Nhà đầu tư cần đọc bản cáo bạch

Bản cáo bạch là phÆ°Æ¡ng tiện giúp nhà đầu tÆ° Ä‘ánh giá mức Ä‘á»™ sinh lời và triển vọng của công ty trÆ°á»›c khi quyết định có đầu tÆ° vào công ty hay không. Má»™t quyết định thiếu thông tin có thể làm bạn phải trả giá đắt.

Bản cáo bạch là gì?

Khi phát hành chứng khoán ra công chúng, công ty phát hành phải công bố cho người mua chứng khoán những thông tin về bản thân công ty, nêu rõ những cam kết của công ty và những quyền lợi cÆ¡ bản của người mua chứng khoán… Trên cÆ¡ sở Ä‘ó người đầu tÆ° có thể ra quyết định đầu tÆ° hay không.

Tài liệu phục vụ cho mục Ä‘ích Ä‘ó gọi là Bản cáo bạch hay Bản công bố thông tin.

 

Bản cáo bạch chính là má»™t lời mời hay chào bán để công chúng đầu tÆ° đăng ký hoặc mua chứng khoán của công ty phát hành. Bản cáo bạch bao gồm mọi thông tin liên quan đến đợt phát hành. Do Ä‘ó, thông tin Ä‘Æ°a ra trong Bản cáo bạch sẽ gắn vá»›i các Ä‘iều khoản thá»±c hiện lời mời hay chào bán.

Thông thường, má»™t công ty muốn phát hành chứng khoán phải lập Bản cáo bạch để Uá»· ban Chứng khoán Nhà nÆ°á»›c xem xét, gọi là Bản cáo bạch sÆ¡ bá»™. Bản cáo bạch sÆ¡ bá»™ khi Ä‘ã được Uá»· ban Chứng khoán Nhà nÆ°á»›c chấp thuận sẽ được coi là Bản cáo bạch chính thức. Khi thá»±c hiện chào bán chứng khoán, ngoài Bản cáo bạch chính thức, công ty phát hành thường cung cấp Bản cáo bạch tóm tắt. Ná»™i dung Bản cáo bạch tóm tắt là tóm gọn lại những ná»™i dung chính của Bản cáo bạch chính thức nhÆ°ng vẫn phải đảm bảo tuân thủ theo các quy định của Uá»· ban Chứng khoán Nhà nÆ°á»›c.

Tại sao nhà đầu tÆ° cần đọc Bản cáo bạch?

Bản cáo bạch là má»™t tài liệu rất quan trọng.Vá»›i tÆ° cách là má»™t nhà đầu tÆ°, Bản cáo bạch là phÆ°Æ¡ng tiện giúp bạn Ä‘ánh giá mức Ä‘á»™ sinh lời và triển vọng của công ty trÆ°á»›c khi bạn quyết định có đầu tÆ° vào công ty hay không. Má»™t quyết định thiếu thông tin có thể làm bạn phải trả giá đắt.

Bởi vậy, bạn nên đọc Bản cáo bạch má»™t cách kỹ lưỡng và tìm hiểu rõ những may rủi thá»±c sá»± của công ty trÆ°á»›c khi ra quyết định đầu tÆ°. Bạn nên Ä‘ánh giá cẩn thận những yếu tố cÆ¡ bản của công ty đăng ký niêm yết thông qua nghiên cứu các thông tin trong Bản cáo bạch. Mặc dù những đợt chào bán lần đầu ra công chúng thường là cÆ¡ há»™i đầu tÆ° tốt vì chúng thường mang lại lợi nhuận ban đầu cao, do cổ phiếu tăng giá, nhÆ°ng rủi ro vẫn tồn tại.

Bản cáo bạch bao gồm những thông tin gì?

Bản cáo bạch thường gồm 8 mục chính sau:

– Trang bìa;

– Tóm tắt Bản cáo bạch;

– Các nhân tố rủi ro;

– Các khái niệm;

– Chứng khoán phát hành;

– Các đối tác liên quan tá»›i đợt phát hành;

– Tình hình và đặc Ä‘iểm của tổ chức phát hành;

– Phụ lục.

Bạn nên bắt đầu phân tích má»™t công ty phát hành bằng Bản cáo bạch của công ty. Trong quá trình thá»±c hiện bạn nên tá»± đặt ra cho mình má»™t số câu hỏi quan trọng. Ví dụ, việc kinh doanh của công ty Ä‘ó có tiến triển hay không?, doanh số bán hàng tăng có nghÄ©a là lợi nhuận cÅ©ng tăng và dẫn tá»›i giá cổ phiếu tăng. NhÆ°ng các con số chÆ°a phải nói lên tất cả. Do vậy, bạn nên nghiên cứu kỹ Bản cáo bạch để tìm ra những dấu hiệu tăng trưởng của công ty.

Bạn cÅ©ng nên tìm hiểu về Ban giám đốc của công ty phát hành, các sản phẩm của công ty và tá»± đặt ra câu hỏi liệu các sản phẩn này có tiếp tục bán được nữa không?

Những thông tin cần xem

– Trang bìa (mặt trÆ°á»›c và mặt sau, gồm các chứng khoán sẽ được bán; số lượng chứng khoán sẽ được bán; giá bán các chứng khoán; tổ chức liên quan đến đợt phát hành);

– Thời gian chào bán;

– Các khái niệm;

– Tình hình và đặc Ä‘iểm của tổ chức phát hành;

– Bảng mục lục;

– Tóm tắt Bản cáo bạch;

– Tóm tắt về vốn cổ phần, thống kê sô liệu phát hành / chào bán, số nợ và phÆ°Æ¡ng án sá»­ dụng tiền thu được từ đợt phát hành;

– Chứng khoán phát hành;

– Thông tin về ngành kinh doanh;

– Thông tin tài chính;

– Thông tin về cổ Ä‘ông, Há»™i đồng quản trị và Ban giám đốc;

– Các đối tác liên quan tá»›i đợt phát hành;

– Các nhân tố rủi ro liên quan đến ngành kinh doanh và triển vọng của công ty;

– Phụ lục;

– Thủ tục ná»™p hồ sÆ¡ và chấp thuận.

Tóm tắt bản cáo bạch

Phần này giúp bạn tìm hiểu khái quát những thông tin tóm tắt về công ty.

– Giá»›i thiệu chung về công ty phát hành, các hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh, người há»— trợ phát hành, các cổ Ä‘ông lá»›n và Ban giám đốc của công ty;

– Tóm tắt về thông tin tài chính của công ty phát hành, kể cả triển vọng của công ty;

– Tóm tắt về các yếu tố rủi ro liên quan hoặc ảnh hưởng tá»›i hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh và tài chính của công ty phát hành;

– Tóm tắt về vốn cổ phần, thống kê phát hành hoặc chào bán, số nợ, số tiền thu được từ đợt phát hành và mục Ä‘ích sá»­ dụng số tiền này.

Ngoài ra bạn nên đối chiếu vá»›i các phần tÆ°Æ¡ng ứng khác trong Bản cáo bạch để có được các thông tin chi tiết mà bạn cần quan tâm.

Thông tin về ngành kinh doanh – công ty Ä‘ang có những hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh gì?

Thông tin Ä‘Æ°a ra thường bao gồm:

– Tình hình (các) ngành kinh doanh chính mà công ty phát hành tham gia;

– Triển vọng của (các) ngành liên quan có ảnh hưởng tá»›i hoạt Ä‘á»™ng ngành kinh doanh chính của công ty phát hành;

– Loại sản phẩm, dịch vụ kinh doanh chính của công ty;

– Khách hàng và nhà cung cấp của công ty phát hành;

– Công nghệ, phÆ°Æ¡ng thức sản xuất và kênh phân phối sá»­ dụng;

– Các nhân tố thÆ°Æ¡ng mại nhÆ° hệ thống bán lẻ, đại lý, hệ thống phân phối, nhãn hiệu sản phẩm, giấy phép kinh doanh, bằng sáng chế và khả năng nghiên cứu và phát triển.

Đối vá»›i các công ty đăng ký niêm yết được hưởng chính sách Æ°u Ä‘ãi thì phần thông tin về ngành kinh doanh này trong Bản cáo bạch cÅ©ng cần phải công bố chi tiết các vấn đề về công nghệ của những công ty này.

Thông tin tài chính – công chúng đầu tÆ° tham gia có làm lợi nhuận giảm?

Thông tin tài chính là má»™t phần quan trọng trong Bản cáo bạch và thường được chia thành 2 phần:

– Phần thông tin tài chính trong quá khứ:

Thường bao gồm tóm tắt các bản báo cáo tài chính Ä‘ã được kiểm toán, và bảng cân đối kế toán (trên cÆ¡ sở tổng hợp) theo mẫu, được trích ra từ Báo cáo của kiểm toán trong phần phụ lục của Bản cáo bạch. Má»™t số ngành kinh doanh còn yêu cầu cung cấp cả thông tin về luồng thu nhập. Việc công bố thông tin tài chính trong quá khứ thường được tính từ 2 năm tài chính trÆ°á»›c. Thông tin phải Ä‘i kèm vá»›i phần giải thích và phân tích hoạt Ä‘á»™ng tài chính trong quá khứ. Nếu có bất cứ má»™t sai sót nào trong các thông tin tài chính được công bố mà Uá»· ban Chứng khoán phát hiện được thì tổ chức kiểm toán cÅ©ng nhÆ° tổ chức bảo lãnh phát hành phải chịu trách nhiệm liên Ä‘á»›i trÆ°á»›c pháp luật cùng vá»›i tổ chức phát hành.

– Phần thông tin tài chính tÆ°Æ¡ng lai

Gồm các dá»± tính về: Doanh thu; Lợi nhuận trÆ°á»›c thuế trÆ°á»›c và sau khi tính lãi cho cổ Ä‘ông thiểu số ngoài công ty; Lợi nhuận sau thuế; Tổng cổ tức và cổ tức ròng.

Từ dá»± tính về lợi nhuận và giá chào bán cổ phiếu của công ty phát hành, bạn có thể tính ra các mức giá thị trường của má»™t cổ phiếu tính theo thu nhập trên má»—i cổ phiếu trong năm của công ty phát hành (được ký hiệu là P /E). Hệ số này cho thấy khi nào thì giá cổ phiếu phù hợp vá»›i thu nhập. Tức là các công ty có nhiều cÆ¡ há»™i tăng trưởng thường có P /E cao hÆ¡n các công ty có ít cÆ¡ há»™i tăng truởng. Tuy nhiên, cÅ©ng cần lÆ°u ý trường hợp P /E cao có thể là do mức thu nhập (E) thấp. Căn cứ vào hệ số P /E, cùng vá»›i sá»± phân tích về mặt chất lượng của công ty phát hành, bạn có thể Ä‘ánh giá đợt phát hành, chào bán cổ phiếu của công ty so vá»›i các mức cổ phiếu Ä‘ã được niêm yết của các công ty trong cùng ngành.

Cổ Ä‘ông, Há»™i đồng quản trị và Ban giám đốc – những người Ä‘iều hành đợt phát hành

Bạn nên đọc danh sách các cổ Ä‘ông, Há»™i đồng quản trị và Ban giám đốc. Mặc dù các dữ liệu Ä‘Æ°a ra không phải là con dấu đảm bảo về chất lượng kỹ năng quản lý của họ, nhÆ°ng bạn vẫn có thể biết được trình Ä‘á»™ chuyên môn và kinh nghiệm quản lý của những con người này.

Bạn cần chú ý các quyền lợi của các cổ Ä‘ông lá»›n, Há»™i đồng quản trị và Ä‘á»™i ngÅ© lãnh đạo chủ chốt trong các ngành tÆ°Æ¡ng tá»± hoặc các ngành cạnh tranh nếu chúng được nêu trong Bản cáo bạch. Bạn cÅ©ng nên chú ý các giao dịch trong quá khứ hoặc trong tÆ°Æ¡ng lai vá»›i các công ty liên quan. Bản cáo bạch sẽ cung cấp đầy đủ các nhóm thành viên sau:

– Cổ Ä‘ông lá»›n và các nhà sáng lập của công ty phát hành, kể cả tên và cổ phần của các cá nhân đứng đằng sau công ty;

– Há»™i đồng quản trị bao gồm cổ phần mà họ đại diện, chi tiết về trình Ä‘á»™, kinh nghiệm và phần trách nhiệm của má»—i giám đốc, và họ có phải là các giám đốc Ä‘iều hành hay không;

– Đội ngÅ© cán bá»™ quản lý dÆ°á»›i cấp uá»· viên Há»™i đồng quản trị, chi tiết về trình Ä‘á»™, kinh nghiệm và phần trách nhiệm của họ;

– Tá»· lệ sở hữu cổ phiếu, trái phiếu của từng thành viên nói trên.

Các yếu tố rủi ro

Các rủi ro chung bao gồm:

– Việc tăng, giảm giá chứng khoán phụ thuá»™c vào các Ä‘iều kiện của thị trường chứng khoán nói chung, của tình trạng kinh tế đất nÆ°á»›c và thế giá»›i;

– Những thay đổi trong chính sách của Chính phủ;

– Những rủi ro về ngoại hối;

– Những thay đổi về tá»· lệ lãi suất;

Những rủi ro có thể xảy ra của công ty bao gồm:

– Sá»± phụ thuá»™c vào những cán bá»™ chủ chốt;

– Sá»± phụ thuá»™c vào má»™t số ít các khách hàng, nhà cung cấp hoặc các dá»± án trong ná»™i bá»™ công ty;

– Những thay đổi về giá nguyên liệu thô;

– Sá»± hợp nhất giÆ°ã các đối thủ cạnh tranh hoặc các công ty má»›i tham gia vào ngành;

– Tranh chấp cụ thể Ä‘ã bắt đầu phát sinh hoặc bị mang ra toà.

Trong phần này bạn cần tìm hiểu xem Há»™i đồng quản trị của công ty định giải quyết hoặc làm giảm ảnh hưởng của các nhân tố rủi ro Ä‘ã xác định nhÆ° thế nào.