Lúng túng định giá thương hiệu

Sá»± lúng túng trong việc định giá thÆ°Æ¡ng hiệu là vấn đề chung của nhiều doanh nghiệp Việt Nam chứ không chỉ riêng của má»™t số doanh nghiệp Nhà nÆ°á»›c Ä‘ang tiến hành cổ phần hóa.

 

Vinaconex (thuá»™c Bá»™ Xây dá»±ng) là má»™t tổng công ty lá»›n của Nhà nÆ°á»›c Ä‘ang tiến hành cổ phần hóa. Má»™t chuyên gia của Cục Sở hữu Trí tuệ (Bá»™ Khoa học Công nghệ) cho biết, tổng tài sản của Vinaconex vào khoảng 3.600 tỉ đồng, trong Ä‘ó trị giá thÆ°Æ¡ng hiệu Vinaconex – theo nhiều nguồn tin khác nhau – chỉ được tính xấp xỉ 3,5 tỉ đồng – chÆ°a bằng 1/1.000 tổng tài sản doanh nghiệp. Má»™t con số quá nhỏ nhoi.

 

Bản thân ông Phí Thái Bình – Chủ tịch Há»™i đồng Quản trị Vinaconex không thừa nhận con số 3,5 tỉ này. Ông nói: "Trong quá trình tiến hành cổ phần hóa, chúng tôi đề nghị các doanh nghiệp tá»± Ä‘ánh giá giá trị của cái tên Vinaconex, ở Ä‘âu Ä‘ó vào khoảng từ 5 đến 15% giá trị doanh nghiệp. Còn đối vá»›i cả tổng công ty, giá trị thÆ°Æ¡ng hiệu Vinaconex được tính bao nhiêu là má»™t bài toán rất phức tạp, chắc chắn cần phải có sá»± tÆ° vấn của các chuyên gia, tạm thời chúng tôi cÅ©ng chÆ°a biết tính nhÆ° thế nào…".

 

Sá»± lúng túng trong việc định giá thÆ°Æ¡ng hiệu là vấn đề chung của nhiều doanh nghiệp Việt Nam chứ không chỉ riêng của má»™t số doanh nghiệp Nhà nÆ°á»›c Ä‘ang tiến hành cổ phần hóa. Ông Đặng Lê Nguyên VÅ© – Giám đốc Công ty Cà phê Trung Nguyên – má»™t doanh nghiệp được coi là Ä‘i tiên phong ở Việt Nam trong việc xây dá»±ng và bảo vệ thÆ°Æ¡ng hiệu – cÅ©ng thừa nhận: “Trong hoàn cảnh ta hiện nay chÆ°a thể định giá chính xác được thÆ°Æ¡ng hiệu của má»™t doanh nghiệp. Đưa ra bất kỳ con số nào cÅ©ng là chủ quan”.

 

Ông Hồ Xuân Hùng – Phó trưởng ban Chỉ đạo Đổi má»›i và Phát triển doanh nghiệp Trung Æ°Æ¡ng – nhận xét: "Đến tài sản hữu hình còn chÆ°a định giá Ä‘úng, định giá đủ, nói gì đến tài sản vô hình nhÆ° thÆ°Æ¡ng hiệu!".

 

Trong khi Ä‘ó, theo ông Phạm Đình ChÆ°á»›ng – Cục trưởng Cục Sở hữu Trí tuệ – vấn đề định giá thÆ°Æ¡ng hiệu, hay rá»™ng hÆ¡n là tài sản trí tuệ – Ä‘ã bắt đầu được thế giá»›i tính đến từ vài thập niên. Trong các lý thuyết kinh tế, quan Ä‘iểm về tài sản doanh nghiệp Ä‘ã có sá»± thay đổi căn bản. Bên cạnh những tài sản hữu hình (Ä‘á»™ng sản, bất Ä‘á»™ng sản…) giờ Ä‘ây xuất hiện các tài sản vô hình (bao gồm các mối quan hệ của doanh nghiệp, các hợp đồng lợi thế và các sản phẩm trí tuệ – bao gồm bằng sáng chế, thÆ°Æ¡ng hiệu, bí quyết thÆ°Æ¡ng mại…).

 

Càng ngày, vai trò của các tài sản vô hình càng quan trọng. Đối vá»›i má»™t công ty chuyên sản xuất má»™t sản phẩm hữu hình (thuốc lá) nhÆ° Philip Moris, giá trị tài sản vô hình vẫn chiếm 78% tổng tài sản. Còn đối vá»›i nhiều công ty, thậm chí nhiều ngành kinh tế, tài sản vô hình gần nhÆ° là toàn bá»™ tài sản. Ví dụ: Giá trị tài sản vô hình chiếm 98% tổng tài sản của Microsoft, 99% giá trị tài sản của Yahoo… Ngày nay, sá»± cạnh tranh giữa các công ty nhiều khi chính là sá»± cạnh tranh tạo ra nhiều giá trị vô hình hÆ¡n.

 

Trong khi Ä‘ó, ở Việt Nam, rất Ä‘áng tiếc, định giá thÆ°Æ¡ng hiệu vẫn còn là má»™t vấn đề quá má»›i mẻ. Cách Ä‘ây ít năm, cá»™ng đồng doanh nghiệp Việt Nam Ä‘ã "tròn xoe" mắt khi thấy phía đối tác nÆ°á»›c ngoài đề nghị mua thÆ°Æ¡ng hiệu P/S vá»›i giá 5 triệu USD, thÆ°Æ¡ng hiệu Dạ Lan vá»›i giá hÆ¡n 1 triệu USD…

 

Vậy mà trong quá trình cổ phần hóa, chuyển đổi sở hữu, mua bán, sáp nhập… Ä‘ang diá»…n ra ồ ạt hiện nay, nhiều doanh nghiệp Nhà nÆ°á»›c có những thÆ°Æ¡ng hiệu tÆ°Æ¡ng đối có uy tín nhÆ°ng lại không biết tính thành tiền nhÆ° thế nào. Người ta rất chi li trong việc tính giá má»™t ngôi nhà, má»™t chiếc xe, má»™t cá»— máy… nhÆ°ng lại "cho không biếu không" những thÆ°Æ¡ng hiệu dày công vun đắp hàng chục năm.

 

ThÆ°Æ¡ng hiệu Vinamilk Ä‘ã không hề được tính thành tiền. Trong phÆ°Æ¡ng án đấu giá thuá»· Ä‘iện VÄ©nh SÆ¡n – Sông Hinh vừa qua cÅ©ng nhÆ° Phả Lại, Thác Bà sắp tá»›i, giá trị thÆ°Æ¡ng hiệu cÅ©ng không được tính tá»›i.

 

Ông Phạm Đình ChÆ°á»›ng thừa nhận, trong toàn bá»™ hệ thống chính sách về sở hữu trí tuệ ở nÆ°á»›c ta còn thiếu hẳn má»™t mảng lá»›n quy định về cách xác định giá trị thÆ°Æ¡ng hiệu doanh nghiệp. CÅ©ng nhÆ° chÆ°a có má»™t cÆ¡ quan nào đứng ra nghiên cứu phát triển tài sản sở hữu trí tuệ.

 

Sá»± thiếu hụt này sẽ gây ra những tổn thất nghiêm trọng đối vá»›i Nhà nÆ°á»›c và các doanh nghiệp – má»™t tổn thất không “vô hình” chút nào.