“Mỏ neo” của doanh nghiệp

Đã có nhiều bài viết trên mục Sổ tay quản trị bàn về việc xây dá»±ng văn hóa doanh nghiệp. Các bài viết này đều chỉ ra rằng, việc xác định các giá trị nền tảng của doanh nghiệp để phát triển văn hóa doanh nghiệp là việc không Ä‘Æ¡n giản và Ä‘òi hỏi nhiều công sức. Đây là việc của những người chủ doanh nghiệp, những người hiểu rõ và có định hÆ°á»›ng rõ ràng cho doanh nghiệp trong ngắn hạn cÅ©ng nhÆ° dài hạn. Bài viết dÆ°á»›i Ä‘ây muốn thông qua hình ảnh cái mỏ neo, để trình bày thêm má»™t cách nhìn về vấn đề xây dá»±ng văn hóa doanh nghiệp.

 

 

 

Trong tác phẩm “Sá»­ ký”, sá»­ gia Herodotus người Halicarnassus (nay thuá»™c Thổ NhÄ© Kỳ) Ä‘ã kể câu chuyện về má»™t người tên Sophanes, trong cuá»™c chiến tranh lá»›n nhất lịch sá»­ thế giá»›i cổ đại giữa Hy Lạp

và Ba TÆ°: “Anh ta Ä‘eo trên thắt lÆ°ng áo giáp cái mỏ neo bằng sắt gắn vào sợi xích sắt. Má»—i khi đến gần kẻ thù, anh ta quăng nó xuống đất, để những kẻ tấn công không thể xê dịch anh ta; nếu đối thủ bắt đầu bỏ chạy, anh ta bèn nhấc cái mỏ neo lên và Ä‘uổi theo”.

Thiết nghÄ©, trong bất kì doanh nghiệp nào, nhân viên cÅ©ng cần má»™t mỏ neo chắc chắn nhÆ° vậy để có thể tá»± trói mình vào nhiệm vụ. Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế trên thế giá»›i nhÆ° hiện nay, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp hẳn cÅ©ng nhận ra rằng nhân viên sẵn sàng chia sẻ khó khăn vá»›i doanh nghiệp, chấp nhận giảm lÆ°Æ¡ng, tăng giờ làm… cùng chia sẻ khó khăn, góp phần Ä‘Æ°a doanh nghiệp “vượt bão”. Có được Ä‘iều Ä‘ó má»™t phần là nhờ cái “tình” của nhân viên vá»›i doanh nghiệp, và được vun đắp bởi văn hóa doanh nghiệp.

Văn hóa doanh nghiệp cần được xây dá»±ng nhÆ° thế nào để có thể neo giữ nhân viên vá»›i công việc, vá»›i doanh nghiệp?

Nặng. Má»™t mỏ neo, trÆ°á»›c hết, phải nặng. Văn hóa doanh nghiệp cÅ©ng cần có đủ sức nặng để tạo dấu ấn sâu sắc lên nhân viên. Sức nặng của văn hóa doanh nghiệp chỉ hiện hữu khi những người có trách nhiệm tính đến việc xây dá»±ng văn hóa doanh nghiệp ở tầng sâu nhất, là giá trị cÆ¡ bản và các triết lý kinh doanh mà doanh nghiệp theo Ä‘uổi.

Nhiều doanh nghiệp má»›i chỉ dừng lại ở bề mặt hay tầng trung gian của cÆ¡ cấu văn hóa doanh nghiệp. Chẳng hạn việc có đồng phục riêng, có bài hát riêng, những buổi họp mặt, những ấn phẩm truyền thống… Những bÆ°á»›c Ä‘i này là cần thiết. Tuy nhiên, nếu những Ä‘iều này không được xây dá»±ng dá»±a trên triết lý kinh doanh Ä‘úng nghÄ©a, thì văn hóa doanh nghiệp vẫn dá»… dàng bị tổn hại khi có những yếu tố ngoại cảnh tác Ä‘á»™ng.

Độ bám tốt. Nếu mỏ neo chỉ nặng thì không khác má»™t vật thể nặng Ä‘Æ¡n thuần khác. Má»™t mỏ neo Ä‘úng nghÄ©a phải có Ä‘á»™ bám tốt, ở Ä‘ây có thể hiểu nhÆ° là Ä‘á»™ bám của văn hóa doanh nghiệp vào hoàn cảnh bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Hoàn cảnh bên trong là những vấn đề, yếu tố ná»™i bá»™ nhÆ° những chặng đường phát triển, đặc trÆ°ng về cÆ¡ cấu hay trình Ä‘á»™ nhân lá»±c của công ty. Nếu công ty nhỏ, ít phòng ban, nhân viên vốn dÄ© Ä‘ã rất hòa hợp thì không cần đề ra tiêu chí “chống bè phái” trong văn hóa doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp có Ä‘á»™i ngÅ© lao Ä‘á»™ng chủ yếu là công nhân mà tổ chức việc giao lÆ°u, kết nối nhân viên bằng hình thức xây dá»±ng câu lạc bá»™ ngoại ngữ thì không hiệu quả bằng việc tổ chức các buổi liên hoan văn nghệ, trò chÆ¡i vận Ä‘á»™ng.

Độ bám của văn hóa danh nghiệp vá»›i hoàn cảnh bên ngoài doanh nghiệp là môi trường văn hóa – xã há»™i mà doanh nghiệp Ä‘ang kinh doanh. Đó có thể là văn hóa địa phÆ°Æ¡ng, văn hóa vùng, văn hóa dân tá»™c… Doanh nghiệp cần lÆ°u ý đến những yếu tố văn hóa nền tảng ở khu vá»±c mình Ä‘ang kinh doanh hay có ý định mở rá»™ng phạm vi hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh để những nét văn hóa của doanh nghiệp không bị “phạm húy”.

TrÆ°á»›c Ä‘ây có siêu thị bày bán má»™t loại dầu gá»™i đầu in hình ảnh Đức Phật trên bao bì. Sản phẩm Ä‘ã bị tẩy chay sau khi dÆ° luận phản đối việc sá»­ dụng hình tượng tôn giáo để kinh doanh, doanh nghiệp và nhân viên bị mang tiếng là “báng bổ” tôn giáo; hoặc má»™t số doanh nghiệp có nguồn gốc nhà nÆ°á»›c Ä‘ã phải mất khá nhiều thời gian và công sức để cố gắng xóa Ä‘i những nhận định về văn hóa giao tiếp kém, hành xá»­ quan liêu của nhân viên. Sẽ là rất rủi ro cho khía cạnh quan hệ công chúng nếu má»™t doanh nghiệp có quy mô lá»›n, xây dá»±ng thành công má»™t văn hóa doanh nghiệp khiến nhân viên thích thú, tá»± hào nhÆ°ng “văn hóa” ấy lại gặp sá»± phản đối mạnh mẽ từ những người làm văn hóa và cá»™ng đồng xung quanh.

Sợi xích sắt. Cuối cùng, chỉ bản thân cái mỏ neo “đạt chuẩn” thì chÆ°a đủ, mà phải có sợi xích để buá»™c mỏ neo vá»›i con người. Trong doanh nghiệp, sợi dây xích chính là sá»± xác tín của các cấp lãnh đạo vá»›i việc thá»±c hiện tiến trình xây dá»±ng văn hóa doanh nghiệp. Các lãnh đạo luôn là những người mà nhân viên sẽ nhìn vào khi muốn xác lập sá»± tin tưởng của mình vá»›i văn hóa doanh nghiệp.

Việc các lãnh đạo có tuân theo và làm Ä‘úng những gì họ Ä‘ã cam kết trong văn hóa doanh nghiệp sẽ ảnh hưởng đến việc nhân viên có tin vào lãnh đạo, tin vào văn hóa của doanh nghiệp hay không. Chẳng hạn văn hóa doanh nghiệp đề ra tiêu chí “không để xảy ra xung Ä‘á»™t lợi ích”, nhÆ°ng giám đốc lại để cho những người thân tín không đủ năng lá»±c nắm các chức vụ chủ chốt trong công ty thì giá trị Ä‘ã đề ra không còn ý nghÄ©a. Mỏ neo có thể nặng và có Ä‘á»™ bám tốt, nhÆ°ng sợi xích lỏng lẻo thì khó tránh chuyện sau khi xung trận sẽ thấy neo má»™t đằng, người má»™t nẻo.

Văn hóa doanh nghiệp cÅ©ng không thể cắt dán, sao chép của doanh nghiệp này áp dụng cho má»™t doanh nghiệp khác, Ä‘iều Ä‘ó chẳng khác nào má»™t cái phao nổi lềnh bềnh, muốn trôi Ä‘i Ä‘âu cÅ©ng được. Vì thế, để văn hóa doanh nghiệp trở thành má»™t mỏ neo giữ nhân viên làm việc ổn định và hiệu quả, giữ cho doanh nghiệp luôn vận Ä‘á»™ng Ä‘i tá»›i sẽ là má»™t quãng đường khó khăn mà doanh nghiệp phải tá»± vượt qua.