Tiêu chí nào để đánh giá hoạt động kinh doanh?

Hầu nhÆ° bất kỳ nhà đầu tÆ° nào cÅ©ng cần có thông tin Ä‘ánh giá má»™t cách khách quan và chuyên nghiệp về tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính cÅ©ng nhÆ° có má»™t cái nhìn tổng quát về công ty trÆ°á»›c khi Ä‘Æ°a ra quyết định đầu tÆ°. Vì thế, việc Ä‘ánh giá phân tích đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về tính công khai và trung thá»±c trong thông tin cÅ©ng nhÆ° Ä‘òi hỏi trình Ä‘á»™ chuyên môn của nhà phân tích. Tuy nhiên, má»—i công ty lại đặt ra những tiêu chí riêng để Ä‘ánh giá về tình hình hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của mình dẫn đến việc các kết quả Ä‘ánh giá về cùng má»™t đối tượng có thể rất khác nhau. Chính vì vậy,những phÆ°Æ¡ng pháp phân tích, Ä‘ánh giá chung là rất cần thiết.

 

Từ thập niên 1980, nhiều phÆ°Æ¡ng thức Ä‘ánh giá khác nhau Ä‘ã ra đời nhÆ° là câu trả lời cho các công ty Ä‘ang tìm kiếm phÆ°Æ¡ng thức Ä‘ánh giá các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của mình, qua Ä‘ó thấy được những Ä‘iểm mạnh, Ä‘iểm yếu và đề ra các biện pháp khắc phục.

Việc Ä‘ánh giá hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh thường được tiến hành khi công ty khi chuẩn bị tham gia liên doanh hay niêm yết trên thị trường chứng khoán. Cách Ä‘ây không lâu, Regal Entertainment Group, tập Ä‘oàn hiện Ä‘ang quản lý nhiều rạp chiếu bóng nhất trên thế giá»›i, Ä‘ã chuyển sang sá»­ dụng phần mềm Red Hat Linux nhÆ° má»™t công cụ để Ä‘ánh giá hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh. NhÆ°ng chỉ vài tháng sau, tập Ä‘oàn này Ä‘ã quyết định chuyển sang sá»­ dụng phần mềm Microsoft không chỉ do chi phí thấp hÆ¡n, há»— trợ kỹ thuật cùng các dịch vụ Ä‘i kèm tốt hÆ¡n, Ä‘á»™ tin cậy và khả năng quản lý cao hÆ¡n, mà còn do Ä‘ã nhận được từ Microsoft sá»± đảm bảo đầy đủ và chắc chắn về quyền sở hữu trí tuệ. J.E. Henry, giám đốc công nghệ của tập Ä‘oàn Regal Entertainment cho biết: “Rủi ro được giảm bá»›t là má»™t nhân tố quyết định trong việc lá»±a chọn Windows chứ không phải Linux. Qua Ä‘ánh giá các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh, chúng tôi mong muốn giảm đến mức tối thiểu nguy cÆ¡ dính líu vào các vụ kiện về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và chúng tôi Ä‘ã có đủ mã nguồn mở. Vá»›i cách mà Microsoft Ä‘ã làm để bảo vệ cho các sản phẩm của mình, tôi hoàn toàn có lý do để yên tâm về vấn đề quyền sở hữu trí tuệ khi sá»­ dụng các sản phẩm của Microsoft”.

PhÆ°Æ¡ng thức Ä‘ánh giá phổ biến hiện nay là Ä‘ánh giá theo thang Ä‘iểm gồm bốn cấp: mạnh – trung bình – mạo hiểm – rủi ro cho từng yếu tố. Việc Ä‘ánh giá nhÆ° vậy sẽ giúp các công ty, các nhà đầu tÆ° dá»± Ä‘oán được tá»· lệ lợi nhuận cÅ©ng nhÆ° dá»± phòng được rủi ro.

Bạn cần Ä‘ánh giá những gì?

1. Công nghệ (Technology): Đây là yếu tố quan trọng nhất. Việc nhanh chóng Ä‘Æ°a ứng dụng công nghệ thông tin vào nhằm tá»± Ä‘á»™ng hoá toàn bá»™ hay từng phân Ä‘oạn trong quá trình sản xuất kinh doanh luôn được quan tâm, bởi lẽ công nghệ thông tin có vai trò rất lá»›n trong các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh, sản xuất, bán hàng, xúc tiến thÆ°Æ¡ng mại, quản trị doanh nghiệp…. Câu hỏi đặt ra là công ty có áp dụng công nghệ tiên tiến hay không? Tình hình thay đổi công nghệ có nhanh chóng và kịp thời không? Có áp dụng má»™t công nghệ thích hợp vá»›i tầm vóc và vị thế của mình để đảm bảo hiệu quả và chất lượng cao không?

2. Thị trường (Market): Thị trường ở Ä‘ây là tiềm năng và xu hÆ°á»›ng phát triển của công ty cÅ©ng nhÆ° khách hàng trong tÆ°Æ¡ng lai… bao gồm cả thị trường trong nÆ°á»›c cÅ©ng nhÆ° việc xuất khẩu và các cÆ¡ há»™i bán hàng tiềm năng khác. Phát triển được trong má»™t thị trường tiềm năng và ổn định luôn là má»™t trong những yếu tố quyết định thành công. Ở châu Âu, khi tiến hành Ä‘ánh giá yếu tố thị trường, các tập Ä‘oàn lá»›n thường sá»­ dụng biện pháp Ä‘iều tra, phỏng vấn để thăm dò phản ứng của thị trường khi sản phẩm má»›i được tung ra. Hãng Apple luôn có má»™t bá»™ phận riêng chuyên về Ä‘iều tra thị trường. Bá»™ phận này hàng quý phải Ä‘Æ°a ra các chiến lược Ä‘iều tra má»›i, cÅ©ng nhÆ° luôn bổ sung danh sách khách hàng sẽ được Ä‘iều tra. Việc làm này Ä‘ang tỏ ra rất hiệu quả tại nhiều tập Ä‘oàn lá»›n khác ở châu Âu.

3. Đầu vào (Input): Bao gồm con người, nguyên vật liệu, vốn được quy định do quy mô và mức Ä‘á»™ ảnh hưởng của công ty (phản ánh qua các báo cáo và tá»· số tài chính, tình trạng lao Ä‘á»™ng…) đối vá»›i nền kinh tế nói chung.

4. Nhà lãnh đạo (Leader): Đây phải là người có kiến thức, có trình Ä‘á»™, có mối quan hệ rá»™ng rãi và minh bạch… Vai trò của người lãnh đạo rất quan trọng trong việc nhận biết các cÆ¡ há»™i kinh doanh cÅ©ng nhÆ° dá»± phòng các nguy cÆ¡. Ở Ä‘ây chúng ta thấy mối quan hệ khăng khít giữa công nghệ – thị trường – lãnh đạo. Nhà lãnh đạo giỏi là người thấy được tiềm năng của thị trường rồi từ Ä‘ó chọn công nghệ phù hợp để phát triển má»™t sản phẩm nào Ä‘ó. Ngược lại, từ nền công nghệ hiện đại và tại các thị trường khổng lồ, những nhà lãnh đạo kinh doanh lá»›n sẽ xuất hiện.

5. Cạnh tranh (Competitive): Thể hiện mức Ä‘á»™ cạnh tranh của các công ty khác (cả ở thị trường trong nÆ°á»›c và quốc tế).

6. Môi trường kinh tế, chính trị xã há»™i (Environment of social, economy, political) và các luật lệ, chính sách quản lý vÄ© mô có phù hợp vá»›i việc khai thác và phát triển sức mạnh của công ty hay không? Môi trường này còn là cÆ¡ sở tạo ra các luật chÆ¡i, đạo đức cÅ©ng nhÆ° triết lý kinh doanh có tính lâu dài, vững chắc hay thiên về tính cÆ¡ há»™i, thá»±c dụng…

Bạn cần Ä‘ánh giá trên thang Ä‘iểm nào?

– Mạnh: Hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của công ty được Ä‘ánh giá là mạnh khi phát triển ổn định và vững chắc kể cả khi gặp những biến Ä‘á»™ng về Ä‘iều kiện kinh tế, chính trị, xã há»™i… Có sức cạnh trạnh mạnh mẽ so vá»›i các đối thủ khác. Có khả năng bảo toàn vốn và có lợi nhuận rõ ràng, chắc chắn.

– Trung bình: Hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của công ty được Ä‘ánh giá là trung bình khi công ty đạt được những tiêu chuẩn thấp hÆ¡n và sức mạnh có thể bị yếu Ä‘i khi các Ä‘iều kiện về kinh tế, chính trị thay đổi. Tuy nhiên, công ty vẫn phải có khả năng bảo toàn vốn và có lợi nhuận nhất định.

– Mạo hiểm: Hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của công ty được Ä‘ánh giá là mạo hiểm khi phát triển nhanh nhÆ°ng không chắc chắn, khả năng bảo toàn vốn và kinh doanh có lãi trong má»™t thời gian lâu dài là rất yếu.

– Rủi ro: Hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của công ty được Ä‘ánh giá là yếu khi các tiêu chuẩn rất yếu kém, có thể dẫn tá»›i tình trạng kiệt quệ hoặc phá sản.

Sau khi tổng hợp 6 yếu tố theo thang Ä‘iểm Ä‘ánh giá trên Ä‘ây, bạn sẽ khái quát được về tình hình và xu hÆ°á»›ng phát triển sản xuất, kinh doanh của công ty, từ Ä‘ó rút ra các quyết định đầu tÆ° Ä‘úng đắn và sáng suốt. Má»™t trong những Æ°u Ä‘iểm nổi bật của phÆ°Æ¡ng pháp Ä‘ánh giá này là tính toàn diện và khái quát cao, Ä‘ánh giá được công ty trên cÆ¡ sở tiềm lá»±c ná»™i tại và Ä‘á»™ thích nghi, thân thiện của công ty đối vá»›i môi trường kinh doanh bên ngoài.

Việc sá»­ dụng 4 cấp hệ số (mạnh – trung bình – mạo hiểm – rủi ro) làm cho việc tính toán được Ä‘Æ¡n giản hoá, kết hợp được các Æ°u Ä‘iểm của phÆ°Æ¡ng pháp phân tích cÆ¡ bản (fundamental anlysis) và phân tích kỹ thuật (technical analysis) làm cho việc phân tích nhanh chóng và tiện lợi, giàu tính thuyết phục hÆ¡n là sá»­ dụng Ä‘Æ¡n lẻ từng phÆ°Æ¡ng pháp má»™t.

Sau cùng, để đạt được mức Ä‘iểm mạnh trong thang Ä‘iểm Ä‘ánh giá, các công ty phải trải qua má»™t thời gian dài thiết lập, vận hành và duy trì các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của mình. Theo những số liệu thống kê của hãng tÆ° vấn quản trị doanh nghiệp Rubermaid thì khoảng thời gian này có thể kéo dài từ 6 tháng đến 3 năm. Tuy nhiên, không phải công ty nào cÅ©ng thành công trong việc Ä‘Æ°a công ty lên Ä‘úng thang Ä‘iểm mạnh nhÆ° mong muốn. Có những công ty xây dá»±ng mức thang Ä‘iểm mạnh suốt 3 – 4 năm liền mà vẫn chÆ°a đạt được và Ä‘ã phải từ bỏ việc theo Ä‘uổi các tiêu chuẩn ngoài tầm vá»›i kia mà không kèm theo má»™t tuyên bố nào cả.