Làm thế nào để thoát khỏi bệnh trì trệ

Trì trệ là thói quen luôn trì hoãn công việc, nhiệm vụ của mình đến phút chót (nÆ°á»›c đến chân má»›i nhảy để rồi 99% là quay cuồng chìm nghỉm). Nó có thể cản trở bạn trong rất nhiều thứ, nhÆ° bỏ lỡ nhiều cÆ¡ há»™i trong công việc, nó khiến cho bạn luôn cảm thấy căng thẳng, thất bại rồi oán giận hay tá»™i lá»—i, rùi lại còn đổ lá»—i cho người khác cÅ©ng nhÆ° mình, lại thêm căng thẳng, tâm trạng…

Bài viết này sẽ tìm hiểu về nguồn gốc gây bệnh trì trệ và Ä‘Æ°a ra má»™t số lời khuyên thiết thá»±c để vượt qua nó.

 

Nguyên nhân thứ nhất

Đầu tiên, nguyên nhân chính của thói quen trì trệ là việc lúc nào bạn cÅ©ng nghÄ© rằng mình phải bắt buá»™c làm má»™t việc gì Ä‘ó. Khi bạn nhắc nhở mình Ä‘iều này cÅ©ng có nghÄ©a là ngầm định rằng bạn bị ép buá»™c phải làm việc Ä‘ó. Kết quả là tá»± nhiên trong bạn sẽ nảy sinh cảm giác oán trách và muốn nổi loạn. Khi Ä‘ó thói quen trì trệ sẽ xuất hiện nhÆ° là má»™t cÆ¡ chế để bảo vệ bạn khỏi những cảm giác tiêu cá»±c (ná»—i Ä‘au) Ä‘ó. Nếu việc Ä‘ó có thời hạn (deadline) mà bạn không bắt đầu làm việc luôn thì càng gần đến ngày Ä‘ó, cảm giác tiêu cá»±c, Ä‘au Ä‘á»›n trong bạn sẽ càng lá»›n đến mức không thể chịu nổi.

Giải pháp cho nguyên nhân thứ nhất này là bạn nên biết và chấp nhận quan Ä‘iểm là mình không phải làm bất cứ việc gì mà bản thân mình không muốn. Mặc dù có thể có những hậu quả nghiêm trọng (nếu bạn không làm việc Ä‘ó) nhÆ°ng bạn luôn có quyền được lá»±a chọn. Không ai ép buá»™c phải làm công việc theo cái cách mà bạn Ä‘ang làm cả. Bạn được nhÆ° bây giờ cÅ©ng chính là kết quả cÅ©ng tất cả những lá»±a chọn, quyết định của riêng bạn, phải không? Nếu không thích công việc, cuá»™c sống bây giờ thì bạn luôn được quyền Ä‘Æ°a ra quyết định khác, và nó sẽ dẫn tá»›i những kết quả khác. LÆ°u ý là có má»™t số lÄ©nh vá»±c, khía cạnh khác của cuá»™c sống mà bạn không trì trệ chút nào, Ä‘iều này xảy ra đối vá»›i cả những người bệnh nặng nhất. Ví dụ nhÆ° bạn có thể chÆ°a bao giờ bỏ qua buổi phát sóng nào của má»™t chÆ°Æ¡ng trình TV yêu thích ("Sex and the city” chẳng hạn, hihi), hoặc là bạn vẫn đều đặn hàng ngày đọc tin và tham gia thảo luận ở má»™t diá»…n Ä‘àn nào Ä‘ó trên mạng. Trong tất cả những trường hợp trên, bạn luôn là người có quyền tá»± do lá»±a chọn. Do vậy, nếu bạn chọn trì hoãn làm má»™t việc nào Ä‘ó mà bạn phải làm thì hãy nhá»› rằng Ä‘ó là … vì bạn muốn thế, là mong muốn của chính bản thân bạn. Bạn sẽ thấy bá»›t cảm giác trì trệ nếu bạn thá»±c sá»± chủ Ä‘á»™ng, cởi mở và tá»± do lá»±a chọn công việc cho mình.

Nguyên nhân thứ hai

Nguyên nhân thứ hai là bạn luôn nghÄ© rằng mình phải hoàn thành má»™t nhiệm vụ rất to lá»›n, và nhÆ° vậy thì gần nhÆ° chắc chắn là bạn sẽ lại trì hoãn nó. Khi bạn phải tập trung nghÄ© về ý tưởng hoàn thành má»™t nhiệm vụ mà bạn không hiểu rõ tất cả công Ä‘oạn của nó thì sẽ làm nảy sinh cảm giác ngập lụt (overwhelm dịch là gì cho Ä‘úng nhỉ?). Từ Ä‘ó bạn luôn gắn cảm giác tiêu cá»±c này vá»›i công việc và trì hoãn nó càng lâu càng tốt. Ví dụ nhÆ° nếu bạn tá»± nói vá»›i mình “Tôi phải phát hành má»™t trò chÆ¡i má»›i cho năm nay” hoặc là “Tôi phải sá»­a cái lá»—i này” thì chắc là bạn sẽ lại overwhelm rồi lại trì hoãn nó.

Giải pháp cho vấn đề này là bạn hãy nghÄ© về việc bắt đầu làm má»™t phần nhỏ của công việc thay cho việc lúc nào cÅ©ng nghÄ© rằng bạn phải hoàn thành toàn bá»™ việc Ä‘ó. Hãy thay câu hỏi “Làm thế nào để tôi hoàn thành nó Ä‘ây?” bằng “Công Ä‘oạn nhỏ đầu tiên mà tôi có thể bắt đầu ngay bây giờ là gì?” (Đoạn ví dụ này có ý trùng lặp, ko cụ thể lắm, tôi cắt phéng Ä‘i) Bạn có thể bắt đầu chỉ bằng việc nặn ra vài ý tưởng, lập má»™t danh sách những mục Ä‘ích nho nhỏ mà bạn muốn đạt được. Đừng bận tâm về việc phải hoàn thành bất cứ cái gì. Chỉ tập trung vào những gì bạn có thể bắt đầu làm, ngay từ bây giờ. Nếu bạn cứ lặp Ä‘i lặp lại nhÆ° vậy, cuối cùng sẽ đến lúc bạn bắt đầu làm phần việc cuối cùng và kết thúc nó cÅ©ng là hoàn thành xong cả nhiệm vụ lá»›n lao kia.

Nguyên nhân thứ ba là do bạn quá cầu toàn. Ý nghÄ© rằng bạn sẽ phải phát hành má»™t phần mềm hoặc làm má»™t website hoàn hảo sẽ khiến cho bạn thậm chí là không thể bắt đầu làm việc được. Tin rằng mình sẽ phải làm má»™t cái gì Ä‘ó hoàn hảo, lí tưởng sẽ khiến có bạn trở nên căng thẳng, và gắn cảm giác Ä‘ó vá»›i nhiệm vụ mà bạn Ä‘ang muốn lẩn tránh Ä‘ó. NhÆ° thế thì bạn sẽ trì hoãn công việc cho đến khi nào có thể, để trong thời gian Ä‘ó bạn có thể tìm ra giải pháp nào Ä‘ó. Lúc này bạn không có thời gian để hoàn thành việc má»™t cách hoàn hảo nữa, thì bạn tá»± giải thoát bằng cách tá»± nói vá»›i mình rằng giá mà bạn có đủ thời gian … Nếu bạn không có má»™t cái thời hạn cụ thể nào thì chắc là bạn sẽ trì hoãn nó vô thời hạn. Nếu bạn vẫn chÆ°a bắt đầu viết chÆ°Æ¡ng trình mà bạn cho rằng mình cần phải viết, có phải Ä‘ó là do bạn quá cầu toàn?

Bạn hãy nghÄ© rằng mình chỉ là má»™t con người mà thôi. Liệu bạn có tìm ra được phần mềm nào hoàn hảo về mọi mặt? Tôi chắc là không! Hãy nhận ra rằng má»™t việc chÆ°a hoàn hảo bạn làm được trong ngày hôm nay thì luôn tốt hÆ¡n là má»™t thứ hoàn hảo Ä‘ang bị trì hoãn vô thời hạn. Nguyên nhân cầu toàn cÅ©ng có nhiều liên quan nguyên nhân thứ hai Ä‘ã nói ở trên. Hãy thay hình ảnh về má»™t nhiệm vụ to lá»›n, hoàn hảo trong đầu bạn bằng chỉ má»™t công Ä‘oạn nhỏ đầu tiên và không hoàn hảo. Bản thảo đầu tiên có thể rất là sÆ¡ lược, nhÆ°ng bạn luôn có thể hiệu chỉnh nó về sau.

Nguyên nhân thứ tÆ° là ý nghÄ© rằng làm việc sẽ lấy Ä‘i của bạn nhiều thứ, chẳng hạn nhÆ° những thú vui trong cuá»™c sống. Bạn sẽ nghÄ© là, để hoàn thành dá»± án này, liệu bạn có phải dẹp bỏ tất cả những quan tâm, thú vui khác của mình sang má»™t bên? Bạn có nói vá»›i mình rằng bạn sẽ phải sống tách biệt, phải làm việc nhiều giờ trong hàng ngày, bạn không bao giờ được gặp gia Ä‘ình và không có chút thời gian nào để giải trí cả? Đó hiển nhiên không phải là má»™t Ä‘á»™ng cÆ¡ tốt để làm việc, tuy nhiên nhiều người lại mắc phải nó, đặc biệt là những lập trình viên. Và khi Ä‘ó, căn bệnh trì trệ rất dá»… nảy sinh.

Cách giải quyết tốt nhất chỉ Ä‘Æ¡n giản là làm ngược lại. TrÆ°á»›c hết, hãy giữ những thú vui cuá»™c sống và xây dá»±ng công việc của bạn xung quanh chúng. Điều này có vẻ sẽ khiến công việc của bạn không được năng suất lắm, nhÆ°ng liệu pháp tâm lí ngược này thá»±c ra rất có hiệu quả. Hãy phân bổ thời gian trong má»™t tuần của bạn cho gia Ä‘ình, cho các thú vui giải trí, cho tập thể dục, những hoạt Ä‘á»™ng xã há»™i và sở thích cá nhân trÆ°á»›c. Hãy đảm bảo rằng bạn luôn có đủ thời gian cho những gì mình yêu thích nhất. Sau Ä‘ó thì bạn má»›i sắp xếp thời gian còn lại cho công việc. Những con người thành đạt trong bất cứ lÄ©nh vá»±c nào đều là những người có nhiều thời gian nghỉ ngÆ¡i hÆ¡n và làm việc ít hÆ¡n so vá»›i những người khác.

Nếu coi thời gian làm việc là nguồn tài nguyên quí hiếm thay vì coi là má»™t con quái vật lần chiếm hết mọi khía cạnh khác của cuá»™c sống, bạn sẽ bắt đầu cảm thấy cân bằng hÆ¡n và sẽ làm việc hiệu quả hÆ¡n rất nhiều. Người ta Ä‘ã chỉ ra rằng, thời gian làm việc tối Æ°u cho má»™t tuần đối vá»›i hầu hết các lập trình viên là 40-45 giờ. Làm việc nhiều hÆ¡n thá»±c ra lại phản tác dụng về cả năng suất lẫn Ä‘á»™ng cÆ¡ làm việc. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn chỉ cho mình làm vài giờ trong má»™t tuần? Nếu tôi nói vá»›i bạn rằng “Bạn chỉ được phép làm 10 giờ trong tuần này?” Khi Ä‘ó cảm giác bị tÆ°á»›c bỏ sẽ xoay chiều, thay vì nghÄ© rằng công việc tÆ°á»›c bỏ Ä‘i thời gian giải trí, bạn có thể Ä‘ang nghÄ© rằng mình bị tÆ°á»›c bỏ Ä‘i công việc. Bạn sẽ thay câu nói “Tôi muốn chÆ¡i” bằng “Tôi muốn làm việc”, khi Ä‘ó bạn sẽ trở thành má»™t người hăng hái vá»›i công việc hÆ¡n bao giờ hết, bệnh trì trệ cÅ©ng tá»± nhiên biến mất.