Sá»± nuông chiá»u là má»™t loại virus có thể làm suy yếu dần các ý tưởng và tầm nhìn tương lai cá»§a bạn. Nó làm cho bạn, nhân viên cá»§a bạn và tổ chức cá»§a bạn không thể Ä‘áp trả các thách thức cạnh tranh và phát triển. Quan Ä‘iểm cá»§a tác giả Daniel F. Prosser trong má»™t bài viết đăng trên tạp chí Leadership Excellence.
Nếu bạn từng quản lý hoặc làm chá»§ má»™t tổ chức, bạn Ä‘ã thấy ảnh hưởng cá»§a sá»± nuông chiá»u. Äó là má»™t vấn đỠmà khiến má»i vị CEO Ä‘au đầu.
Sá»± nuông chiá»u xuất hiện khi giá»›i lãnh đạo dưá»ng như cho Ä‘i má»i Ä‘iá»u mà há» nghÄ© sẽ làm cho nhân viên hài lòng và ở lại tổ chức. Trong khi Ä‘ó, nhân viên vẫn Ä‘òi há»i và mong đợi nhiá»u hÆ¡n từ mối quan hệ vá»›i nhà tuyển dụng và sẽ huá»· bá» cam kết và không làm việc nếu há» không được Ä‘áp ứng những Ä‘iá»u này.
Giống như má»™t cái cây Ä‘ang lá»›n bị báºt gốc ngay sát vỉa hè, sá»± nuông chiá»u là má»™t loại virus có thể làm suy yếu dần các ý tưởng và tầm nhìn tương lai tốt nhất cá»§a bạn. Sá»± nuông chiá»u làm cho bạn, nhân viên cá»§a bạn và công ty cá»§a bạn không thể Ä‘áp trả các thách thức cạnh tranh và phát triển. Bạn cần phải hiểu nguồn gốc cá»§a sá»± nuông chiá»u và bạn có thể làm gì để biến đổi nó. Tương lai cá»§a tổ chức cá»§a bạn phụ thuá»™c vào Ä‘iá»u Ä‘ó.
Những nhân viên được nuông chiá»u tá»± xem há» là nạn nhân cá»§a quản lý. Nhưng trong khi sá»± nuông chiá»u tá»± nó Ä‘ã là Ä‘iá»u khó giải quyết, nó lại không phải là má»™t vấn đỠthá»±c sá»±. Sá»± nuông chiá»u là dấu hiệu cá»§a má»™t Ä‘iá»u lá»›n hÆ¡n và nguy hiểm hÆ¡n, Ä‘ó là nó có thể dẫn đến hành động trả thù.
Gốc rá»… cá»§a sá»± nuông chiá»u là chế độ gia trưởng
Sá»± nuông chiá»u là kết quả cá»§a hệ thống niá»m tin gia trưởng – má»™t hệ thống tín ngưỡng được thiết kế xung quanh sá»± kiểm soát và má»™t dòng quyá»n lá»±c rõ ràng. Ngưá»i ta nó rằng, nếu bạn là ông chá»§, bạn được trá»i phú cho những đặc ân mà những ngưá»i khác không có. Nó khởi đầu khi việc quản lý là tránh bị nhân viên xem là lợi dụng hệ thống cá»§a há». Nó là má»™t triệu chứng cá»§a niá»m tin cá»§a giá»›i quản lý rằng há» có được má»™t số đặc ân mà những ngưá»i khác không có.
Trong cuốn sách "Cương vị quản lý" (Stewardship), tác giả Peter Block phát biểu rằng:"Trá»ng tâm cá»§a sá»± nuông chiá»u là niá»m tin rằng nhu cầu cá»§a nhân viên là quan trá»ng hÆ¡n tổ chức". Ai tin theo cách này? Các nhà quản lý Ä‘ang cố gắng tránh sá»± lôi kéo nhân viên – những ngưá»i gắn bó vá»›i hỠđể không mất tổ chức, khách hàng và tháºm chí mất mặt. Äây là sá»± làm ra vẻ khiến cho các tổ chức không được Ä‘iá»u hành bằng sá»± liêm chính. Khi nhà quản lý quá táºp trung vào việc không để mất hoặc không thất bại, há» không thể táºp trung vào chiến thắng, làm cho má»i ngưá»i có trách nhiệm, có được sá»± gắn kết hoặc xây dá»±ng má»™t ná»n văn hoá tổ chức lành mạnh thông qua việc truyá»n thông.
Quan sát nhân viên hÆ¡n 30 năm, tôi tin rằng nguyên nhân gốc rá»… cá»§a virus nuông chiá»u được tóm lại trong hai vấn Ä‘á»:
1). Ná»—i ám ảnh cá»§a việc mất mát, do Ä‘ó làm cho khách hàng, nhân viên và những ngưá»i khác quan trá»ng hÆ¡n tổ chức.
2). Má»™t sá»± giả vá» cá»§a giá»›i quản lý nhằm thể hiện rằng nhân viên quan trá»ng hÆ¡n giá»›i quản lý, trong khi thá»±c tế giá»›i quản lý tin hàng đầu vào quyá»n lá»±c riêng cá»§a há».
Khi giá»›i quản lý tin rằng sá»± hy sinh riêng cá»§a há» cho há» các lợi ích cá»§a các loại đặc ân, sẽ có giảm giác vá» sá»± nuông chiá»u trong đội ngÅ©.
Trong tất cả những cách này, giá»›i quản lý là nguyên nhân cá»§a sá»± nuông chiá»u, do Ä‘ó, cÅ©ng chỉ giá»›i quản lý má»›i có thể chuyển sá»± nuông chiá»u thành sá»± cá»§ng cố tinh thần thích hợp.
Tấn công Virus
Äể tấn công vào virus nuông chiá»u, hãy tiến hành các bước sau:
1. Loại bá» các cuá»™c trò chuyện mà "chúng ta giống như gia Ä‘ình ở Ä‘ây"
Chắc chắn rằng, tạo ra mối quan hệ gần gÅ©i thân thuá»™c có thể là má»™t Ä‘iá»u Ä‘áng mÆ¡ ước bởi vì Ä‘iá»u Ä‘ó sẽ khiến má»i ngưá»i cảm thấy thoải mái, nhưng thá»±c tế lại không hẳn như váºy. Tháºm chí vá»›i ý định tốt nhất, cố gắng để trở thành má»™t gia Ä‘ình cÅ©ng sẽ phát sinh ra sá»± oán giáºn và trách nhiệm. Khi nhân viên trở nên thân thuá»™c vá»›i nhau, há» có xu hướng ngừng việc Ä‘òi há»i trách nhiệm cá»§a nhau, vì không ai muốn dẫm vào chân bạn cá»§a mình hoặc làm cho bạn mình buồn cả.
Äá» nghị nhân viên cam kết và Ä‘o lưá»ng kết quả cam kết cá»§a há». Khi nhân viên không giữ lá»i, thay vì cảm thấy buồn chán, đơn giản hãy há»i: "Những gì còn thiếu khiến anh không thể thá»±c hiện được lá»i mình nói?". Sau Ä‘ó, lấp lá»— hổng bằng những Ä‘iá»u còn thiếu.
2. Tạo ra má»™t cấu trúc cho việc hoàn thiện các cam kết
Khi nhân viên biết rằng tầm nhìn cá»§a tổ chức là gì và há» có thể Ä‘óng góp vào việc thá»±c hiện tầm nhìn Ä‘ó như thế nào, há» có thể cam kết vá»›i việc thá»±c hiện những Ä‘iá»u mà sẽ tạo ra khác biệt quan trá»ng. Äiá»u Ä‘ó Ä‘òi há»i má»™t kiểu nói chuyện khác. Dừng việc nói vá» các ý tưởng cá»§a bạn lại, vá» "những Ä‘iá»u bạn sẽ làm", và hãy bắt đầu cam kết cho những hành động có thể Ä‘o lưá»ng được mà bạn sẽ tiến hành.
Các nhà quản lý dừng lại khi há» nhầm lẫn giữa việc nói vá» cách hành động và cách tiến hành hành động thá»±c sá»± (há» nghÄ© nó là má»™t). Há» tổ chức cuá»™c há»p để nói vá» má»™t vấn Ä‘á», và má»™t tuần sau Ä‘ó, há» lại nói vá» vấn đỠđó vì chẳng có hành động nào được tiến hành để giải quyết chúng. Äó là vì không ai quản lý và Ä‘o lưá»ng các cam kết cho hành động – hỠđơn giản quản lý việc nói vá» nó. Hãy dừng việc chỉ nói thôi lại. Bắt đầu đưa ra cam kết. ÄÆ°a vào hành động và làm cho nhân viên có trách nhiệm. Những Ä‘iá»u này rất quan trá»ng.
3. Truyá»n thông đầy đủ
Nếu bạn có các bí máºt và không nói sá»± tháºt vá»›i công ty cá»§a mình, bạn sẽ chắc chắn sẽ tạo ra sá»± oán giáºn. Không có thông tin, nhân viên không thể được mong đợi để hành động theo cách mà há»— trợ tầm nhìn cá»§a bạn. Khi bạn giấu giếm, bạn thể hiện cho nhân viên thấy rằng Ä‘iá»u bạn giấu giếm rất có giá trị. Trong khi, Ä‘iá»u Ä‘ó không phải là giá trị mà bạn muốn. Äiá»u gì sẽ thay đổi việc truyá»n thông đầy đủ? Tất nhiên, thay đổi không phải là tin tưởng bất cứ ai. Nếu bạn không tin nhân viên, nhân viên cá»§a bạn cÅ©ng sẽ không tin bạn.
4. Sá»± liên minh là má»™t nghệ thuáºt cá»§a nhà lãnh đạo
Ngưá»i hướng dẫn cá»§a tôi Ä‘ã dạy tôi rất nhiá»u vá» Ä‘iá»u này trong nhiá»u năm trước. Sau Ä‘ó, tôi nháºn ra rằng, sá»± liên minh là công việc cá»§a tôi. Không có gì dịch chuyển trừ khi có sá»± liên minh vá»›i tầm nhìn và nhiệm vụ. Không có sá»± liên minh, không có trách nhiệm. Không có trách nhiệm không có sá»± liên kết. Chúng Ä‘i Ä‘ôi vá»›i nhau.
5. Nếu tôi không thể tính được việc anh Ä‘ang làm những Ä‘iá»u anh nói là anh sẽ làm, tại sao tôi lại cần anh nhỉ?
Chúng ta giữ các nhân viên mà không có ý định giữ lá»i lâu hÆ¡n so vá»›i lẽ ra chúng ta nên giữ. Nhưng nếu nhân viên không giữ lá»i, nÆ¡i đầu tiên chúng ta cần nhìn vào là mối quan hệ cá»§a chúng ta vá»›i lá»i nói cá»§a chúng ta. Nếu Ä‘iá»u chúng ta nói và chúng ta làm không phù hợp, má»i ngưá»i sẽ nghÄ© rằng Ä‘iá»u Ä‘ó không quan trá»ng. Bạn sẽ biết bạn có rắc rối trong lÄ©nh vá»±c này khi bạn để ý thấy nhân viên không giữ thoả thuáºn vá»›i khách hàng. Khi chúng ta nghÄ© chúng ta không thể giữ lá»i bởi vì vị trí hoặc đội ngÅ© cá»§a chúng ta, chúng ta làm phát sinh ra hàng loạt virus nuông chiá»u phát tán ná»™i bá»™ và khó để diệt được chúng, kể cả vá»›i chiến thuáºt tốt nhất.
Ở má»™t mức độ nào Ä‘ó, sá»± nuông chiá»u tồn tại trong má»i tổ chức. Äể vô hiệu hoá nó, Ä‘òi há»i rằng má»i ngưá»i tá»± chịu trách nhiệm và được phép làm theo cách cá»§a há». Vá»›i những Ä‘iá»u này, đặc ân này trở thành trách nhiệm, và liên kết vá»›i nhiệm vụ. Äiá»u Ä‘ó nghÄ©a là mục Ä‘ích phải được truyá»n đạt tốt và được hiểu đầy đủ. Vá»›i lá»±a chá»n, nhân viên được tăng cưá»ng để có trách nhiệm vá»›i tương lai riêng cá»§a há». Lá»±a chá»n là để chịu trách nhiệm cho cách làm việc và tiếp tục yêu thích cách cư xá» giống như má»™t ông chá»§. Hoặc, chá»n lá»±a để làm việc như Ä‘ã cam kết và chấp nháºn háºu quả cá»§a sá»± lá»±a chá»n Ä‘ó.