Ä‘i nữa thì người phụ nữ vẫn là người vợ, người mẹ và hãy biết trân trọng má»—i sá»± chia sẻ từ người Ä‘àn ông của mình”.

(Nguồn NCĐT)