14 nguyên tắc thành công (Phần 14): Suy nghĩ tích cực

Có thể nói yếu tố ảnh hưởng lá»›n nhất đến thái Ä‘á»™ và cá tính của bạn là những gì bạn tin tưởng và tá»± nhủ vá»›i chính mình. Điều quyết định cảm xúc, suy nghÄ© và hành Ä‘á»™ng của bạn trÆ°á»›c má»™t tình huống không phải là thá»±c tế tình huống Ä‘ó mà lại là phản ứng ná»™i tâm của bạn vá»›i nó. Vì vậy, nếu bạn có thể kiểm soát những Ä‘iều bạn tá»± nhủ vá»›i mình, những cuá»™c "nói chuyện ná»™i tâm" thì bạn cÅ©ng sẽ kiểm soát được những vấn đề khác của cuá»™c sống.

Cuá»™c "nói chuyện ná»™i tâm", những từ bạn dùng để diá»…n tả sá»± việc Ä‘ang xảy ra và diá»…n biến ná»™i tâm của bạn trÆ°á»›c sá»± việc Ä‘ó sẽ quyết định tinh thần và cuá»™c sống tình cảm của bạn. Nếu bạn nhìn thấy những mặt tốt, mặt tích cá»±c của sá»± việc hay con người, bạn sẽ có xu hÆ°á»›ng tích cá»±c và lạc quan. Chất lượng cuá»™c sống của bạn phụ thuá»™c vào cảm giác của bạn nên bạn phải cố gắng sá»­ dụng các công cụ tâm lý để khiến bản thân bạn nghÄ© về những Ä‘iều bạn muốn, tránh nghÄ© tá»›i những Ä‘iều bạn không muốn hoặc sợ hãi.

 

Nhà sá»­ học Arnold Toynbee Ä‘ã phát triển "lý thuyết phản ứng trÆ°á»›c thá»­ thách" của lịch sá»­. Sau khi nghiên cứu sá»± hÆ°ng thịnh và suy tàn của hÆ¡n 20 nền văn minh lá»›n trên thế giá»›i, ông Ä‘ã kết luận rằng má»—i nền văn minh đều bắt đầu từ má»™t nhóm cÆ° dân nhỏ, thường là má»™t làng, má»™t bá»™ tá»™c hay thậm chí chỉ có ba người và sau Ä‘ó họ cố gắng để duy trì sá»± tồn tại của cá»™ng đồng bé nhỏ của mình.

Toynbee cÅ©ng kết luận rằng má»—i cá»™ng đồng người nhỏ bé này đều gặp phải những thách thức bên ngoài, ví dụ nhÆ° má»™t bá»™ tá»™c thù địch chẳng hạn. Để tồn tại họ phải xác định tinh thần và giải quyết những thách thức má»™t cách tích cá»±c và có tính xây dá»±ng.

Sau khi vượt qua thách thức, các làng hay bá»™ tá»™c nhỏ này phát triển. Sau Ä‘ó họ lại gặp những thách thức lá»›n hÆ¡n. Nếu họ có thể tiếp tục dá»±a vào nguồn lá»±c của mình để vượt qua, họ sẽ phát triển cho tá»›i khi trở thành má»™t quốc gia rồi má»™t nền văn minh trải khắp má»™t vùng rá»™ng lá»›n.

Toynbee nghiên cứu 21 nền văn minh của nhân loại, kết thúc bằng nền văn minh của người Mỹ và kết luận những nền văn minh này đều suy yếu và tan rã khi các thành viên và những nhà lãnh đạo của họ Ä‘ánh mất khả năng hay nhiệt huyết để chiến thắng những thách thức bên trong của chính mình.

Bạn liên tục gặp phải khó khăn và thách thức, các vấn đề và thất vọng, nhÆ°ng trở ngại và thất bại. Điều Ä‘ó không thể thiếu và không tránh khỏi trong cuá»™c sống. NhÆ°ng nếu bạn dá»±a vào chính mình và phản ứng tích cá»±c vá»›i thách thức, bạn sẽ trưởng thành và mạnh mẽ hÆ¡n. Thá»±c tế, nếu không có những trở ngại Ä‘ó, bạn không thể biết bạn cần những kiến thức gì và không thể phát triển những phẩm chất nhÆ° bạn Ä‘ang có.

Hầu hết những thành công trong cuá»™c sống đều xuất phát từ cách bạn cÆ° xá»­ trong cuá»™c sống. Má»™t trong những phẩm chất của những người xuất chúng là họ nhận thấy những thất bại, thất vọng tạm thời là tất yếu và coi Ä‘ó là má»™t phần của cuá»™c sống. Họ cố gắng hết sức để tránh những vấn đề nhÆ°ng khi có vấn đề, họ rút ra kinh nghiệm, vượt qua và tiến lên để đạt được Æ°á»›c muốn của mình.

Tiến sÄ© Martin Seligman của trường Đại học Pennsylvania Ä‘ã hoàn thành cuốn sách tâm huyết của ông mang tên Learned Optimism (Học cách lạc quan) sau 25 năm nghiên cứu về chủ đề này. Trong cuốn sách Seligman giải thích các cách phản ứng chủ yếu của người lạc quan và bi quan. Sau nhiều năm nghiên cứu về tâm lý và hàng loạt những thá»­ nghiệm toàn diện, ông Ä‘ã tìm ra rằng những người lạc quan có xu hÆ°á»›ng nhìn nhận các vấn đề theo cách khiến họ cảm thấy tích cá»±c và kiểm soát được cảm xúc của mình.

Những người lạc quan có thói quen tá»± nhủ những Ä‘iều tích cá»±c. Má»—i khi gặp khó khăn, họ nhìn nhận khó khăn theo cách giúp họ ngăn chặn những cảm xúc tiêu cá»±c và thất vọng.

Tiến sÄ© Seligman cÅ©ng nêu ra ba khác biệt trong cách phản ứng của người lạc quan và bi quan. Khác biệt thứ nhất là là người lạc quan nhìn nhận trở ngại là tạm thời còn người bi quan cho Ä‘ó là lâu dài. Người lạc quan coi những việc không may nhÆ° má»™t hợp đồng bị bỏ lỡ hay má»™t cuá»™c Ä‘iện thoại bán hàng không thành công chỉ là má»™t sá»± kiện tạm thời và không ảnh hưởng gì tá»›i tÆ°Æ¡ng lai. Ngược lại, người bi quan cho Ä‘ó là tất yếu của cuá»™c sống, là số phận.

Giả sá»­ má»™t nhân viên bán hàng lạc quan gọi Ä‘iện cho 10 khách hàng tiềm năng và cả 10 cuá»™c gọi đều thất bại. Anh ta sẽ nghÄ© Ä‘Æ¡n giản rằng Ä‘ó là chuyện bình thường và rằng sau má»—i thất bại tạm thời Ä‘ó, anh ta Ä‘ang tiến gần đến khách hàng thá»±c sá»± của anh ta. Anh ta sẽ bỏ qua thất bại Ä‘ó và tiếp tục các cuá»™c gọi thứ 11, 12 má»™t cách vui vẻ.

Người bi quan lại có cái nhìn hoàn toàn khác về tình huống tÆ°Æ¡ng tá»±. Anh ta sẽ kết luận rằng 10 cuá»™c gọi thất bại là dấu hiệu cho thấy nên kinh tế Ä‘ang sa sút và sản phẩm của anh ta không thể tiêu thụ. Anh ta cho rằng tình cảnh và nghề nghiệp của anh ta thật không có hi vọng. Trong khi người lạc quan chỉ nhún vai cho qua và tiếp tục gọi Ä‘iện thì người bi quan lại nản chí và không còn muốn tiếp tục nữa.

Khác biệt thứ hai là những người lạc quan coi khó khăn là má»™t tình huống cụ thể còn người bi quan lại coi Ä‘ó là tình huống phổ biến. Có nghÄ©a là khi mọi chuyện không theo ý muốn, người lạc quan sẽ coi Ä‘ó là má»™t sá»± kiện ngẫu nhiên, không có liên quan gì tá»›i những lÄ©nh vá»±c khác trong cuá»™c sống của anh ta.

Ví dụ, nếu má»™t Ä‘iều bạn rất kì vọng lại không nhÆ° ý muốn và bạn coi Ä‘ó là má»™t Ä‘iều không may nhÆ°ng là má»™t Ä‘iều bình thường trong cuá»™c sống thì nghÄ©a là bạn Ä‘ã phản ứng nhÆ° má»™t người lạc quan. Ngược lại, người bi quan sẽ coi Ä‘ó là biểu hiện của những vấn đề hoặc những Ä‘iểm yếu phổ biến trong cuá»™c sống.

Nếu má»™t người bi quan phải vất vả đầu tÆ° cho má»™t công việc làm ăn và công việc Ä‘ó đổ bể, anh ta sẽ cho rằng lý do là vì sản phẩm, công ty của anh ta, vì tình hình kinh tế nói chung và cả công ty không còn hi vọng gì nữa. Anh ta sẽ nản chí, không thể tạo ra Ä‘iều gì khác biệt cÅ©ng nhÆ° cảm thấy không kiểm soát được số phận của mình.

Khác biệt thứ ba là người lạc quan coi sá»± việc xảy ra là khách quan còn người bi quan coi Ä‘ó là chủ quan. Khi có vấn đề xảy ra, người lạc quan sẽ cho rằng nguyên nhân là khách quan, không kiểm soát được.

Nếu người lạc quan bị chen lấn khi Ä‘i đường, thay vì bá»±c tức, anh ta sẽ giảm mức Ä‘á»™ nghiêm trọng của vấn đề nhờ tá»± nhủ "Ờ, có lẽ hôm nay anh ta gặp chuyện bá»±c mình."

Người bi quan có xu hÆ°á»›ng quy kết cho các yếu tố chủ quan. Nếu bị chen lấn, anh ta sẽ phản ứng nhÆ° thể người kia cố tình làm anh ta phải tức giận. Anh ta sẽ thấy bá»±c mình, tiêu cá»±c và muốn trả Ä‘Å©a. Thông thường anh ta sẽ tuýt còi để cảnh cáo người lái xe kia.

Tất cả chúng ta đều có xu hÆ°á»›ng phản ứng theo cảm xúc khi mọi Ä‘iều không nhÆ° mong muốn. Khi Ä‘iều chúng ta muốn lại không thành sá»± thật, chúng ta sẽ cảm thất buồn bã và thất vọng.

Tuy nhiên, người lạc quan sẽ nhanh chóng vượt qua sá»± thất vọng. Anh ta sẽ phản ứng vá»›i những việc không theo ý muốn má»™t cách nhanh chóng và coi những việc Ä‘ó là tạm thời, trong hoàn cảnh cụ thể và vì những nguyên nhân khách quan. Anh ta sẽ kiểm soát câu chuyện vá»›i chính mình và ngăn chặn cảm giác tiêu cá»±c nhờ nhìn nhận vấn đề theo hÆ°á»›ng tích cá»±c.

TrÆ°á»›c khi viết cuốn sách giá trị nhất của mình về thành công, Napoleon Hill Ä‘ã phòng vấn 500 trong số những người thành công nhất nÆ°á»›c Mỹ và kết luận rằng "Trải qua những trở ngại hay thất vọng là Ä‘á»™ng lá»±c của những thuận lợi và lợi ích." Và Ä‘ây chính là má»™t trong những bí quyết của thành công.

Vì ý thức của bạn chỉ có thể nghÄ© về má»™t Ä‘iều trong má»™t lúc, hoặc tích cá»±c, hoặc tiêu cá»±c nên nếu bạn cố tình lá»±a chọn cách nghÄ© tích cá»±c, bạn sẽ có tâm trí lạc quan và cảm xúc tích cá»±c. Và vì suy nghÄ© và cảm xúc của bạn quyết định hành Ä‘á»™ng nên bạn sẽ trở thành người có tính xây dá»±ng hÆ¡n, sẽ nhanh chóng đạt được mục tiêu đặt ra.

Tất cả phụ thuá»™c và cách bạn nói chuyện vá»›i bản thân mình má»™t cách thường xuyên. Trong những khoá học về giải quyết vấn đề và ra quyết định, chúng tôi khuyến khích mọi người chuyển từ phản ứng tiêu cá»±c sang tích cá»±c vá»›i vấn đề. Thay vì dùng từ vấn đề, chúng tôi khuyến khích dùng từ hoàn cảnh. Bạn phải hiểu vấn đề là những gì bạn sẽ xá»­ lý. Sá»± việc cÅ©ng nhÆ° vậy. Bạn có thể nhìn nhận vấn đề theo cách để khiến chúng trở nên ổn thoả má»™t cách khác thường.

Từ hay hÆ¡n cả từ hoàn cảnh là từ thá»­ thách. Khi bạn gặp khó khăn, hãy coi Ä‘ó là má»™t thá»­ thách. Hay vì nói, "Tôi gặp vấn đề," hãy nói, "Tôi Ä‘ang đối mặt vá»›i má»™t thá»­ thách thú vị." Từ thá»­ thách mang nghÄ©a tích cá»±c. Các tình huống xảy đến có thể giống nhau, nhÆ°ng cách bạn miêu tả chúng có thể khác.

Từ hay hÆ¡n cả là từ cÆ¡ há»™i. Khi gặp khó khăn, thay vì nói, "Tôi gặp vấn đề," hãy nói, "Tôi có má»™t cÆ¡ há»™i không ngờ tá»›i." Và nếu bạn tập trung tìm hiểu xem cÆ¡ há»™i Ä‘ó là gì, cho dù Ä‘ó chỉ là má»™t bài học, thì bạn sẽ tìm ra. Tục ngữ có câu, "Hãy tìm và bạn sẽ tìm thấy, vì tất cả những ai tìm đều thấy cả."

Má»™t trong những câu nói Æ°a thích của tôi khi gặp khó khăn là: "Má»—i hoàn cảnh đều là má»™t hoàn cảnh tích cá»±c nếu ta coi Ä‘ó là má»™t cÆ¡ há»™i để phát triển và kiểm soát bản thân mình." Khi có chuyện không nhÆ° ý muốn xảy ra, tôi đều giảm nhẹ những cảm giác tiêu cá»±c nhờ nhắc lại câu nói này.

Nếu bạn bán hàng, nhÆ°ng ná»— lá»±c tìm kiếm khách hàng tiềm năng của bạn không mang lại hiệu quả mong muốn, bạn có thể coi Ä‘ó là cÆ¡ há»™i phát triển và kiểm soát bản thân mình. Khó khăn bạn gặp phải có thể để cho bạn thấy rằng có cách khác tốt hÆ¡n để thá»±c hiện công việc này. Có thể bạn nên tìm khách hàng ở địa Ä‘iểm khác, tiếp cận vá»›i những người khác, hoặc thay đổi phÆ°Æ¡ng pháp. Có thể những khó khăn Ä‘ó chỉ là má»™t phần của quá trình bạn rèn luyện tính kiên định để thành công trên thÆ°Æ¡ng trường. Sá»± khác nhau giữa người chiến thắng và chiến bại là người chiến thắng xá»­ lý tình huống má»™t cách tích cá»±c còn người kia để khó khăn quật ngã.

Dấu hiệu nhận biết má»™t người thá»±c sá»± trưởng thành, thá»±c sá»± tá»± tin là khả năng khách quan và kiềm chế cảm xúc khi gặp phải những khó khăn trong cuá»™c sống hàng ngày. Những người trưởng thành có khả năng tá»± nhủ vá»›i mình những Ä‘iều tích cá»±c và lạc quan, giữ bình tÄ©nh, sáng suốt và trong vòng kiểm soát. Người trưởng thành là người nhìn nhận sá»± việc theo thá»±c tế chứ không phải theo cảm xúc. Nhờ Ä‘ó, họ dá»… dàng kiểm soát bản thân, không dá»… tức giận, buồn bá»±c hay nản chí.

Điểm khởi đầu để trở thành người hiệu quả là luôn theo dõi và kiểm soát câu chuyện vá»›i bản thân bạn. Hãy giữ cho suy nghÄ© và lời nói của bạn tích cá»±c, nhất quán vá»›i mục tiêu của bạn và tập trung tâm trí vào việc bạn muốn làm, vào tính cách mà bạn thích.

DÆ°á»›i Ä‘ây và năm lời khuyên giúp bạn trở nên tích cá»±c và lạc quan hÆ¡n:

Thứ nhất, hãy xác định rằng dù có chuyện gì xảy ra thì bạn cÅ©ng không nản chí. Bạn sẽ phản ứng má»™t cách tích cá»±c. Bạn sẽ hít sâu, thÆ° giãn và tìm những khía cạnh tích cá»±c trong vấn đề. Khi bạn xác định trÆ°á»›c nhÆ° vậy, bạn Ä‘ã chuẩn bị tinh thần để giữ được thăng bằng khi tình huống xấu xảy ra, và chắc chắn nó sẽ xảy ra.

Thứ hai, trung hoà những suy nghÄ© và cảm xúc tiêu cá»±c nhờ tá»± nhủ vá»›i bản thân những Ä‘iều tích cá»±c. Hãy nói, "Tôi thấy khoẻ mạnh, vui vẻ, thật tuyệt!" Khi Ä‘i làm, hãy tá»± nhủ, "Hôm nay thật đẹp. Được sống thật là hạnh phúc." Theo nhÆ° quy luật diá»…n đạt, những Ä‘iều được nói ra sẽ để lại ấn tượng. Những Ä‘iều bạn nói vá»›i bản thân bạn sẽ được ghi vào tiềm thức của bạn và sẽ có thể trở thành cá tính của bạn.

Thứ ba, hãy coi những trở ngại tất yếu bạn gặp phải là những Ä‘iều xảy ra tức thời, trong hoàn cảnh cụ thể và vì những lý do khách quan. Hãy coi những hoàn cảnh không thuận lợi là ngẫu nhiên, không liên quan tá»›i tÆ°Æ¡ng lai và do những yếu tố bạn không thể kiểm soát được gây nên. Không nên coi sá»± việc là lâu dài, phổ biến và là dấu hiệu của sá»± yếu kém về năng lá»±c.

Thứ tÆ°, hay nhá»› rằng chúng ta không thể phát triển và thành công nếu không có những khó khăn, trở ngại. Bạn phải thấy hài lòng và vượt qua khó khăn để trưởng thành. Hãy nhìn thấy mặt tích cá»±c trong mọi tình huống xấu.

Cuối cùng, hãy tập trung suy nghÄ© vào mục tiêu và Æ°á»›c mÆ¡ của bạn, vào mẫu người bạn mong muốn. Khi khó khăn xảy đến, hãy tá»± nhủ, "Tôi tin tưởng vào những kết quả tốt đẹp trong mọi tình huống." Hãy phấn chấn và tránh những cảm xúc tiêu cá»±c, thất vọng. Hãy coi thất vọng là cÆ¡ há»™i để bạn mạnh mẽ hÆ¡n.

Khi bạn tá»± nhủ những Ä‘iều tích cá»±c, giữ cho suy nghÄ© và lời nói phù hợp vá»›i mục tiêu và mÆ¡ Æ°á»›c của bạn, chắc chắn bạn sẽ đạt được thành công nhÆ° bạn mong muốn.

Lược dịch từ Principles of Success
(Hết)