Sứ mạng hay lợi nhuận

CÆ¡ há»™i kinh doanh mở ra ngày càng nhiều Ä‘ã đặt các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Việt trÆ°á»›c sá»± lá»±a chọn: theo Ä‘uổi sứ mạng kinh doanh hay chạy theo lợi nhuận?

TrÆ°á»›c bối cảnh há»™i nhập kinh tế, cÆ¡ há»™i kinh doanh xuất hiện ào ạt và liên tục, nhiều ngành nghề má»›i được hình thành. Thế giá»›i ngày càng "phẳng" hÆ¡n, mang đến nhiều cÆ¡ há»™i cho doanh nghiệp vá»›i thị trường liên thông từ trong nÆ°á»›c đến quốc tế, đồng thời mở ra má»™t vấn đề má»›i cho các nhà lãnh đạo, Ä‘ó là theo Ä‘uổi những giá trị kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp (còn gọi là sứ mạng) hay những cÆ¡ há»™i má»›i ập đến vá»›i mức lợi nhuận hấp dẫn. Điều Ä‘Æ¡n giản đầu tiên là lợi nhuận chỉ mang tính ngắn hạn trong khi sứ mạng chính là mục Ä‘ích cuối cùng.

Sá»± thay đổi môi trường kinh doanh.
TrÆ°á»›c Ä‘ây, doanh nghiệp Việt Nam chỉ cần chú trọng quản lý thật tốt khách hàng, sản phẩm, nguồn nhân lá»±c, tài sản… là Ä‘ã hoàn thành mục tiêu. NhÆ°ng hiện nay, khi quá trình dân chủ hóa thông tin, tri thức diá»…n ra hàng ngày trên toàn thế giá»›i thì những công nghệ, ứng dụng má»›i nhất, xu hÆ°á»›ng ngành cÅ©ng nhÆ° thông tin về thị trường, đối thủ… không còn là của riêng ban lãnh đạo doanh nghiệp hoặc bất kỳ ai. Mọi người đều có thể lấy thông tin bàng cách truy cập Internet.

Việc dân chủ hóa thông tin và tri thức cÅ©ng cho phép ban lãnh đạo doanh nghiệp Ä‘ào sâu tìm hiểu kiến thức về những ngành liên quan hoặc lÄ©nh vá»±c mà họ quan tâm. Chính những kiến thức này sẽ là Ä‘á»™ng cÆ¡ thúc đẩy lãnh đạo doanh nghiệp hÆ°á»›ng Công ty mình thá»±c hiện những hoạt Ä‘á»™ng má»›i, tạo ra lợi nhuận và bành trÆ°á»›ng doanh nghiệp nhÆ°ng lại dần xa rời sứ mạng doanh nghiệp.

Hiện có rất nhiều doanh nghiệp Ä‘i theo chiều hÆ°á»›ng này. Ví dụ, ngành bất Ä‘á»™ng sản cụ thể là xây dá»±ng cao ốc văn phòng cho thuê Ä‘ang rất "sốt", Ä‘em lại lợi nhuận cao, thế là hàng loạt doanh nghiệp đổ xô vào đầu tÆ° và quên mất sứ mạng chính của mình. NhÆ° má»™t Công ty chuyên sản xuất cà phê nhận thấy thị trường phân phối sản phẩm tiêu dùng Ä‘ang có tiềm năng, họ quyết định đổ hàng ngàn tỉ đồng thiết lập hệ thống phân phối bán lẻ trải dài cả nÆ°á»›c. Lời lá»— của những dá»± án trên chÆ°a biết thế nào nhÆ°ng trÆ°á»›c mất là nguồn lá»±c của họ Ä‘ã bị dàn trải khiến lợi thế cạnh tranh Ä‘ang dần suy yếu.

Tại sao là hàng tiêu dùng mà không phải là hàng nông sản hoa quả tÆ°Æ¡i, nông sản chế biến? Trong khi khai thác và chế biến cà phê Ä‘ang là thế mạnh của họ và tình hình phân phối nông sản hoa quả tÆ°Æ¡i Việt Nam hiện rất thiếu những kênh phân phối trọng yếu. Má»™t mảng nhỏ thị trường Ä‘ã vào siêu thị và các cá»­a hàng cung cấp nông sản tÆ°Æ¡i sống, đại Ä‘a số còn lại là những cá»­a hàng manh mún. Bên cạnh Ä‘ó, người tiêu dùng ngày càng quan tâm hÆ¡n đến nguồn gốc cÅ©ng nhÆ° sá»± đảm bảo chất lượng của nông sản cùng vá»›i tính an toàn khi sá»­ dụng chúng.

Những vấn đề trên là thá»±c tế của không ít doanh nghiệp lá»›n, được xem là hàng đầu của Việt Nam hiện nay. Vậy nhà lãnh đạo phải làm thế nào, theo Ä‘uổi sứ mạng hay lợi nhuận?

Vấn đề Ä‘Æ¡n giản hay phức tạp phụ thuá»™c phần lá»›n vào cách ta đặt vấn đề. CÅ©ng giống nhÆ° ngày xÆ°a khi bao vây thành trì, vị tÆ°á»›ng lÄ©nh chỉ nhìn thấy công thành là phÆ°Æ¡ng pháp duy nhất mà bỏ qua những phÆ°Æ¡ng pháp về ngoại giao, chính tri, kinh tế vì ông bị bó hẹp trong chính quan Ä‘iểm của mình. Không thể trách vị tÆ°á»›ng Ä‘ó kém cỏi vì ông ta được Ä‘ào tạo để chinh phạt. Giá trị để chứng tỏ bản thân ông là những trận chiến, số lượng thành trì và tù binh chiếm được.

TÆ°Æ¡ng tá»± vá»›i nhà lãnh đạo doanh nghiệp, không thể trách khi họ rời bỏ những giá trị cốt lõi để chạy theo lợi nhuận. Đương kim CEO của Motorola, Eo Zander là nhà quản lý xuất thân từ ngành tài chính, sau khi được bổ nhiệm, ông Ä‘ã tiến hành cắt giảm nhân sá»± tại Mỹ hàng loạt, chuyển các bá»™ phận há»— trợ sang Malaysia và Philippines. Má»™t sá»›m thức dậy, các nhà quản lý cấp trung của Motorola đến văn phòng không còn nhận được lời chào buổi sáng từ cô thÆ° ký xinh đẹp mà thay vào Ä‘ó là cuá»™c gọi từ Malaysla báo về lịch làm việc trong ngày, má»™t email tÆ° Philippines cung cấp các hồ sÆ¡ chuẩn bị cho cuá»™c họp quan trọng. Những thay đổi của vị CEO này Ä‘ã vấp phải sá»± phản đối rất lá»›n từ nhân viên, Chính quyền vì Ä‘ã làm mất việc làm của hàng ngàn người Mỹ và chuyển má»™t bá»™ phận doanh số không nhỏ của Motorola ra nÆ°á»›c ngoài. NhÆ°ng trong báo cáo tổng kết cuối năm 2005, lợi nhuận và tăng trưởng của Motorola lại cao hÆ¡n những gì người tiền nhiệm làm được.

Trở lại Việt Nam, rất nhiều nhà lãnh đạo Ä‘ang băn khoăn liệu nên tập trung vào lợi nhuận hay sứ mạng cốt lõi của doanh nghiệp. Khó khăn của họ là Ä‘ã đặt hai phạm trù lợi nhuận và sứ mạng ở hai khía cạnh đối nghịch nhau. Trong triết học duy vật biện chứng, C.Mác và Ph.Ä‚ngghen nói rằng, bên trong mâu thuẫn có sá»± thống nhất vá»›i nhau, mâu thuẫn là tiền đề đề phát triển tiến bá»™ xã há»™i. Sá»± phủ định của những mâu thuẫn này mang tính biện chứng, tức chúng không phủ định hoàn toàn mà chỉ phủ định những mặt gây hạn chế, kìm hãm sá»± phát triển của nhau. Khi loại bỏ những yếu tố này thì những yếu tố mâu thuẫn sẽ kết hợp vá»›i nhau, tạo nên bÆ°á»›c nhảy cho xã há»™i.

Nên áp dụng quy luật trên vào hai phạm trù sứ mạng và lợi nhuận, xem lợi nhuận nhÆ° má»™t công cụ để duy trì mục tiêu sứ mạng của doanh nghiệp. Khi Ä‘ó, mục tiêu hàng đầu trong hoạch định chiến lược kinh doanh là xây dá»±ng sức mạnh ná»™i tại của doanh nghiệp, lợi nhuận chỉ là công cụ thá»±c hiện. Quan Ä‘iểm này còn thể hiện ở khía cạnh các doanh nghiệp mở rá»™ng lÄ©nh vá»±c kinh doanh có liên quan trá»±c tiếp hoặc gián tiếp đến lÄ©nh vá»±c, thế mạnh, lợi thế hiện tại của mình. Khi áp dụng quan Ä‘iểm này, họ sẽ được những chiến lược kinh doanh nhất quán, khai thác triệt để sức mạnh nền tảng của doanh nghiệp mà không làm giảm suất sinh lợi và tăng trưởng. Chúc bạn thành công!