Nhân tố phải tính đến khi mua cổ phiếu

Sách dạy về chứng khoán có bán khá nhiều, song đại Ä‘a số khuyên bảo giống nhau, chỉ cho nhà đầu tÆ° các công thức, Tuy nhiên ít khi chỉ bảo cách nhìn nhận, đánh giá, những ranh giá»›i được và không được để giúp nhà đầu tÆ° “hành tẩu” đúng trên sàn và ngoài sàn. Bài viết này Ä‘Æ°a ra má»™t số tri thức để giúp các nhà đầu tÆ° nhìn nhận những cÆ¡ há»™i thá»±c sá»± cho mình.

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty đó ở trong ngành nào trước
Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trực tiếp đến giá cổ phiếu này lại là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu đó có tăng giá nhiều hày không trong tương lai. Nếu một Công ty chuyên tư vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, gá của nó đương nhiên khó có thể cao được bởi đa số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt động quy mô nhỏ, phụ thuộc vào tài năng và sự chăm chỉ của một hay vài người, giống như cây bonsai, khó có thể lớn lên và nhân rộng được quy mô.

Trong khi đó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dựng, bất động sản (đúng nghĩa chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường kinh doanh là rất lớn.

2- Có hay không khả năng mở rộng kinh doanh?
Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu má»™t Công ty có khả năng mở rá»™ng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, đó là Ä‘iều Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể Ä‘Æ°a ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy Ä‘iện trên tên giao dịch nhÆ° “Công ty Thủy Ä‘iện ABC” và “Công ty Đầu tÆ° Thủy Ä‘iện XYZ” thì giá của Công ty thứ hai Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi đó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh nhÆ° vậy là dá»… hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy Ä‘iện duy nhất. Nhà máy này xây má»™t lần rồi thôi, không có khả năng mở rá»™ng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát Ä‘iện được, nhà đầu tÆ° chí có thể trông vào cố tức mà thôi.

Trong khi đó, ở Công ty thứ hai, vốn điêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tỷ, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tư vào rất nhiều: 10, 100 và hơn nữa các Nhà máy thủy điện nên vốn đầu tư có thể tăng tương ứng và quyền lợi của nhà đầu tư tăng theo đà đó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào một thời điểm
Lịch sá»­ má»™t Công ty nói lên nhiều Ä‘iều. TrÆ°á»›c hết nếu Công ty đó có cả má»™t lịch sá»­ rất dài nhÆ°ng các “chỉ số cÆ¡ thể” hiện đều nhàng nhàng thì khó có Ä‘á»™t biến đáng mừng cho nhà đầu ra bởi thời gian đã chứng minh Công ty đó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trÆ°á»›c, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời Ä‘iểm nhà đầu tÆ° xem xét, chỉ số đó Ä‘ang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số đó, vào thời Ä‘iểm đó đã tốt song có gì đám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào đội ngũ, hơn là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính
Lịch sử các Công ty hay ngân hàng Việt Nam đã chứng minh là vấn đề đội ngũ nói chung và đội ngũ quản lý là vô cùng quan trọng với một Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có đội ngũ tốt, Công ty đó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp đó, lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ cao hơn nhiều. Thậm chí lịch sử đã chứng minh nếu một doanh nghiệp đang kém nhưng xuất hiện một đội ngũ tất thì doanh nghiệp đó vẫn có thể lội ngược dòng.

5- Hãy lưu ý đến các cổ đông là pháp nhân
Các cổ đông pháp nhân có vai trò khá quan trọng vá»›i cổ phiếu của má»™t Công ty. Nếu trong số cổ đông đó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, đó chắc chắn là má»™t Ä‘iểm căn cứ để “lên Ä‘iểm” của cổ phiếu đó. Điểm của Công ty càng lên nếu đó là các Công ty hay ngân hàng nÆ°á»›c ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thÆ°Æ¡ng mại cổ phần.

6- Chú ý đến động thái của các quỹ đầu tư
Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tÆ° song nhà đầu tÆ° cÅ©ng nên chú ý đến Ä‘á»™ng thải của các quỹ này. Các quỹ thường có “giác quan” rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tÆ° vào những nÆ¡i nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cÅ©ng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận Ä‘Æ¡n thuần và thường đầu tÆ° theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng
Tất nhiên, đây là một việc quan trọng khi xem xét đầu tư vào cổ phiếu của một Công ty nào đó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty đó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nước ta còn rất sơ sài. Với Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc đơn giản hơn vì ít nhất Công ty đó phải có cáo bạch. Đối với Công ty mới có cổ phiếu OTC, bạn cũng nên đòi người bán phải cung cấp thông tin như báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty
Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tư có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nước. Nhưng quan trọng hơn, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của má»™t Công ty ở mức dÆ°á»›i 12, bạn có thể mua cổ phiếu đó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 – 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên đâfu tÆ° hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán.

Đây là các cá»™t mốc song chi có tính tÆ°Æ¡ng đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tÆ°Æ¡ng lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để “tính lại” P/E trong tÆ°Æ¡ng lai gần là bao nhiêu rồi má»›i nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”
Một điều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhưng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tư khôn ngoan bao giờ cũng hỏi khi tìm hiểu về một cổ phiếu, đó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp đã được tính đến chưa và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá đó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thương mại.

Nhìn chung, khi nhìn nhận một cổ phiếu phải xét đến rất nhiều nhân tố. Đó chính là điểm khởi phát cho những thành công khi nhà đầu tư bước chân vào thị trường cổ phiếu. Chúng tôi sẽ còn một số bài viết sâu hơn cho bạn đọc về những vấn đề này trong các số báo tới.