Äối vá»›i má»™t Dá»± án Ä‘ang trên bá» vá»±c phá sản, việc khôi phục hay há»§y bá» nó cần phải được tiến hành má»™t cách bài bản có trình tá»± để có thể đưa ra những quyết định Ä‘úng đắn, kịp thá»i.
Khi má»™t Dá»± án bị "sa lầy", chúng ta nên cứu nó hay để cho nó chết? Và làm sao để cứu ? Trước hết, chúng ta phái xác định lại vấn Ä‘á». Gopai Kapur, Chá»§ tịch Trung tâm Quản trị Dá»± án ở San Ramon, bang Califomia, Mỹ chia sẻ kinh nghiệm: "Khi má»™t dá»± án gặp khó khăn, bạn cần phải quan sát những dấu hiệu mang tính chất quyết định vá» chiến lược. Bạn phải có má»™t cái nhìn từ má»™t vị trí cao hÆ¡n".
Mặc dù Giám đốc Dá»± án có thể là ngưá»i đầu tiên phát hiện dấu hiệu cá»§a những vấn để nghiêm trá»ng, nhưng chưa hắn là ngưá»i đưa ra được má»™t hành động thích hợp. Trong cuốn sách "Sá»± gỡ rối tai hại: Cứu nguy những Dá»± án phần má»m", tác giả E.M. Beunatan viết như sau: các Giám đốc Dá»± án thưá»ng tin rằng há» có thể tá»± giải quyết vấn Ä‘á», hoặc tháºm chí há» có thể hoàn toàn không biết gì vá» tính nghiêm trá»ng cá»§a vấn Ä‘á»?
Má»™t số Giám đốc Dá»± án tháºm chí còn không muốn thừa nháºn thất bại, và do váºy há» không thèm đếm xỉa đến việc tái Ä‘ánh giá dá»± án. Thưá»ng thì nhà đầu tư sẽ quyết định xem dá»± án có cần phải được Ä‘ánh giá lại hay không. Beunatan cho rằng quá trình tái Ä‘ánh giá này không kéo dài quá hai tuần lá»… ở những dá»± án có quy mô vừa và lá»›n. ông đưa ra mưá»i bước khả dÄ© áp dá»±ng cho công tác này.
1. Ngừng dá»± án
Những nhà tài trợ, Giám đốc Dá»± án hay những nhà đầu tư chính là những ngưá»i có thể yêu cầu ngừng thá»±c hiện dá»± án. Việc này nhằm hạn chế thiệt hại và thu hút sá»± chú ý cá»§a má»i ngưá»i. "Bạn cần sá»± hợp tác toàn diện cá»§a má»i ngưá»i. Nếu vẫn tiếp tục thá»±c hiện Dá»± án song hành vá»›i việc tìm giải pháp khắc phục khó khăn thì bạn sẽ không có được sá»± chú ý cá»§a má»i ngưá»i", Beunatan nói.
Theo Pete Gibson, cá»±u giám đốc dá»± án má»™t trung tâm hải quân, Bá»™ Quốc phòng Mỹ, tất cả những ngưá»i tham gia dá»± án Ä‘á»u phái được biết rõ tại sao Dá»± án bị ngừng. Nếu há» hiểu những gì Ä‘ang xảy ra và được giao quyá»n đưa ra những quyết định Ä‘úng đắn, há» sẽ làm tốt vai trò cá»§a mình. Sá»± mù má», không minh bạch chỉ làm cho há» thêm nghi vấn và dá»… làm há»ng công việc.
2. Xác định mức độ cá»§a vấn Ä‘á»
Hãy chá»n má»™t ngưá»i không dính dáng gì đến háºu quả thiệt hÆ¡n cá»§a Dá»± án. Ngưá»i này có thể là má»™t chuyên viên tư vấn hay là má»™t lãnh đạo cao cấp ở má»™t bá»™ pháºn khác cá»§a Công ty. Các Dá»± án lá»›n có thể Ä‘òi há»i phải có cả má»™t đội thẩm định.
Thẩm định viên phái là ngưá»i có đầy đủ quyá»n hành để có thể làm việc chặt chẽ vá»›i Giám đốc Dá»± án mà không cám thấy mình bị Ä‘e dá»a, vì ngưá»i này có thể quyết định rằng Giám đốc Dá»± án có trách nhiệm liên đới trong những háºu quả Ä‘ã và Ä‘ang xảy ra.
3. Äánh giá tình trạng cá»§a Dá»± án
Äể hiểu rõ hiện trạng cá»§a Dá»± án, chuyên gia thẩm định cần tiếp xúc vá»›i các nhà đầu tư Dá»± án và các thành viên quản lý. Ngưá»i này cÅ©ng phải xem xét lại hồ sÆ¡ dá»± án để Ä‘ánh giá quá trình triển khai.
Má»™t số dá»± án gặp trắc trở vì những ngưá»i thấu hiểu nguyên nhân cá»§a sá»± trắc trở thưá»ng giữ thái độ im lặng hÆ¡n là nêu rõ các vấn đỠđể má»i ngưá»i cùng tìm giải pháp khắc phục. Do váºy, chuyên gia thẩm định bắt buá»™c phải tìm hiểu những tin tức xấu vá» dá»± án. Há» phải khuyến khích má»i ngưá»i giúp há» nháºn biết những khiếm khuyết cá»§a Dá»± án.
4. Thẩm định khả năng cá»§a những ngưá»i thá»±c hiện Dá»± án
Chuyên gia thẩm định cÅ©ng phải xem xét đến tính năng động và kỹ năng cá»§a những ngưá»i tham gia thá»±c hiện Dá»± án cÅ©ng như khả năng lãnh đạo cá»§a Giám đốc Dá»± án. Má»™t vấn đỠthưá»ng thấy là Giám đốc Dá»± án không có kinh nghiệm vá» lÄ©nh vá»±c kỹ thuáºt. Thay vì thuyên chuyển vị Giám đốc Ä‘ó, chúng ta có thể đỠxuất bổ nhiệm thêm má»™t Giám đốc chuyên trách vá» kỹ thuáºt.
5. Tái xác định những mục tiêu tối thiểu
Äa số các dá»± án trở nên tệ hại vì chúng Ä‘ã bị phức tạp hóa thái quá bởi những yêu cầu ngày càng nhiá»u đến ná»—i những ngưá»i trong dá»± án không thể hình dung há» Ä‘ang xây dá»±ng cái gì. Chuyên gia thẩm định cần làm việc vá»›i nhà đầu tư để thiết láºp những yêu cầu tối thiểu cho Dá»± án.
Bạn có thể chia những yêu cầu này thành ba nhóm: thiết yếu, rất quan trá»ng và bình thưá»ng. Và dành ưu tiên hàng đầu cho những yêu cầu thiết yếu. Nếu nhà đầu tư còn do dá»±, chưa chịu từ bá» những yêu cầu còn lại, bạn có thể thuyết phục há» bằng cách cho há» biết bạn sẽ tiếp tục thá»±c hiện các yêu cầu còn lại sau khi Ä‘ã thá»±c hiện tốt những yêu cầu thiết yếu.
6. Xem xét tính khả thi cá»§a những mục tiêu
Sau khi Ä‘ã xác định các yêu cầu thiết yếu, việc Ä‘ánh giả tính khả thi cá»§a những yêu cầu này phải được tiến hành Ä‘úng quy trình, bảo đảm rằng nhà đầu tư sẽ đồng ý vá»›i những mục tiêu má»›i, thá»i gian thá»±c hiện, và ngân sách. Bạn cÅ©ng cần phải tái thẩm định tính khả thi vá» mặt kỹ thuáºt và thăm dò sá»± tin tưởng ở những ngưá»i thá»±c hiện Dá»± án. Chuyên gia thẩm định có thể đỠnghị há»§y bá» dá»± án nếu phát hiện những trở ngại nghiêm trá»ng không thể khắc phục .
7. Sắp xếp lại nhân sá»±
Chuyên gia thẩm định cần phải xem xét thành tích, kỹ năng và động lá»±c cá»§a những ngưá»i thá»±c hiện Dá»± án dá»±a trên những yêu cầu má»›i . Những cuá»™c đối thoại thẳng thắn, cởi mở sẽ giúp má»i ngưá»i hiểu rõ vai trò và nhiệm vụ má»›i cá»§a hỠđể hoàn tất Dá»± án má»™t cách thành công.
8. Phân tích những rá»§i ro
Chuyên gia thẩm định, Giám đốc Dá»± án, những thành viên chá»§ chốt trong nhóm thá»±c hiện Dá»± án và nhà đầu tư cần phải liệt kê và Ä‘ánh giá háºu quả cá»§a những rá»§i ro có thể xảy ra theo mức độ nghiêm trá»ng. Sau Ä‘ó , má»i ngưá»i sẽ đưa ra kế hoạch cụ thể để giảm thiểu những rá»§i ro Ä‘ó.
9. Láºp kế hoạch triển khai
Kế hoạch triển khai sẽ là phương tiện cho việc khôi phục Dá»± án, cung cấp ná»n tảng cho việc thiết láºp những kế hoạch hành động chi tiết tại má»—i giai Ä‘oạn.
10. Thá»±c hiện má»™t hệ thống cảnh báo sá»›m
Äể bảo đảm cho dá»± án tránh được "vết xe đổ" trước Ä‘ó, cần phải thu tháºp các dữ liệu trong quá trình thá»±c hiện, định kỳ xem xét tình trạng cá»§a Dá»± án, xác định những nguy cÆ¡ ảnh hưởng đến Dá»± án và thiết láºp quy trình Ä‘iá»u chỉnh các sai sót má»™t cách kịp thá»i.