Kiềm chế tài chính

Kiềm chế tài chính là khái niệm để chỉ luật và chính sách của chính phủ hoặc những biện pháp phi thị trường nhằm ngăn chặn các tổ chức trung gian tài chính của má»™t kinh nền kinh tế vận hành tối Ä‘a năng lá»±c. Các chính sách dùng trong việc kiềm chế tài chính bao gồm trần lãi suất, yêu cầu về tá»· lệ thanh khoản, nhu cầu dá»± trữ cao của các ngân hàng, kiểm soát vốn, ngăn chặn giá»›i hạn việc gia nhập khu vá»±c tài chính, trần tín dụng hoặc những biện pháp hạn chế phân phối tín dụng, quyền sở hữu hoặc chi phối nhà nÆ°á»›c đối vá»›i các ngân hàng. Các nhà kinh tế học thường tranh luận rằng kiềm chế tài chính sẽ ngăn cản việc phân phối hiệu quả nguồn vốn và từ Ä‘ó làm suy yếu sá»± phát triển kinh tế.

Lý thuyết cho rằng nền kinh tế vá»›i hệ thống tài chính hiệu quả sẽ phát triển và gặt hái nhiều thành công nhờ vào phân phối nguồn vốn hiệu quả. Tuy nhiên, có người Ä‘ã phản bác lại Ä‘iều này vì theo họ trong lịch sá»­ từ trÆ°á»›c đến nay, những quốc gia phát triển và đặc biệt những quốc gia Ä‘ang phát triển Ä‘ã ngăn chặn sá»± cạnh tranh trong các lÄ©nh vá»±c tài chính vá»›i sá»± can thiệp và chính sách của chính phủ. Theo lí giải của các nhà khoa học này, má»™t lÄ©nh vá»±c tài chính bị kiềm chế sẽ gây cản trở vá»›i cả việc tiết kiệm và đầu tÆ° vì tá»· lệ lãi suất sẽ thấp hÆ¡n vá»›i những gì có thể đạt được trong má»™t thị trường cạnh tranh.

 

Vá»›i hệ thống nhÆ° thế, những hình thức trung gian tài chính không thể hiện được hết chức năng của mình và sẽ thất bại trong việc chuyển hÆ°á»›ng từ tiết kiệm vào đầu tÆ° . Từ Ä‘ó dẫn đến việc cản trở sá»± phát triển của toàn bá»™ hệ thống kinh tế.

Nguyên nhân và phân loại kiềm chế tài chính

Lý do chính để chính phủ thi hành chính sách kiềm chế tài chính là nhằm kiểm soát nguồn lá»±c tài chính. Bằng cách kiểm soát trá»±c tiếp lên toàn bá»™ hệ thống tài chính, chính phủ sẽ chủ Ä‘á»™ng rót vốn mà không cần thông qua những thủ tục pháp lý đồng thời có thể tiết kiệm hÆ¡n so vá»›i việc tìm nguồn cung cấp từ thị trường. Cụ thể hÆ¡n, bằng cách giá»›i hạn hành vi của những người gia nhập thị trường hiện tại và tiềm năng, chính phủ có thể tạo ra sá»± Ä‘á»™c quyền hoặc những khoản captive rents cho các ngân hàng và đồng thời Ä‘ánh thuế lên má»™t số khoản rent này để há»— trợ cho ngân sách của mình. Những ngân hàng Ä‘ang sẽ cố gắng hợp tác vá»›i nhau để phá vỡ những chính sách tá»± do hóa Ä‘ang tồn tại chừng nào mà họ còn được bảo đảm về vị trí Ä‘á»™c quyền trong thị trường ná»™i địa.

Những chính sách đặc thù cấu thành sá»± kiềm chế tài chính và được thúc đẩy bởi những nhu cầu về tài chính của chính phủ bao gồm nhu cầu dá»± trữ cao, yêu cầu tá»· lệ thanh khoản, trần lãi suất và những định hÆ°á»›ng của chính phủ đối vá»›i hoạt Ä‘á»™ng tín dụng.

Ở má»™t số quốc gia, chính phủ Ä‘òi hỏi các ngân hàng Ä‘áp ứng tá»· lệ dá»± trữ bắt buá»™c cao và sá»­ dụng nguồn dá»± trữ Ä‘ó nhÆ° là má»™t phÆ°Æ¡ng pháp để thu lợi. Do nguồn dá»± trữ không thể sinh lời, nhu cầu về dá»± trữ dẫn đến việc thá»±c hiện chức năng nhÆ° má»™t khoản thuế không chính thức đối vá»›i các ngân hàng, đồng thời ngăn cản các ngân hàng này phân phối má»™t phần danh mục đầu tÆ° vào các khoản đầu tÆ° và khoản cho vay sinh lời. Khi tá»· lệ dá»± trữ được yêu cầu tăng, Ä‘á»™ rá»™ng tá»· suất vay và cho vay cÅ©ng được tăng thêm để bù đắp lại khoản dá»± trữ không sinh lời, từ Ä‘ó có thể giảm lượng quỹ có thể dùng được trên thị trường tài chính. Nếu yêu cầu dá»± trữ được kết hợp vá»›i trần lãi suất và những chỉ thị bảo há»™ của chính phủ dành cho những người cho vay nhất định, thì những người gá»­i tiết kiệm – vốn không hiểu được chính sách về dá»± trữ bắt buá»™c – sẽ trở thành những người trả thuế chính vì họ phải đối mặt vá»›i việc giảm lãi suất trên chính khoản tiền tiết kiệm của mình.

Lạm phát có thể làm nặng thêm loại thuế này vì nó làm giảm lãi suất thá»±c tế. Do Ä‘ó, yêu cầu dá»± trữ cao tận dụng tối Ä‘a sức mạnh Ä‘á»™c quyền của chính phủ để tạo ra doanh thu cùng vá»›i việc Ä‘iều chỉnh yêu cầu dá»± trữ. Biến thể của chính sách này bao gồm tá»· lệ thanh khoản yêu cầu về tá»· lệ thanh khoản. Các ngân hàng được yêu cầu phải phân phối má»™t phần trong các khoản tiền gá»­i để mua chứng khoán của chính phủ, thường thì những những khoản này Ä‘em lại khoản thu thấp hÆ¡n nếu so vá»›i việc dùng để đầu tÆ° trên thị trường.

Chính phủ thường áp đặt mức trần lãi suất mà các ngân hàng áp dụng đối vá»›i khách hàng gá»­i tiền. Trần lãi suất thá»±c hiện chức năng tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° hành Ä‘á»™ng kiểm soát giá và vì thế cung cấp cho các ngân hàng những khoản economic rent. Giống nhÆ° tá»· lệ dá»± trữ bắt buá»™c, những khoản rent giúp sinh lợi cho những ngân hàng Ä‘Æ°Æ¡ng nhiệm và cung cấp nguồn thuế cho chính phủ do những người gá»­i tiết kiệm, người Ä‘i vay tiết kiệm hay những người sẽ Ä‘i vay Ä‘óng.
 
Những khoản “rent” sinh ra  từ trần lãi suất sẽ làm giảm Ä‘i những khoản cho vay sẵn có trên thị trường – tá»· lệ lãi suất thá»±c trên các khoản nợ và tiền gá»­i có thể thấp hoặc cao hÆ¡n, làm ảnh hưởng đến cả việc đầu tÆ° và cho vay. Để đổi lại việc cho phép các ngân hàng gặt hái tiền “rent”, chính phủ thường yêu cầu các ngân hàng phải cho vay trợ cấp đối vá»›i những đối tượng nhất định để thá»±c hiện các chính sách công nghiệp (hoặc Ä‘Æ¡n giản là đạt được các mục tiêu chính trị). Trần lãi suất trong giai Ä‘oạn lạm phát gia tăng ở má»™t số quốc gia sẽ tác Ä‘á»™ng tá»›i những người gá»­i tiết kiệm vì lạm phát cao có thể gây ra lãi suất thá»±c âm.

Kiềm chế tài chính cÅ©ng được thá»±c hiện dÆ°á»›i dạng các chỉ thị của chính phủ đối vá»›i các ngân hàng trong việc phân phối tín dụng tại các mức lãi suất được há»— trợ đối vá»›i má»™t số công ty và ngành công nghiệp cụ thể, nhằm thá»±c hiện chính sách công nghiệp. Việc bắt buá»™c các ngân hàng phân phối tín dụng đến các ngành kinh doanh được Ä‘ánh giá là chính sách chiến lược quan trọng của chính phủ đảm bảo quá trình cung cấp nguồn vốn ổn định hÆ¡n so vá»›i phó mặc nó cho các quyết định của những những ngân hàng ná»­a vời hoặc thị trường chứng khoán hiệu quả. Ngoài ra, việc này cÅ©ng Ä‘em lại hiệu quả chi phí tốt hÆ¡n so vá»›i việc phải trải qua quy trình ngân sách công cá»™ng. Những chỉ thị và chỉ dẫn của chính phủ thỉnh thoảng bao gồm những mệnh lệnh và hÆ°á»›ng dẫn chi tiết, cặn kẽ về các vấn đề thuá»™c về quản trị của các tổ chức tài chính nhằm đảm bảo rằng hoạt Ä‘á»™ng của doanh nghiệp Ä‘i Ä‘úng theo chính sách của ngành công nghiệp hoặc các chính sách khác của chính phủ. Ví dụ Ä‘iển hình việc kiểm soát trá»±c tiếp trên quy mô toàn quốc đối vá»›i các ngân hàng là quá trình quốc hữu hóa của các ngân hàng Ä‘ã được tiến hành trong những năm 80 nhằm bảo đảm lượng tiền gá»­i của dân chúng.

Kiểm soát vốn là những giá»›i hạn đối vá»›i dòng vốn chảy và và chảy ra và cÅ©ng là chính sách kiềm chế tài chính. Bên cạnh những công dụng của biện pháp này, việc kiểm soát vốn thường gây ra tốn kém chi phí. Do bản chất không cạnh tranh của mình mà các biện pháp kiểm soát vốn làm tăng chi phí vốn bằng cách tạo ra sá»± tá»± túc tài chính; giá»›i hạn khả năng Ä‘a dạng hóa danh mục đầu tÆ° của các nhà đầu tÆ° trong và ngoài nÆ°á»›c; giúp các tổ chức tài chính hoạt Ä‘á»™ng kém hiệu quả có thể sống sót.

Tác Ä‘á»™ng của kiềm chế tài chính

Do kiềm chế tài chính dẫn đến việc phân phối kém hiệu quả ngồn vốn, làm tăng chi phí tài chính trung gian và tá»· lệ lãi từ tiết kiệm thấp, rõ ràng trên lý thuyết Ä‘iều Ä‘ó làm cản trở sá»± phát triển. Những phát hiện dá»±a trên kinh nghiệm về tính hiệu quả của việc xóa bỏ kiềm chế tài chính, ví dụ tá»± do hóa tài chính Ä‘ã ủng há»™ quan Ä‘iểm này.

Những ảnh hưởng không tốt từ kiềm chế tài chính lên sá»± phát triển của nền kinh tế  không hiển nhiên có nghÄ©a là những quốc gia nên lá»±a chọn chính sách phát triển thị trường tài chính tá»± do và loại bỏ tất cả nguyên tắc và sá»± kiểm soát Ä‘ã tạo nên kiềm chế tài chính. Nhiều nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển Ä‘ã giải phóng thị trường tài chính trải qua những cuá»™c khủng hoảng má»™t phần vì những cú sốc bên ngoài do tá»± do tài chính gây ra. Tá»± do tài chính có thể tạo ra bất ổn trong ngắn hạn và tăng trưởng trong dài hạn. Đồng thời, do thị trường không hoàn hảo và tính bất đối xứng của thông tin, việc xóa bỏ tất cả quy định tài chính công cá»™ng có thể không tạo ra má»™t môi trường tối Æ°u cho phát triển tài chính. Má»™t biện pháp thay thế đối vá»›i việc giám sát tài chính có thể là má»™t hệ thống các quy định má»›i nhằm đảm bảo cạnh tranh và những quy định cÅ©ng nhÆ° việc giám sát cẩn trọng.